SachLuoc.comSách Lược
Khi mất khách lớn, đối tác

Dấu hiệu sắp mất khách lớn: đọc sớm từ đơn hàng, công nợ và cách khách nói chuyện

Khách lớn hiếm khi bỏ đi đột ngột: tín hiệu trong số liệu và trong cách khách làm việc, bảng theo dõi hàng tháng và cuộc gặp hỏi thẳng nên diễn ra thế nào.

Cleaning crew supervisor walking through an empty office building lobby in early morning, checking polished floors, wide shot from a low angle, pale blue dawn light

Khách lớn hiếm khi bỏ đi đột ngột; trước đó thường có tín hiệu trong số liệu như đơn giảm dần, trả tiền chậm hơn, khiếu nại tăng, và tín hiệu trong cách làm việc như đổi người phụ trách, đòi báo giá chi tiết, mời các bên khác chào giá. Đọc được các tín hiệu này sớm vài tháng là đủ để hỏi thẳng, sửa phần lỗi của mình, hoặc ít nhất chuẩn bị khách thay thế trước khi mất.

Ví dụ giả định: một công ty vệ sinh công nghiệp nhỏ ở TP Hồ Chí Minh, khoảng bốn mươi nhân viên, làm vệ sinh định kỳ cho ba toà nhà văn phòng. Một toà chiếm gần nửa doanh thu. Chủ công ty muốn biết sớm nếu toà đó có ý định đổi nhà thầu. Các con số trong bài là ví dụ.

Tín hiệu trong số liệu

Những tín hiệu này đọc được từ sổ sách, không cần đoán. Mỗi tín hiệu riêng lẻ chưa nói lên nhiều, nhưng hai ba tín hiệu cùng lúc thì cần chú ý:

Tín hiệuCách đọcMức cần chú ý
Khối lượng đặt giảm dầnSo từng tháng với cùng kỳ, không chỉ với tháng trướcGiảm liên tục ba tháng
Thanh toán chậm hơn thường lệĐếm số ngày từ khi gửi hoá đơn tới khi nhận tiềnChậm hơn hẳn mức quen thuộc mà không có lý do
Khiếu nại tăngĐếm số lần phản ánh mỗi tháng, ghi nội dungTăng và lặp lại cùng một vấn đề
Yêu cầu thêm dịch vụ giảmCác đơn phát sinh ngoài hợp đồng như vệ sinh sau sự kiệnKhông còn đơn phát sinh dù trước đây đều
Hỏi về điều khoản chấm dứtCâu hỏi về thời hạn báo trước, cách kết thúc hợp đồngBất kỳ lúc nào hỏi chuyện này

Cột thứ hai quan trọng: so với cùng kỳ năm trước giúp tránh nhầm giảm do mùa với giảm thật. Toà nhà văn phòng ít đơn vệ sinh phát sinh vào dịp Tết là bình thường; ít đơn vào tháng vốn đông là đáng hỏi. Trong ví dụ, chủ công ty nhận ra toà nhà lớn đã ba tháng không đặt thêm dịch vụ giặt thảm và lau kính mặt ngoài, trong khi năm trước tháng nào cũng có.

Tín hiệu trong cách khách làm việc

Có những tín hiệu không nằm trong sổ, mà nằm trong cách người phía khách cư xử. Người đi làm hằng ngày ở công trình thường thấy trước chủ:

  • Người phụ trách đổi: quản lý toà nhà mới về thường muốn xem lại mọi nhà thầu, kể cả những bên đang làm tốt.
  • Đòi báo giá chi tiết từng hạng mục: trước đây chỉ cần tổng, nay muốn tách từng phần, thường là để so với bên khác.
  • Có người lạ đến khảo sát: nhân viên kể có người của công ty khác đến xem các khu vực, đo diện tích.
  • Giao tiếp trở nên lạnh hơn: trả lời chậm, ngắn, không còn hỏi thăm, các cuộc họp định kỳ bị hoãn.
  • Giảm phạm vi thử: đề nghị bớt một tầng, một khu vực "để thử cách khác".
  • Câu hỏi về giá thị trường: "bên anh có thấy giá dịch vụ này giờ rẻ hơn trước không".

Đặt cho tổ trưởng ở mỗi toà nhà một thói quen: cuối tuần kể lại với chủ những gì khác thường. Không phải để đi dò la, mà để chủ biết điều mà người đứng ngoài văn phòng không thấy. Nhiều công ty nhỏ mất khách mà chủ là người biết sau cùng, trong khi nhân viên đã thấy dấu hiệu từ hai tháng trước.

Lập bảng theo dõi khách lớn mỗi tháng

Một bảng đơn giản, làm trong mười lăm phút đầu mỗi tháng cho từng khách lớn:

  1. Ghi doanh thu tháng này và cùng tháng năm trước.
  2. Ghi số ngày từ khi gửi hoá đơn tới khi nhận tiền.
  3. Ghi số lần khiếu nại và nội dung chính.
  4. Ghi số đơn phát sinh ngoài hợp đồng.
  5. Ghi các thay đổi về người phụ trách hoặc cách làm việc mà nhân viên kể lại.
  6. Đánh dấu màu: xanh nếu không có gì đổi, vàng nếu một hai tín hiệu, đỏ nếu ba tín hiệu trở lên hoặc khách hỏi về chấm dứt hợp đồng.
  7. Với khách vàng: chủ gọi hỏi thăm trong tháng. Với khách đỏ: hẹn gặp trực tiếp trong tuần.

Bảng này không cần phần mềm, một trang giấy kẻ cột hoặc một tệp bảng tính là đủ. Cái quan trọng là đều đặn. Một tín hiệu nhìn riêng một tháng không nói lên gì, nhưng nhìn sáu tháng liền sẽ thấy xu hướng. Khách chuyển từ xanh sang vàng là lúc rẻ nhất để hành động.

Trong ví dụ, bảng của công ty vệ sinh cho thấy toà nhà lớn chuyển sang vàng từ tháng thứ tư: không còn đơn phát sinh, thời gian thanh toán từ khoảng hai tuần kéo lên gần năm tuần. Đến tháng thứ năm, tổ trưởng kể có người lạ đến đo diện tích sảnh, bảng chuyển đỏ. Chủ công ty hẹn gặp ngay tuần đó, và mới biết ban quản lý mới đang chuẩn bị mời thầu lại toàn bộ dịch vụ.

Cuộc gặp hỏi thẳng

Khi thấy tín hiệu, nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ chọn im lặng chờ xem, vì sợ hỏi ra lại gợi ý cho khách. Thực tế, nếu khách đã có ý đổi, im lặng chỉ làm mình mất thời gian chuẩn bị. Nếu khách chưa có ý đổi, một cuộc hỏi thăm chân thành chỉ làm quan hệ tốt hơn.

Cuộc gặp nên do chủ trực tiếp đến, không phải nhân viên kinh doanh, và hỏi những câu mở: "Anh chị thấy dịch vụ bên em mấy tháng nay thế nào? Có chỗ nào bên em làm chưa tốt mà anh chị chưa tiện nói không? Năm tới toà nhà có kế hoạch gì thay đổi mà bên em nên chuẩn bị không?"

Nghe nhiều hơn nói. Ghi lại từng ý kiến, không giải thích hay bào chữa ngay trong cuộc gặp. Nếu khách nói thẳng đang xem xét bên khác, hỏi tiếp: tiêu chí họ đang xem là gì, giá, chất lượng, hay đổi cách làm. Câu trả lời cho biết mình còn cơ hội hay không và nên tập trung vào đâu.

Kết thúc bằng một cam kết cụ thể có hạn, ví dụ "trong hai tuần bên em sẽ đổi tổ trưởng khu sảnh và gửi anh chị lịch kiểm tra mới", thay vì lời hứa chung chung "bên em sẽ cố gắng hơn".

Khi lỗi ở phía mình: sửa sao cho khách thấy

Thừa nhận cụ thể, không chung chung. Nói "bên em để sót vệ sinh nhà vệ sinh tầng năm ba lần trong tháng trước" có sức nặng hơn "bên em xin lỗi vì một số thiếu sót".

Sửa ở gốc, không chỉ sửa lần này. Nếu sót vì thiếu người ca chiều, bổ sung người, đừng chỉ nhắc nhở. Khách cần thấy nguyên nhân được xử lý.

Cho khách thấy cách mình tự kiểm. Gửi lịch kiểm tra, ảnh chụp khu vực sau khi làm, hoặc mời người phụ trách đi kiểm cùng. Minh bạch làm lại lòng tin nhanh hơn lời hứa.

Đặt mốc xem lại cùng khách. Hẹn gặp lại sau một tháng để cùng xem đã khá hơn chưa. Mốc này cho khách lý do để chờ thay vì đổi ngay.

Không giảm giá để xin lỗi ngay lập tức. Giảm giá khi chất lượng chưa sửa chỉ làm khách nghĩ vấn đề là giá. Sửa chất lượng trước; nếu thật sự có thiệt hại cho khách, bàn bồi hoàn cụ thể.

Khi lỗi không ở phía mình

Có những lần khách bỏ đi không vì lỗi của mình: toà nhà đổi chủ, công ty khách cắt chi phí toàn hệ thống, tập đoàn mẹ chỉ định nhà thầu chung cho mọi chi nhánh. Trong những trường hợp này, cố giữ bằng mọi giá thường không có kết quả và làm hao sức.

Việc nên làm là hỏi rõ thời điểm, thỏa thuận cách kết thúc tử tế: bàn giao khu vực, thu hồi dụng cụ, hoá chất của mình, chốt công nợ. Kết thúc tốt để lại hai thứ: thư giới thiệu hoặc lời nhận xét tốt từ người phụ trách, và khả năng quay lại khi chính sách của khách thay đổi lần nữa.

Đồng thời, dùng khoảng thời gian báo trước để lấp chỗ trống: tìm toà nhà khác cùng khu, tận dụng việc nhân viên đã quen loại công việc này. Nếu khách cắt chi phí vì khó khăn, có khi đề nghị gói dịch vụ nhỏ hơn với giá thấp hơn lại giữ được một phần, tốt hơn mất trắng. Nên đưa ra lựa chọn này trước khi khách tìm bên khác với gói nhỏ đó.

Ghi lại lý do mất khách vào sổ, dù lỗi không ở mình. Sau vài năm, những dòng ghi đó cho thấy loại khách nào hay thay nhà thầu vì chính sách, để lần sau định giá và chọn khách cho phù hợp.

Những phản ứng làm mất khách nhanh hơn

Giả vờ không thấy tín hiệu. Chờ đến khi nhận thư chấm dứt hợp đồng mới phản ứng là đã quá muộn để sửa và quá gấp để tìm khách thay.

Trách móc người phụ trách mới. Người mới muốn xem lại nhà thầu là chuyện bình thường. Coi họ là đối thủ chỉ làm họ có thêm lý do để đổi.

Giảm giá trước khi hiểu vấn đề. Nếu khách không hài lòng về chất lượng, giảm giá không giải quyết được gì mà còn làm mất phần lãi.

Đi vòng qua người phụ trách để gặp cấp trên. Trừ khi quan hệ đã có sẵn, việc này thường làm người phụ trách mất mặt và quyết tâm đổi nhà thầu hơn.

Để nhân viên hiện trường biết chuyện mà không được hướng dẫn. Nhân viên lo lắng có thể làm việc kém đi hoặc nói những điều không nên với khách. Chủ cần nói với tổ trưởng cách làm việc trong giai đoạn này.

Vội vàng chuẩn bị rút người và dụng cụ. Khách đang cân nhắc mà thấy nhà thầu đã chuẩn bị rời đi thì coi như mình đã tự bỏ cuộc. Giữ chất lượng như bình thường cho đến ngày cuối cùng của hợp đồng, vì người phụ trách sẽ nhớ cách mình rời đi khi có dịp mời thầu lần sau.

Câu hỏi thường gặp

Khách lớn chậm thanh toán một lần có phải là dấu hiệu sắp bỏ đi không?

Một lần chậm chưa nói lên nhiều, có thể do quy trình nội bộ của khách. Đáng chú ý khi chậm liên tục, chậm hơn hẳn mức quen thuộc, hoặc đi kèm các tín hiệu khác như đơn giảm, khiếu nại tăng.

Hỏi thẳng khách có định đổi nhà cung cấp không có kỳ không?

Không nên hỏi trống không như vậy. Nên hỏi về mức hài lòng, những chỗ mình làm chưa tốt và kế hoạch năm tới của khách. Những câu hỏi mở này vừa lịch sự, vừa cho mình đủ thông tin để đánh giá.

Người phụ trách mới về muốn xem lại tất cả nhà thầu thì làm gì?

Chủ động đến gặp, giới thiệu những gì đã làm, đưa số liệu về chất lượng và hỏi họ mong muốn gì. Coi đây là cơ hội làm quen lại, không phải mối đe doạ. Chuẩn bị sẵn báo giá chi tiết nếu họ yêu cầu.

Có nên giảm giá trước để giữ khách khi thấy tín hiệu xấu không?

Không nên giảm giá khi chưa biết lý do khách không hài lòng. Nếu vấn đề là chất lượng, giảm giá không giải quyết được. Nếu vấn đề thật sự là giá, hãy tính kỹ giá sàn trước khi đưa ra mức mới.

Theo dõi tín hiệu như vậy có tốn nhiều thời gian không?

Với vài khách lớn, mỗi tháng chỉ mất khoảng mười lăm phút cho mỗi khách nếu sổ sách được ghi đều. Đổi lại, chủ có thêm vài tháng để chuẩn bị nếu khách thật sự có ý định rời đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138