SachLuoc.comSách Lược
Khi muốn mở rộng

Tiệm chật không đủ chỗ: thuê thêm căn bên cạnh hay chuyển sang mặt bằng rộng hơn

Tiệm chật khách phải chờ: sắp xếp lại, thuê thêm căn bên cạnh hay chuyển chỗ rộng hơn? Bảng so ba lựa chọn, cái giá của chuyển chỗ, ví dụ tiệm sửa xe ở Cần Thơ.

Mechanic squatting beside a motorbike on a crowded sidewalk outside a narrow repair shop, other bikes parked tightly around, viewed from across the street, morning light

Tiệm chật thì thử sắp xếp lại trước; nếu vẫn thiếu chỗ, thuê thêm căn bên cạnh thường giữ được khách quen và rủi ro thấp hơn, còn chuyển hẳn sang mặt bằng rộng hơn chỉ đáng khi chỗ hiện tại có giới hạn không gỡ được (hết hạn thuê, không có chỗ đỗ xe, khu phố đổi) và nơi mới nằm trong tầm đi lại của phần lớn khách quen. Cái giá lớn nhất của việc chuyển chỗ thường không nằm ở tiền thuê mà ở số khách không đi theo.

Bài có cách kiểm xem tiệm chật thật hay chật vì sắp xếp, một ví dụ giả định ở Cần Thơ, bảng so ba lựa chọn, cách ước số khách đi theo khi chuyển, những điểm cần xem trong hợp đồng thuê (chỉ nguyên tắc) và các bước nếu quyết định chuyển.

Chật thật, hay chật vì cách sắp xếp

Tiệm nhỏ lâu năm thường có một kiểu chật đặc trưng: hàng cũ không bán chất ở góc, đồ nghề để mỗi người một chỗ, kho lẫn với chỗ bán, xe của chủ và nhân viên chiếm chỗ đỗ của khách. Nhiều khi một buổi dọn dẹp, kê lại kệ và chuyển kho đi chỗ khác giải phóng được một phần ba diện tích.

Cách kiểm đơn giản: trong một tuần, mỗi lần khách phải chờ hoặc bỏ đi vì không có chỗ, ghi lại giờ và lý do — không có chỗ đỗ xe, không có chỗ ngồi chờ, không đủ chỗ làm, hay không có người làm. Nếu phần lớn lý do là "không có người làm", vấn đề là thiếu người, không phải thiếu chỗ. Nếu chuyện chờ chỉ dồn vào hai khung giờ cao điểm, có thể giải bằng cách hẹn giờ hoặc nhận đơn trước.

Một phép thử nữa: đếm diện tích đang dùng cho những thứ không trực tiếp phục vụ khách — kho, đồ cũ, xe riêng, đồ cá nhân. Nếu con số đó lớn, dời chúng ra chỗ rẻ hơn (một căn kho thuê ở hẻm, nhà riêng) thường rẻ hơn nhiều so với thuê thêm mặt tiền.

Ví dụ giả định: tiệm sửa xe máy ở Cần Thơ

Anh Hải (tên giả định) có tiệm sửa xe máy mặt tiền ba mét rưỡi ở Cần Thơ, hai thợ và một người học việc. Sáng nào xe khách cũng tràn ra vỉa hè, có khách đậu không được phải chạy đi tiệm khác. Chủ nhà căn bên cạnh, đang cho thuê làm tiệm tạp hoá, báo cuối năm khách thuê đó sẽ trả mặt bằng. Cùng lúc, một người quen giới thiệu một mặt bằng rộng gấp ba ở đường lớn cách đó hai cây số, tiền thuê gấp hai lần rưỡi.

Anh ghi sổ một tuần: phần lớn khách phải chờ vì không có chỗ để xe, không phải vì thiếu thợ; giờ cao điểm là sáng sớm và chiều tối. Anh cũng đếm: trong số khách quen có ghi số, khoảng hai phần ba ở trong vòng một cây số quanh tiệm, nhiều người dắt bộ xe tới.

Với những con số giả định đó, mặt bằng đường lớn rộng hơn nhưng xa khách quen, và tiền thuê tăng mạnh trong khi số thợ không đổi. Căn bên cạnh rộng thêm gần gấp đôi chỗ để xe, tiền thuê thêm khoảng bằng căn cũ. Anh chọn thuê căn bên cạnh, dùng làm chỗ để xe chờ và một bàn làm việc thứ ba, chưa tuyển thêm thợ cho đến khi thấy lượng xe tăng thật.

Anh cũng ghi một điều kiện cho mình: nếu sau một năm cả hai căn vẫn chật và đã có thợ thứ ba làm đều, lúc đó mới xem lại mặt bằng lớn. Đến lúc đó, sổ ghi khách và lượng xe mỗi ngày sẽ cho anh biết rõ hơn khách quen đi theo được bao xa.

Ba lựa chọn khi tiệm chật

So trên những tiêu chí chủ tiệm hay quên khi chỉ nhìn tiền thuê.

Tiêu chíSắp xếp lại tại chỗThuê thêm căn bên cạnhChuyển sang mặt bằng rộng hơn
Tiền bỏ raThấp, chủ yếu công và kệThêm một khoản thuê, sửa chỗ thông hai cănTiền thuê mới, cọc, sửa sang, chuyển đồ
Khách quenGiữ nguyênGiữ gần như nguyênMất một phần, tuỳ khoảng cách
Thời gian gián đoạnVài buổi tốiVài ngày sửa chỗ thôngCó thể vài tuần, doanh thu giảm
Rủi ro hợp đồngKhông thêmHai hợp đồng, có thể khác hạnHợp đồng mới, cọc mới
Giới hạn còn lạiKhông giải được nếu thật sự thiếu diện tíchPhụ thuộc chủ nhà căn bên cạnhGiải được hầu hết, nếu chọn đúng chỗ
Hợp khiChật vì đồ cũ, kho, xe riêngThiếu chỗ nhưng vị trí đang tốtVị trí hiện tại có giới hạn không gỡ được

Với lựa chọn thuê thêm căn bên cạnh, nên cố gắng đưa hai hợp đồng về cùng thời hạn hoặc gần nhau. Một căn hết hạn trước, chủ nhà đòi tăng giá mạnh, tiệm sẽ ở thế khó vì đã quen dùng cả hai.

Khách quen đi theo được bao xa

Mỗi loại tiệm có một bán kính khách quen khác nhau. Tiệm sửa xe, tiệm tạp hoá, tiệm giặt, tiệm cắt tóc bình dân thường sống bằng khách trong vòng vài trăm mét đến một hai cây số. Tiệm có tay nghề hiếm, có món riêng hay có khách hẹn trước thì khách sẵn sàng đi xa hơn.

Cách ước số khách đi theo: lấy danh sách khách quen có địa chỉ hoặc hỏi thử khách trong hai tuần xem họ ở đâu, rồi đánh dấu xem nơi mới có xa hơn với họ không. Khách mà nơi mới xa hơn gấp đôi trở lên thì tính là có khả năng mất. Đây chỉ là ước lượng, nhưng nó tốt hơn nhiều so với giả định "khách quen thì đi theo".

Phần khách mất phải được bù bằng khách mới ở chỗ mới. Hãy hỏi: nơi mới có lượng người qua lại, có chỗ đỗ xe, có loại khách giống khách của mình không? Nếu chỉ rộng hơn mà khách không đi qua, tiệm sẽ rộng mà vắng. Một cách thử rẻ là đứng ở mặt bằng mới vào đúng giờ cao điểm của tiệm vài ngày, đếm người qua lại và nhìn họ là ai.

Với tiệm dịch vụ có khách hẹn trước, như tiệm sửa máy, tiệm may đo, phần khách đi theo thường cao hơn; với tiệm bán đồ dùng hằng ngày, khách chỉ cần thấy một tiệm khác gần hơn là đổi. Hãy xếp tiệm mình vào đúng nhóm trước khi tin vào lời "khách quen sẽ theo mình".

Hợp đồng thuê: những điểm cần xem theo nguyên tắc

Dù thuê thêm hay chuyển chỗ, phần hợp đồng thuê là nơi nhiều tiệm mắc kẹt về sau. Danh sách dưới chỉ là những điểm cần hỏi; cách viết và hiệu lực từng điều khoản nên nhờ luật sư hoặc người có kinh nghiệm đọc trước khi ký.

  • Thời hạn thuê, quyền gia hạn và cách tính giá khi gia hạn.
  • Tiền cọc, điều kiện trả cọc, và ai chịu chi phí sửa chữa lớn.
  • Được sửa sang, thông tường, làm mái che tới mức nào; khi trả mặt bằng có phải khôi phục lại như cũ không.
  • Điều kiện chấm dứt trước hạn của mỗi bên, và báo trước bao lâu.
  • Mặt bằng có hợp với loại hình kinh doanh không, có vướng quy định của khu vực không; phần này hỏi thêm cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc chính quyền phường.
  • Ai là người có quyền cho thuê thật sự, nhất là khi người đứng ra cho thuê không phải chủ sở hữu.

Đọc hợp đồng mới trong một buổi yên tĩnh, không ký ngay tại chỗ dù chủ nhà nói có người khác đang chờ thuê. Với căn thuê thêm, hỏi thêm chủ nhà căn cũ xem việc thông hai căn có ảnh hưởng gì tới hợp đồng đang có, và ghi lại câu trả lời bằng giấy.

Nếu đã quyết chuyển: các bước giữ khách

Chuyển chỗ không mất khách là chuyện hiếm; mục tiêu là mất ít nhất có thể.

  1. Báo khách trước ít nhất bốn tuần, bằng lời tại quầy và bằng tin nhắn cho khách có số, nói rõ ngày chuyển và chỗ mới.
  2. Giữ nguyên số điện thoại, tên tiệm, người đứng quầy quen mặt.
  3. Nếu được, thoả thuận với chủ nhà cũ cho để một tấm bảng báo địa chỉ mới ở chỗ cũ trong vài tháng.
  4. Chuyển vào ngày ít khách nhất trong tuần, làm gọn trong một hai ngày.
  5. Trong tháng đầu ở chỗ mới, ghi lại khách quen nào đã quay lại, khách nào chưa; gọi hỏi thăm khách quen lâu không thấy tới.
  6. Sau ba tháng, so doanh thu với cùng kỳ ở chỗ cũ để biết mình đã đổi được gì.

Trong những tuần đầu ở chỗ mới, doanh thu giảm là chuyện thường. Nên để sẵn một khoản tiền đủ trả tiền thuê, lương và nhập hàng cho hai ba tháng chạy chậm, tách riêng khỏi tiền sửa sang, để khỏi phải quyết vội trong lúc mọi thứ còn chưa ổn định.

Những chỗ hay sai khi mở rộng mặt bằng

Chọn chỗ theo diện tích, quên dòng người. Mặt bằng rộng, rẻ trên mỗi mét vuông thường nằm ở chỗ ít người qua. Tiệm sống bằng khách vãng lai mà chuyển vào chỗ vắng thì rộng bao nhiêu cũng không bù được.

Tính tiền thuê, quên tiền sửa. Thông tường, làm lại sàn, điện nước, mái che, biển hiệu, chuyển đồ — cộng lại có khi bằng vài tháng tiền thuê. Ghi đủ các khoản này trước khi so hai phương án.

Thêm chỗ rồi thêm người ngay. Có thêm chỗ không có nghĩa là có thêm khách ngay. Thêm chỗ trước, đo lượng khách tăng thật trong vài tháng rồi mới tuyển thêm người.

Dùng chỗ mới để chứa đồ cũ. Nhiều tiệm thuê thêm căn bên cạnh, vài tháng sau căn đó lại đầy đồ không dùng, và tiệm chật y như cũ. Đặt quy tắc ngay từ đầu: căn mới dành cho việc gì, đồ gì không được để ở đó.

Quyết vì sợ mất cơ hội. Chủ nhà hoặc người môi giới nói "có người khác đang hỏi" là chuyện rất thường. Một mặt bằng đáng thuê vẫn đáng thuê sau vài ngày suy nghĩ; nếu mất thật, thường sẽ còn chỗ khác.

Câu hỏi thường gặp

Tiệm chật thì nên thuê thêm căn bên cạnh hay chuyển chỗ rộng hơn?

Nếu vị trí hiện tại đang tốt và căn bên cạnh trống, thuê thêm thường giữ được khách quen với rủi ro thấp hơn. Chuyển hẳn chỉ đáng khi chỗ cũ có giới hạn không gỡ được và nơi mới vẫn nằm trong tầm đi lại của phần lớn khách quen.

Làm sao biết tiệm chật thật hay chỉ do sắp xếp?

Ghi lại trong một tuần mỗi lần khách phải chờ hoặc bỏ đi và lý do. Đếm thêm diện tích đang dùng cho kho, đồ cũ, xe riêng. Nếu phần lớn lý do là thiếu người hoặc diện tích bị đồ không dùng chiếm, sắp xếp lại có thể đủ.

Chuyển tiệm sang chỗ mới thì mất bao nhiêu khách quen?

Không có tỉ lệ chung. Có thể tự ước bằng cách xem khách quen ở đâu và nơi mới xa hơn với họ bao nhiêu. Khách mà quãng đường tăng gấp đôi trở lên thì nên tính là có thể mất, rồi xem chỗ mới có bù được bằng khách mới không.

Thuê hai căn liền kề cần chú ý gì về hợp đồng?

Nên cố đưa hai hợp đồng về cùng thời hạn hoặc gần nhau, xem quyền thông tường, sửa sang và việc khôi phục khi trả mặt bằng. Cách viết từng điều khoản nên nhờ luật sư hoặc người có kinh nghiệm đọc trước khi ký.

Chuyển tiệm có cần làm lại giấy tờ đăng ký kinh doanh không?

Đổi địa điểm kinh doanh thường kéo theo việc thay đổi thông tin đăng ký và có thể liên quan đến thuế. Thủ tục cụ thể tuỳ loại hình hộ kinh doanh hay doanh nghiệp, nên hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế nơi tiệm đặt.

Nên báo khách quen trước bao lâu khi chuyển tiệm?

Nên báo trước ít nhất bốn tuần, cả bằng lời tại quầy và tin nhắn cho khách có số, giữ nguyên số điện thoại và tên tiệm. Trong tháng đầu ở chỗ mới, ghi lại khách quen nào chưa quay lại để hỏi thăm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138