SachLuoc.comSách Lược
Khi muốn mở rộng

Nhận đơn sỉ lớn đầu tiên: 7 câu cần hỏi trước khi gật đầu với khách

Đơn sỉ lớn đầu tiên thử sức tiền nhiều hơn sức máy. Bảy câu cần hỏi, cách tính công suất, cọc và tiến độ thanh toán, ví dụ xưởng may nhỏ ở TP Hồ Chí Minh.

Two seamstresses working side by side at sewing machines in a small garment workshop, piles of navy fabric on a long table, shot from the doorway, bright fluorescent light

Trước khi gật đầu với đơn sỉ lớn đầu tiên, chủ xưởng hay chủ tiệm cần trả lời được bảy câu: làm kịp không, tiền vật tư ứng trước lấy đâu, khách cọc bao nhiêu và trả phần còn lại khi nào, hàng lỗi thì xử lý sao, đơn này chiếm bao nhiêu phần công suất, khách lẻ cũ bị ảnh hưởng thế nào, và nếu khách huỷ giữa chừng thì mất gì. Đơn lớn làm hỏng xưởng nhỏ thường vì chuyện tiền, ít khi vì tay nghề.

Bài đi qua bảy câu đó, một ví dụ giả định tính công suất và tiền của một xưởng may nhỏ, bốn cách trả lời khách ngoài "nhận" hay "không", và một danh sách tự kiểm sau khi giao xong. Phần hợp đồng chỉ nêu nguyên tắc; điều khoản cụ thể nên nhờ luật sư hoặc người có kinh nghiệm đọc trước khi ký.

Đơn lớn thử sức tiền, không chỉ sức máy

Khi nhận một đơn gấp nhiều lần đơn bình thường, chủ xưởng thường tính ngay xem máy và thợ có làm kịp không. Câu đó cần, nhưng chưa đủ. Đơn lớn kéo theo một khoảng thời gian mà xưởng phải bỏ tiền mua vải, phụ liệu, trả lương thợ làm thêm, trong khi tiền của khách chưa về hoặc mới về một phần nhỏ. Khoảng thời gian đó càng dài, xưởng càng phải gồng.

Với khách lẻ, tiền thường về ngay khi giao. Với khách sỉ, nhất là khách tổ chức như công ty, trường học, khách hay trả sau khi nghiệm thu, có khi vài tuần sau. Nếu xưởng đem toàn bộ tiền đang có đổ vào vật tư cho một đơn, một tháng xấu ở mảng bán lẻ cũng đủ làm xưởng hụt tiền lương.

Đơn lớn còn có một cái giá khó thấy: trong lúc chạy đơn, xưởng phải từ chối hoặc làm chậm khách quen. Một số khách quen đi rồi không quay lại. Nên tính đơn lớn bằng cả tiền lời của nó lẫn tiền lời mất đi ở chỗ khác.

Cuối cùng là sức người. Tăng ca liên tục vài tuần thì tỉ lệ hàng lỗi thường tăng ở những ngày cuối, đúng lúc gần hạn giao. Thợ mệt, chủ mệt, và những quyết định quan trọng nhất về kiểm hàng lại rơi vào lúc ai cũng muốn cho xong. Lịch làm đơn lớn nên chừa ra vài ngày đệm ở cuối thay vì xếp kín. Nếu tính ra không còn chỗ cho mấy ngày đệm đó, đơn đang lớn hơn sức xưởng, dù trên giấy vẫn vừa khít.

Bảy câu cần hỏi trước khi gật đầu

1. Làm kịp không, tính bằng giờ thật? Lấy năng suất trung bình của tuần bình thường, không lấy tuần tốt nhất. Cộng thêm thời gian sửa hàng lỗi và một khoản dự phòng cho thợ nghỉ ốm.

2. Tiền vật tư ứng trước lấy đâu? Tính tổng tiền vật tư và lương thợ phải chi trước khi khách trả. So với tiền mặt đang có trừ đi chi phí cố định một tháng của xưởng.

3. Khách cọc bao nhiêu, trả phần còn lại khi nào? Cọc nên đủ để mua phần lớn vật tư. Phần còn lại gắn với các mốc giao, không để dồn hết đến sau khi giao toàn bộ.

4. Hàng lỗi xử lý thế nào? Thống nhất bằng giấy tiêu chuẩn nghiệm thu, mẫu đối chứng có chữ ký hai bên, tỉ lệ lỗi được chấp nhận và cách sửa.

5. Đơn này chiếm bao nhiêu phần công suất? Nếu một đơn chiếm gần hết công suất trong nhiều tuần, xưởng gần như phụ thuộc vào một khách trong thời gian đó.

6. Khách lẻ cũ bị ảnh hưởng thế nào? Liệt kê khách quen sẽ phải chờ lâu hơn, báo trước cho họ hoặc giữ lại một phần công suất cho họ.

7. Khách huỷ giữa chừng thì mất gì? Vải đã cắt theo mẫu riêng của khách gần như không bán được cho người khác. Thoả thuận trước phần khách phải chịu khi huỷ, và hỏi luật sư về cách ghi điều khoản đó.

Ví dụ giả định: xưởng may nhỏ ở TP Hồ Chí Minh

Chị Mai (tên giả định) có xưởng may tám thợ ở TP Hồ Chí Minh, chủ yếu may áo cho các tiệm bán lẻ, mỗi tháng khoảng 2.500 sản phẩm. Một trường tư thục hỏi may 3.000 bộ đồng phục, giao trong sáu tuần, giá ví dụ 180 nghìn đồng mỗi bộ, tổng 540 triệu.

Tính công suất: một bộ đồng phục gồm áo và quần, mất thời gian gấp khoảng hai lần một chiếc áo đơn. Với tám thợ, 3.000 bộ tương đương khoảng 6.000 sản phẩm quy đổi, tức gần hai tháng rưỡi công suất bình thường. Muốn kịp sáu tuần thì phải tăng ca, hoặc thuê gia công bớt phần quần, đồng thời gần như ngừng nhận khách quen.

Tính tiền: ví dụ vật tư chiếm khoảng 55% giá bán, tức gần 300 triệu phải mua trong hai tuần đầu, cộng tiền tăng ca. Trường đề nghị cọc 20% và trả phần còn lại sau khi nhận đủ hàng. Như vậy xưởng phải tự lo khoảng 190 triệu trong gần hai tháng, trong khi tiền mặt chị có chỉ chừng 150 triệu.

Chị không từ chối, mà đề nghị lại: giao làm hai đợt, mỗi đợt 1.500 bộ, cọc 40% và thanh toán theo từng đợt giao, dời hạn đợt hai thêm hai tuần. Trường đồng ý phần lớn, và xưởng vẫn giữ được khoảng một phần ba công suất cho khách quen.

Không chỉ có "nhận" hay "không": bốn cách trả lời

Khi một trong bảy câu trên chưa ổn, vẫn còn những cách khác ngoài hai thái cực.

Cách trả lờiKhi nào dùngRủi ro còn lại
Nhận cả, đúng điều kiện khách đưaBảy câu đều ổn, tiền đệm đủ, công suất còn dưPhụ thuộc vào một khách trong thời gian chạy đơn
Nhận kèm điều kiện mớiCâu 2 hoặc 3 chưa ổn: xin cọc cao hơn, chia đợt giao và thanh toánKhách có thể không đồng ý, mất đơn
Nhận một phầnCông suất không đủ: nhận một số lượng xưởng làm chắcKhách đưa phần còn lại cho nơi khác và so sánh
Từ chối lịch sự, hẹn lần sauNhiều câu chưa trả lời được, hoặc khách không chịu cọcMất cơ hội lần này; giữ được uy tín vì không giao trễ

Từ chối không phải là xấu. Giao trễ một đơn lớn mới làm mất uy tín lâu dài, cả với khách đó lẫn những người họ kể lại. Một câu trả lời như "lần này bên mình không làm kịp đúng chất lượng, mình xin hẹn đơn sau" thường được tôn trọng hơn mình nghĩ.

Thoả thuận tối thiểu nên có bằng giấy

Đơn lớn với khách mới, nhất là khách tổ chức, không nên chỉ chốt qua tin nhắn. Phần dưới là những nội dung nên có trong thoả thuận theo nguyên tắc; cách viết cụ thể và giá trị pháp lý của từng điều khoản nên hỏi luật sư hoặc người có chuyên môn, phần hoá đơn và thuế thì hỏi kế toán.

  • Mô tả hàng: chủng loại, số lượng theo từng cỡ, chất liệu, màu, kèm mẫu đối chứng có chữ ký hoặc xác nhận của hai bên.
  • Tiến độ: ngày giao từng đợt, nơi giao, ai chịu chi phí vận chuyển.
  • Tiền: giá mỗi đơn vị, tiền cọc, các mốc thanh toán gắn với từng đợt giao, hình thức thanh toán.
  • Nghiệm thu: ai kiểm, kiểm trong bao lâu sau khi nhận, thế nào là hàng lỗi, hàng lỗi được sửa hay đổi trong thời hạn nào.
  • Thay đổi và huỷ: khách đổi mẫu, đổi số lượng hay huỷ giữa chừng thì chi phí đã phát sinh do ai chịu.
  • Chậm trễ: nếu xưởng giao trễ hoặc khách trả tiền trễ thì xử lý ra sao.

Có giấy rõ ràng không làm khách mất lòng; ngược lại, khách tổ chức thường quen làm việc như vậy. Chính lúc ngồi viết những dòng này, hai bên mới phát hiện chỗ hiểu khác nhau về cỡ, màu hay mốc giao.

Giữ khách lẻ trong lúc chạy đơn sỉ

Khách quen là nguồn tiền đều đặn sau khi đơn lớn kết thúc. Nhiều xưởng chạy xong một đơn lớn mới thấy tháng sau trống trơn, vì khách quen đã sang chỗ khác trong lúc mình bận.

Có ba việc đơn giản. Thứ nhất, giữ cố định một phần công suất cho khách quen, ví dụ một hai thợ hoặc một số buổi trong tuần, và không lấy phần đó cho đơn lớn dù gấp. Thứ hai, báo trước cho khách quen lịch làm hàng của họ có thể chậm bao nhiêu ngày, đừng để họ tự phát hiện. Thứ ba, chọn khách quen ưu tiên: ai đặt đều, trả tiền đúng hạn thì được giữ lịch trước.

Trong lúc chạy đơn, cũng đừng hạ chất lượng hàng cho khách quen để dồn thợ giỏi sang đơn lớn. Khách quen nhận một lô hàng kém hơn mọi khi sẽ nhớ lâu hơn là nhận hàng chậm vài ngày có báo trước.

Một câu tự hỏi: nếu đơn lớn này không lặp lại năm sau, xưởng có muốn quay về với khách quen như cũ không? Nếu có, mọi quyết định trong lúc chạy đơn nên giữ đường quay về đó.

Sau khi giao xong: tự kiểm để quyết có nhận lần hai không

Đơn lớn đầu tiên là một bài học đắt. Ghi lại ngay khi còn nhớ rõ, trước khi khách hỏi đơn tiếp theo.

  • Lãi thật sau khi trừ tăng ca, hàng lỗi phải làm lại, phí gia công thuê ngoài và tiền vật tư dư không dùng được.
  • Khách trả tiền đúng hạn không, trễ bao nhiêu ngày so với thoả thuận.
  • Tỉ lệ hàng bị trả lại và nguyên nhân: do thợ, do vật tư hay do tiêu chuẩn chưa rõ từ đầu.
  • Bao nhiêu khách quen đã bỏ đi hoặc giảm đơn trong thời gian đó.
  • Sức của chủ và thợ: có ai nghỉ việc, có ai kiệt sức không.
  • Nếu nhận lại, điều kiện nào cần đổi: cọc, mốc giao, giá, hay số lượng.

Nếu sau khi trừ đủ các khoản mà lãi đơn lớn thấp hơn lãi cùng khoảng thời gian làm cho khách quen, đơn lớn chỉ có lợi ở chỗ quen việc và có tên trong mắt khách lớn. Đó có thể vẫn đáng, nhưng nên biết rõ mình đang đổi cái gì lấy cái gì.

Câu hỏi thường gặp

Xưởng nhỏ có nên nhận đơn hàng lớn gấp nhiều lần bình thường không?

Có thể nhận nếu trả lời ổn bảy câu: làm kịp, đủ tiền ứng vật tư, cọc và tiến độ thanh toán hợp lý, tiêu chuẩn hàng lỗi rõ, không phụ thuộc quá vào một khách, giữ được khách quen và biết mất gì nếu khách huỷ.

Đơn sỉ lớn nên yêu cầu khách cọc bao nhiêu?

Không có mức chung, nhưng cọc nên đủ để mua phần lớn vật tư cho đơn. Phần còn lại nên gắn với từng đợt giao. Nếu khách chỉ cọc ít và trả hết sau khi nhận đủ hàng, xưởng phải tự gồng toàn bộ tiền trong thời gian làm.

Làm sao tính xưởng có làm kịp đơn lớn không?

Lấy năng suất của tuần bình thường, quy đổi sản phẩm của đơn ra cùng đơn vị, cộng thời gian sửa hàng lỗi và dự phòng thợ nghỉ. Nếu cần quá nhiều tăng ca, cân nhắc chia đợt giao hoặc thuê gia công bớt một phần.

Không làm kịp thì có nên nhận rồi thuê nơi khác làm bớt không?

Có thể, nhưng xưởng vẫn chịu trách nhiệm chất lượng trước khách. Nên làm thử với nơi gia công trước, kiểm hàng của họ kỹ như hàng của mình và tính phí gia công vào giá. Nếu không kiểm được thì nên nhận ít đi.

Từ chối đơn hàng lớn có làm mất khách không?

Từ chối lịch sự kèm lý do rõ thường ít hại hơn nhận rồi giao trễ hoặc giao lỗi. Nhiều khách tổ chức sẵn sàng quay lại lần sau với nơi đã nói thật về khả năng của mình.

Khách huỷ đơn giữa chừng thì xưởng có được bồi thường không?

Tuỳ thoả thuận và hợp đồng hai bên đã ký. Vì vậy nên ghi rõ từ đầu phần chi phí khách chịu khi huỷ, nhất là vật tư đã mua theo mẫu riêng. Cách ghi điều khoản nên hỏi luật sư trước khi ký.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138