SachLuoc.comSách Lược
Tiền và dòng tiền trước quyết định lớn

Xem tiền của tiệm mỗi tuần trong 15 phút: 5 con số ghi vào một trang sổ

Năm con số chủ tiệm nên ghi mỗi tuần để biết tiền đang đi đâu: tiền trong tay, thu so tuần trước, khoản phải trả, tiền khách nợ và một số đo riêng của nghề.

Young Vietnamese cafe owner sitting alone at a corner table of an empty small cafe early morning, writing in a notebook beside a cup, back to camera, misty window light

Mỗi tuần, chủ tiệm chỉ cần ghi năm con số vào một trang sổ để biết tiền đang đi đâu: tiền mặt có trong tay cuối tuần, tiền thu được so với cùng tuần trước, tổng tiền phải trả trong hai tuần tới, tiền người khác còn nợ mình, và một con số đo riêng cho nghề của mình. Mười lăm phút vào một giờ cố định, đều đặn mỗi tuần, đủ để thấy sớm trước vài tuần khi tiệm sắp thiếu tiền.

Bài này giải thích vì sao chọn năm con số đó, cách kẻ trang sổ, ví dụ giả định một quán cà phê nhỏ ở Lâm Đồng đọc bốn tuần liền, những dấu hiệu buộc phải hành động ngay và cách giữ thói quen không bỏ dở. Mọi con số trong ví dụ là giả định.

Vì sao mỗi tuần, không phải mỗi tháng

Cuối tháng mới xem tiền thì những chuyện xảy ra từ tuần đầu đã kịp lớn lên. Một khách quen ngưng trả nợ, một nhà cung cấp tăng giá, một máy pha hỏng phải gọi thợ, mỗi chuyện một chút, cộng lại đủ làm tháng hụt mà bạn không biết từ đâu. Xem mỗi tuần thì mỗi lần chỉ có một hai chuyện mới, đủ nhỏ để nhớ và xử lý.

Xem mỗi ngày thì lại quá dày. Tiền thu theo ngày lên xuống vì thời tiết, vì ngày trong tuần, vì có hay không có khách đoàn. Nhìn từng ngày dễ khiến bạn lo không đâu hoặc mừng hụt. Tuần là đơn vị vừa đủ để những dao động lặt vặt tự triệt tiêu, nhưng vẫn đủ ngắn để kịp trở tay.

Thêm một lý do thực tế: phần lớn khoản chi lớn của tiệm nhỏ như tiền hàng, lương thợ, tiền nhà đều rơi vào một vài ngày cố định trong tháng. Có con số tiền phải trả trong hai tuần tới trên trang sổ, bạn sẽ không bao giờ bị bất ngờ vì ngày trả lương đến đúng lúc két đang vơi.

Năm con số và vì sao là chúng

Tiền mặt có trong tay cuối tuần. Gồm tiền trong két và trong tài khoản của tiệm, đếm thật, không ước. Đây là con số duy nhất không thể nói dối. Nếu chỉ được ghi một con số, hãy ghi con số này.

Tiền thu trong tuần, đặt cạnh cùng tuần trước và cùng tuần tháng trước. So với tuần ngay trước cho thấy xu hướng ngắn, so với cùng tuần tháng trước giúp loại trừ chuyện đầu tháng, cuối tháng khách chi khác nhau.

Tổng tiền phải trả trong hai tuần tới. Lương, tiền hàng tới hạn, tiền nhà, các khoản đã hẹn. So con số này với tiền trong tay là biết ngay hai tuần tới có căng không.

Tiền người khác còn nợ mình. Khách quen ghi sổ, công ty đặt tiệc chưa thanh toán, tiền cọc chưa thu. Con số này tăng dần mà không ai để ý là cách tiệm nhỏ mất tiền êm nhất.

Một con số đo riêng của nghề. Quán cà phê là số ly mỗi ngày, tiệm sửa xe là số lượt sửa, xưởng là số sản phẩm giao. Tiền thu có thể giữ nguyên vì tăng giá trong khi khách thật đang ít đi; con số này cho thấy điều đó.

Thêm một dòng mức sàn ở đầu trang. Trước tuần đầu tiên, ghi lên đầu trang một con số: tiền trong tay không bao giờ nên xuống dưới mức này, thường bằng một kỳ lương cộng tiền nhà. Ở quán của chị Vy, mức sàn là 25 triệu. Không cần tính lại mỗi tuần; chỉ cần mỗi lần ghi con số thứ nhất thì liếc lên đầu trang. Còn cách mức sàn bao xa là cảm giác nhanh nhất về hai tuần tới, nhanh hơn mọi phép so sánh.

Tiệm thu tiền ngay và tiệm thu tiền sau đọc năm con số khác nhau

Cùng năm con số nhưng mỗi loại tiệm nên nhìn vào chỗ khác nhau. Tiệm thu tiền ngay như quán ăn, quán cà phê, tiệm tạp hoá thì tiền thu và con số đo của nghề đi gần như cùng nhịp với tiền trong tay. Với những tiệm này, con số cần soi nhất là tiền phải trả hai tuần tới, vì tiền vào đều nên rủi ro chủ yếu nằm ở những ngày chi dồn: ngày nhập hàng lớn, ngày trả lương, ngày đóng tiền nhà theo quý.

Tiệm thu tiền sau như xưởng gia công, tiệm in nhận đơn công ty, cơ sở sửa chữa cho đội xe thì khác. Tiền thu trong tuần có thể bằng không trong khi việc vẫn chạy đầy. Ở đây con số quan trọng nhất là tiền người khác còn nợ mình, kèm ngày hẹn trả của từng khoản. Nếu tổng nợ cứ tăng dần trong khi tiền trong tay giảm, tiệm đang làm việc cho khách bằng tiền của chính mình.

Nhiều tiệm lai giữa hai loại: bán lẻ thu ngay, thêm vài khách sỉ hay văn phòng trả cuối tháng. Quán của chị Vy trong ví dụ dưới đây là kiểu đó. Với tiệm lai, nên tách cột khách nợ ra theo từng khách lớn trong sổ phụ, vì phần ghi sổ của vài khách sỉ thường chiếm phần lớn tổng nợ, và một khách chậm trả là đủ làm cả trang sổ đổi màu.

Trang sổ mẫu và ví dụ quán cà phê ở Lâm Đồng

Ví dụ giả định: quán cà phê nhỏ của chị Vy ở Lâm Đồng, bán chủ yếu cho khách du lịch và vài văn phòng gần đó đặt mang về ghi sổ trả cuối tháng. Đây là trang sổ bốn tuần của chị, đơn vị triệu đồng, trừ cột cuối.

Tuần (ví dụ)Tiền trong tayThu tuần, so tuần trướcPhải trả 2 tuần tớiKhách còn nợLy mỗi ngày
Tuần 13821 (tuần trước 22)246140
Tuần 24122188142
Tuần 335203011128
Tuần 429192713121

Đọc riêng từng tuần thì không có gì đáng lo; tiền trong tay vẫn lớn hơn khoản phải trả. Đọc cả bốn dòng mới thấy ba thứ cùng đi một chiều: tiền trong tay giảm, khách còn nợ tăng gấp đôi, số ly mỗi ngày giảm. Tiền thu giảm ít hơn số ly vì chị vừa tăng giá vài món, nên nếu chỉ nhìn tiền thu, chị đã không thấy khách thật đang ít đi.

Khi tự kẻ trang sổ, để mỗi tuần một dòng như trên, một trang khổ vở đủ cho khoảng nửa năm. Đừng chép lại trang mới mỗi tháng; giữ các dòng liền nhau trên cùng một trang thì mắt bạn tự thấy xu hướng mà không cần tính gì thêm. Cột so tuần trước có thể ghi bằng mũi tên lên xuống nếu bạn thấy nhanh hơn.

Khi nào một con số buộc bạn hành động trong tuần

Ghi sổ không có tác dụng nếu không dẫn tới việc làm. Đặt sẵn vài ngưỡng, chạm ngưỡng thì làm ngay trong tuần đó, không chờ cuối tháng:

Dấu hiệu trên trang sổViệc nên làm trong tuần
Tiền trong tay thấp hơn khoản phải trả hai tuần tớiGọi trước cho nhà cung cấp để hẹn lại lịch trả, hoãn nhập món chưa cần, thu nợ khách
Khách còn nợ tăng ba tuần liềnLiệt kê từng khách, nhắc nhẹ nhưng rõ ngày, tạm dừng ghi sổ cho khách đã quá hạn
Con số đo của nghề giảm ba tuần liền mà tiền thu giữ nguyênĐi hỏi khách quen, xem quán xung quanh, xem lại chuyện vừa tăng giá hay đổi món
Tiền thu giảm rõ so với cùng tuần tháng trướcTìm nguyên nhân cụ thể: thời tiết, sửa đường, khách đoàn không đến, trước khi đổi bất cứ thứ gì
Tiền trong tay giảm bốn tuần liềnLập bảng dòng tiền chi tiết cho các tuần tới, xem lại các khoản chi cố định

Ở quán của chị Vy, dòng thứ hai và thứ ba cùng chạm ngưỡng ở tuần 4. Chị nhắn cho hai văn phòng đang nợ lâu nhất, hẹn ngày thanh toán, và ngồi ở quầy hỏi khách quen trong một tuần. Hoá ra một quán mới gần đó đang có ưu đãi khai trương; chị quyết định giữ giá, không chạy theo, và đợi thêm ba tuần xem số ly có quay lại không trước khi làm gì lớn hơn.

Mười lăm phút chia thế nào

Chọn một giờ cố định, ví dụ sáng thứ hai trước giờ mở cửa, và làm đúng thứ tự này:

  1. Phút 1 đến 4: đếm tiền két, xem số dư tài khoản của tiệm, ghi con số thứ nhất.
  2. Phút 5 đến 6: cộng tiền thu tuần vừa rồi từ sổ bán hàng, ghi cạnh số tuần trước.
  3. Phút 7 đến 9: lật lịch trả tiền, cộng các khoản tới hạn trong hai tuần tới.
  4. Phút 10 đến 11: cộng sổ khách nợ, đánh dấu khách quá hạn.
  5. Phút 12: ghi con số đo của nghề, trung bình mỗi ngày trong tuần.
  6. Phút 13 đến 15: nhìn bốn dòng gần nhất, so với bảng ngưỡng, viết ra một việc cần làm trong tuần nếu có.

Nếu tuần nào mất quá mười lăm phút, thường là vì sổ bán hàng hay sổ khách nợ đang không được ghi đều trong tuần. Sửa chỗ đó, đừng bỏ buổi ngồi sổ. Bước cuối là bước dễ bị bỏ nhất mà lại là lý do của cả buổi: không có việc cụ thể thì trang sổ chỉ là một trang số.

Chỗ hay bỏ cuộc và cách giữ thói quen

Ghi quá nhiều thứ ngay từ đầu. Hăng hái ghi hai mươi chỉ tiêu, ba tuần sau bỏ. Năm con số là đủ; khi đã quen vài tháng mới thêm nếu thật cần. Một trang sổ giữ được cả năm có giá trị hơn mười trang đẹp chỉ có ba tuần.

Không có giờ cố định. Rảnh lúc nào ghi lúc đó thì sẽ không bao giờ rảnh. Gắn buổi ngồi sổ vào một việc vẫn làm hằng tuần như ngày nhập hàng, ngày trả lương.

Tuần xấu thì né không ghi. Tuần xấu chính là tuần cần ghi nhất. Một trang sổ chỉ có tuần tốt là trang sổ đánh lừa chủ.

Ghi mà không so. Một con số đứng một mình không nói gì. Luôn đặt cạnh tuần trước và cùng kỳ tháng trước, và nhìn bốn dòng một lúc.

Một người ghi, một người không biết. Nếu hai vợ chồng hay hai người cùng góp vốn, để trang sổ ở chỗ cả hai cùng xem được. Khi người ghi vắng, người kia vẫn tiếp tục được, và quyết định chung dựa trên cùng một bộ số.

Câu hỏi thường gặp

Tiệm đã có phần mềm bán hàng thì có cần ghi sổ tay năm con số nữa không?

Phần mềm cho bạn số thu và có khi cả công nợ, nhưng thường không gom đủ năm con số vào một chỗ và không ghi khoản phải trả hai tuần tới. Chép năm con số ra một trang riêng vẫn có ích vì buộc bạn dừng lại nhìn chúng cùng nhau.

Con số đo riêng của nghề nên chọn thế nào?

Chọn con số đếm được dễ, phản ánh số khách hoặc lượng việc thật, không bị giá bán làm méo. Quán ăn là số suất, tiệm tóc là số lượt khách, xưởng là số sản phẩm giao. Đừng chọn con số tính bằng tiền cho mục này.

Nên đặt ngưỡng cảnh báo như thế nào cho tiệm mình?

Bắt đầu với các ngưỡng đơn giản như tiền trong tay thấp hơn khoản phải trả hai tuần tới, hay một con số đi xuống ba tuần liền. Sau vài tháng có số thật, điều chỉnh ngưỡng cho hợp với nhịp lên xuống quen thuộc của tiệm.

Khách nợ tăng nhưng đều là khách quen, có cần lo không?

Khách quen là khách đáng giữ, nhưng nợ của khách quen vẫn là tiền của tiệm nằm ở chỗ khác. Ghi rõ từng người và ngày hẹn trả, nhắc nhẹ khi quá hạn. Khách quen thường chấp nhận việc này hơn bạn nghĩ nếu bạn nói thẳng và đều.

Nếu bận quá không có đủ mười lăm phút mỗi tuần thì sao?

Ít nhất ghi con số thứ nhất và thứ ba: tiền trong tay và khoản phải trả hai tuần tới, mất chừng năm phút. Hai con số này đủ để biết hai tuần tới có căng không, còn các con số khác có thể bù vào tuần sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138