SachLuoc.comSách Lược
Khi mất khách lớn, đối tác

Khách lớn đòi kéo dài hạn thanh toán: tính sức chịu vốn trước khi gật đầu

Khách lớn báo từ tháng sau trả tiền sau 60 hay 90 ngày thay vì 30: tính số vốn bị giữ thêm, so các phương án đáp lại, những gì nên đổi lấy và lúc nào nên nói không.

Head cook of a small industrial catering kitchen ladling rice into steel trays at dawn, steam rising, coworkers blurred in background, medium shot, warm yellow light

Khi khách lớn đòi kéo dài hạn thanh toán, ví dụ từ 30 lên 60 hoặc 90 ngày, việc đầu tiên là tính xem mình sẽ phải ứng thêm bao nhiêu tiền trong suốt thời gian chờ, rồi mới quyết định nhận, mặc cả hay từ chối. Kéo dài hạn trả không làm giảm doanh thu trên giấy, nhưng với cơ sở nhỏ, nó có thể làm cạn tiền mặt nhanh hơn cả một lần giảm giá, vì mình vẫn phải trả nguyên liệu và lương đúng hạn.

Ví dụ giả định: một bếp suất ăn công nghiệp nhỏ ở Bắc Ninh, mỗi ngày nấu khoảng ba trăm suất cơm trưa cho một nhà máy linh kiện, chiếm phần lớn doanh thu. Phòng mua hàng của nhà máy gửi thông báo: từ quý sau, mọi nhà cung cấp chuyển sang thanh toán sau 90 ngày kể từ khi nhận hoá đơn, thay vì 30 ngày như cũ. Mọi con số là ví dụ minh hoạ.

Tính số tiền phải ứng thêm

Phép tính đơn giản: doanh thu trung bình mỗi tháng từ khách này nhân với số tháng chờ thêm. Đó là số tiền mình đang cho khách giữ. Ví dụ bếp suất ăn:

KhoảnHạn 30 ngàyHạn 90 ngàyGhi chú
Doanh thu mỗi tháng từ nhà máy330 triệu330 triệuVí dụ: 300 suất, 22 ngày, 50 nghìn mỗi suất
Số tháng tiền nằm ở kháchKhoảng 1 thángKhoảng 3 thángTính từ khi xuất hoá đơn cuối tháng
Tiền bị khách giữ cùng lúcKhoảng 330 triệuKhoảng 990 triệuDoanh thu tháng nhân số tháng chờ
Số tiền phải ứng thêmKhoảng 660 triệuChênh lệch giữa hai cột
Chi phí phải trả đúng hạn mỗi tháng280 triệu280 triệuThực phẩm, gas, lương bếp

Con số khoảng 660 triệu là số tiền bếp phải có thêm trong tay để chạy qua giai đoạn chuyển đổi, vì trong hai tháng đầu sau khi đổi, gần như không có tiền từ nhà máy về mà chợ, gas và lương vẫn phải trả. Nhiều chủ cơ sở chỉ nghĩ "chậm thêm hai tháng thôi" mà không nhân ra con số này. Với một bếp nhỏ, đây có thể là số tiền lớn hơn mọi khoản dự phòng đang có.

Hỏi rõ trước khi trả lời

Thông báo từ phòng mua hàng thường viết chung cho mọi nhà cung cấp. Trước khi phản ứng, cần hỏi rõ mấy điều: chính sách này áp dụng cho mọi nhà cung cấp hay chỉ một số nhóm, có ngoại lệ cho nhà cung cấp nhỏ hoặc dịch vụ hằng ngày như suất ăn không, có lộ trình chuyển đổi không, và nhà máy có hình thức thanh toán sớm nào khác không.

Nhiều công ty lớn có chính sách riêng cho nhà cung cấp nhỏ, nhưng chỉ áp dụng khi được hỏi. Có nơi có lộ trình: tháng đầu 45 ngày, vài tháng sau mới lên 90. Có nơi cho phép chọn thanh toán sớm với một khoản chiết khấu nhỏ. Không hỏi thì không biết.

Người nên hỏi là chủ bếp, hỏi người phụ trách hợp đồng với mình, bằng văn bản hoặc trong một buổi gặp có ghi lại. Câu hỏi nên trung tính: "Bên em nhận được thông báo về hạn thanh toán mới. Bên em là cơ sở nhỏ, phải trả tiền chợ hằng ngày. Anh chị cho em hỏi chính sách có lộ trình hoặc ngoại lệ nào cho nhà cung cấp suất ăn không ạ?" Câu hỏi nói rõ hoàn cảnh mà không phàn nàn.

Bốn phương án đáp lại

Sau khi đã biết con số và hiểu chính sách, có bốn hướng chính. Mỗi hướng hợp với một hoàn cảnh:

Phương ánLàm gìHợp khiPhải chịu
Nhận nguyênĐồng ý hạn mới, tự lo vốnCó đủ tiền dự phòng, khách rất ổn địnhTiền mặt mỏng đi, ít chỗ xoay khi có chuyện
Nhận có điều kiệnĐồng ý nhưng đổi lấy điều khác: giá, thời hạn hợp đồng, tạm ứngKhách cần mình, mình có thứ để thương lượngTốn thời gian thương lượng, không chắc được hết
Đề nghị phương án giữaHạn 45 hoặc 60 ngày, hoặc chia làm hai lần trảKhông đủ vốn cho 90 ngày nhưng muốn giữ kháchKhách có thể không chấp nhận ngoại lệ
Từ chốiGiữ hạn cũ, chấp nhận rủi ro mất kháchKhông thể ứng nổi số tiền, hoặc khách không chiếm phần lớn doanh thuCó thể mất khách

Trong ví dụ, bếp suất ăn không đủ tiền ứng gần bảy trăm triệu, và nhà máy là khách chính. Chủ bếp chọn hướng thứ ba kết hợp thứ hai: đề nghị hạn 45 ngày, kèm cam kết giữ giá suất ăn cố định trong một năm. Nhà máy chấp nhận vì việc đổi nhà cung cấp suất ăn với ba trăm công nhân cũng phiền với họ.

Những gì có thể đổi lấy khi chấp nhận hạn dài hơn

Kéo dài hạn thanh toán là khách nhận thêm một lợi ích từ mình. Mình có quyền đề nghị một lợi ích tương xứng. Những điều hay được chấp nhận:

  • Thời hạn hợp đồng dài hơn: ký một năm hoặc hai năm thay vì gia hạn từng quý, để bếp yên tâm đầu tư bếp, thiết bị.
  • Điều chỉnh giá theo chi phí: có điều khoản xem lại giá khi giá thực phẩm hoặc lương tối thiểu thay đổi.
  • Tạm ứng đầu kỳ: khách tạm ứng một phần ở đầu mỗi tháng, phần còn lại trả theo hạn mới.
  • Thanh toán đúng hạn có cam kết: ghi rõ hạn và cách xử lý nếu khách trả chậm hơn hạn mới.
  • Số suất tối thiểu: cam kết số suất mỗi ngày không thấp hơn một mức, để bếp biết trước lượng hàng phải mua.
  • Bỏ bớt yêu cầu tốn kém: giảm số món tự chọn, đổi thực đơn theo mùa để bếp chủ động nguồn hàng.

Không cần đòi tất cả. Chọn một hai điều quan trọng nhất với mình. Với bếp trong ví dụ, giữ giá cố định mà có điều khoản xem lại khi giá thực phẩm biến động mạnh là điều quan trọng nhất, vì giá rau, thịt có thể thay đổi nhiều trong một năm. Mọi điều đã thỏa thuận cần được ghi vào phụ lục hợp đồng, không chỉ hứa miệng.

Chuẩn bị tiền cho giai đoạn chuyển đổi

Nếu đã quyết định nhận hạn dài hơn dưới bất kỳ hình thức nào, chuẩn bị theo thứ tự sau, không cần vay mượn:

  1. Tính lại chính xác số tiền phải ứng thêm theo hạn đã chốt, và tháng nào là tháng hụt nhiều nhất.
  2. Nói chuyện với nhà cung cấp thực phẩm quen, đề nghị chuyển sang trả theo tuần hoặc nửa tháng thay vì trả ngay mỗi lần giao.
  3. Xem lại lượng hàng trữ trong kho; giảm hàng khô trữ dài ngày để giải phóng tiền.
  4. Lùi các khoản chi chưa gấp như sửa sang, mua thiết bị mới cho đến khi qua giai đoạn chuyển đổi.
  5. Thu nốt công nợ cũ của các khách nhỏ khác cho đúng hạn.
  6. Lập bảng tiền vào, tiền ra theo từng tuần cho ba tháng tới, cập nhật mỗi cuối tuần.

Lưu ý: dời chậm trả cho nhà cung cấp thực phẩm chỉ là chuyển bớt gánh sang họ, cũng là một quan hệ cần giữ. Đề nghị thẳng thắn, nói rõ lý do, và trả đúng như đã hẹn. Nếu kế hoạch cho thấy vẫn không đủ tiền dù đã làm hết các bước trên, đó là tín hiệu cần quay lại thương lượng với khách lớn, không phải tự xoay bằng mọi giá.

Khi nào nên nói không

Có những trường hợp chấp nhận hạn dài hơn là đặt cả cơ sở vào rủi ro. Nếu số tiền phải ứng thêm lớn hơn tổng tiền dự phòng cộng với khả năng xoay xở hợp lý, nếu khách đã có lần trả chậm hơn cả hạn cũ, hoặc nếu khách không chịu ghi điều khoản thanh toán rõ ràng, thì nói không có thể là lựa chọn an toàn hơn.

Nói không không có nghĩa là cắt đứt. Một cách diễn đạt: "Bên em rất muốn tiếp tục phục vụ nhà máy, nhưng với quy mô của bếp, hạn 90 ngày bên em không đủ sức ứng. Nếu nhà máy giữ được 30 hoặc 45 ngày, bên em giữ nguyên giá và chất lượng như hiện nay." Câu này đặt điều kiện rõ, để khách cân nhắc.

Khách có thể chấp nhận vì đổi nhà cung cấp cũng tốn công và có rủi ro với họ. Cũng có thể khách chọn bên khác. Trong trường hợp đó, mất khách lớn là cú đau, nhưng mất khách lúc còn tiền vẫn tốt hơn giữ khách rồi cạn tiền giữa chừng mà vẫn mất. Câu tự hỏi cuối cùng: nếu sáu tháng sau khách này rời đi, mình có muốn số tiền đang nằm ở họ lúc đó lớn gấp ba không.

Chỗ hay sai khi bị khách đổi hạn thanh toán

Gật đầu ngay trong cuộc gọi. Người phụ trách mua hàng thường hỏi "bên em đồng ý nhé" ngay khi báo tin. Trả lời rằng cần vài ngày để tính lại và sẽ phản hồi bằng văn bản là hoàn toàn bình thường, không ai coi đó là khó tính.

Chỉ nhìn lãi, không nhìn tiền mặt. Lãi mỗi suất không đổi nên chủ bếp nghĩ không ảnh hưởng gì. Nhưng bếp đóng cửa vì hết tiền trả chợ chứ không vì hết lãi trên giấy.

Âm thầm giảm chất lượng để bù. Bớt thịt, đổi gạo rẻ hơn để đỡ tiền ứng là cách nhanh nhất làm công nhân phàn nàn và nhà máy tìm bếp khác. Nếu không chịu nổi, nói thẳng và thương lượng, đừng giấu trong suất ăn.

Dồn hết gánh sang nhà cung cấp thực phẩm. Đẩy người bán rau, bán thịt chờ lâu như mình đang chờ nhà máy sẽ làm họ ưu tiên khách khác, giao hàng kém tươi hơn. Giãn trả vừa phải, có hẹn rõ.

Không theo dõi khách có trả đúng hạn mới không. Hạn 90 ngày mà khách trả sau 110 ngày thì số tiền bị giữ còn lớn hơn đã tính. Ghi ngày nhận tiền từng đợt và nhắc ngay khi quá hạn.

Câu hỏi thường gặp

Khách lớn đổi hạn thanh toán cho mọi nhà cung cấp thì mình có thương lượng được không?

Thường vẫn có chỗ thương lượng, nhất là với nhà cung cấp nhỏ hoặc dịch vụ hằng ngày. Hỏi rõ có lộ trình, ngoại lệ hay hình thức thanh toán sớm nào không, và nêu hoàn cảnh cụ thể của mình.

Làm sao biết mình có đủ sức chịu hạn thanh toán mới?

Nhân doanh thu mỗi tháng từ khách đó với số tháng chờ thêm để ra số tiền phải ứng. So với tiền dự phòng đang có và khả năng giãn trả của mình với nhà cung cấp. Nếu không đủ, đừng gật đầu chỉ vì sợ mất khách.

Có nên đề nghị khách trả sớm và giảm giá một chút không?

Có thể đề nghị nếu khoản giảm nhỏ hơn cái giá của việc phải ứng tiền lâu. Nhưng giảm giá là lâu dài, nên tính kỹ để không làm lãi mỏng đi quá mức. Ghi rõ điều kiện vào phụ lục hợp đồng.

Khách đồng ý hạn mới nhưng không ký phụ lục thì sao?

Một thay đổi về thanh toán quan trọng như vậy nên được ghi bằng văn bản. Nếu khách không ký, ít nhất cần thư điện tử hoặc thông báo chính thức ghi rõ hạn mới. Hỏi luật sư nếu số tiền lớn.

Khách trả chậm hơn cả hạn mới đã thỏa thuận thì xử lý thế nào?

Nhắc đúng hạn bằng văn bản, đối chiếu công nợ định kỳ, và nói chuyện thẳng với người phụ trách. Nếu tình trạng lặp lại, cân nhắc giảm khối lượng phục vụ hoặc quay lại điều kiện cũ trước khi số tiền bị giữ lớn hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138