SachLuoc.comSách Lược
Tiền và dòng tiền trước quyết định lớn

Lập dòng tiền 13 tuần trước khi mở rộng: bảng làm tay cho tiệm nhỏ

Cách lập bảng dòng tiền 13 tuần bằng giấy hay bảng tính trước khi mở rộng: cột nào cần có, ghi tiền vào ra theo tuần, tìm tuần đáy và quyết từ đó.

Two Vietnamese partners in a small furniture workshop sitting at a wooden bench with a blank notebook and calculator, faces turned away, warm afternoon light, wide shot

Bảng dòng tiền 13 tuần là một tờ giấy có 13 cột cho 13 tuần tới, mỗi cột ghi tiền mặt đầu tuần, tiền vào, tiền ra và tiền cuối tuần. Lập nó trước khi mở rộng để tìm ra tuần mà tiền trong tay xuống thấp nhất, gọi là tuần đáy, và xem tuần đó tiệm còn chịu nổi không. Nếu tuần đáy âm hoặc chỉ còn sát nút, việc mở rộng cần đổi thời điểm, đổi quy mô hoặc đổi cách trả tiền.

Chọn 13 tuần vì đó là khoảng ba tháng, đủ dài để thấy các khoản trả theo tháng và theo quý, đủ ngắn để bạn còn đoán được tương đối sát. Dưới đây là cách dựng bảng, một ví dụ giả định ở xưởng mộc nhỏ tại Đồng Nai sắp nhận thêm một dòng hàng, những lỗi thường gặp và cách đọc bảng để ra quyết định. Mọi con số là ví dụ.

Vì sao lại là dòng tiền theo tuần chứ không phải lãi lỗ theo tháng

Phần lớn chủ tiệm nhỏ biết tháng này lời hay lỗ, nhưng ít người biết tuần thứ ba của tháng sau trong két còn bao nhiêu. Hai chuyện khác nhau. Lời lỗ ghi nhận khi hàng bán ra, còn tiền mặt chỉ về khi khách trả. Tiền ra cũng vậy: nguyên liệu nhập hôm nay có thể trả ngay, có thể trả sau ba mươi ngày. Một tháng lời đẹp vẫn có thể có một tuần không đủ tiền trả lương.

Mở rộng làm khoảng lệch này rộng thêm. Mua máy, nhập thêm nguyên liệu, đặt cọc mặt bằng, tuyển người đều là tiền ra trước; phần tiền thu thêm về sau, thường chậm hơn bạn mong. Bảng tháng gộp hết lại nên tuần đáy bị che mất. Bảng tuần làm lộ nó ra.

Bảng 13 tuần cũng không cần phần mềm. Một tờ giấy khổ lớn kẻ ngang, hay một trang bảng tính đơn giản là đủ. Điều quan trọng là bạn ghi theo ngày tiền thực sự đi vào hoặc đi ra, không phải ngày xuất hàng hay ngày ký đơn. Đó là thói quen cần tập trong lần đầu lập bảng, vì nhiều người theo phản xạ ghi theo ngày giao hàng.

Các dòng cần có trong bảng

Kẻ 13 cột cho 13 tuần, bên trái là các dòng sau, theo đúng thứ tự từ trên xuống:

  • Tiền mặt đầu tuần: tuần đầu là số thật đếm được trong két cộng tài khoản của tiệm; các tuần sau lấy bằng tiền cuối tuần trước.
  • Tiền vào từ khách mua lẻ: ước theo trung bình các tuần gần nhất, có điều chỉnh mùa.
  • Tiền vào từ khách trả sau: ghi đúng tuần dự kiến khách trả, không ghi tuần giao hàng.
  • Tiền vào khác: tiền khách đặt cọc, tiền bán phế liệu, tiền người góp vốn đã cam kết rõ ngày.
  • Tiền ra cho nguyên liệu, hàng nhập: theo hạn trả của từng nhà cung cấp.
  • Tiền ra cho lương, tiền công: đúng ngày trả, kể cả tạm ứng giữa tháng.
  • Tiền ra cố định: tiền nhà, điện nước, internet, phí giữ xe, các khoản thuế theo kỳ mà kế toán đã báo.
  • Tiền ra cho việc mở rộng: từng khoản một, ghi theo tuần phải chi.
  • Tiền chủ rút về nhà: ghi thật, đừng để trống.
  • Tiền mặt cuối tuần: bằng đầu tuần cộng tổng vào trừ tổng ra.

Dòng tiền chủ rút về nhà là dòng hay bị bỏ trống nhất và cũng là dòng làm bảng sai nhiều nhất. Nhà vẫn phải ăn, con vẫn phải đóng học; nếu thực tế tuần nào bạn cũng lấy một ít, hãy ghi ra con số đó. Bảng chỉ có ích khi nó giống với thứ thật sự xảy ra.

Ví dụ xưởng mộc nhỏ ở Đồng Nai nhận thêm dòng hàng kệ gỗ

Ví dụ giả định: xưởng mộc của anh Tùng ở Đồng Nai có 6 thợ, đang có 120 triệu tiền mặt. Một cửa hàng nội thất đặt thử dòng kệ gỗ mới, mỗi tháng khoảng 150 triệu tiền hàng, trả sau 45 ngày kể từ ngày giao. Để làm, xưởng phải mua thêm một máy chà nhám 60 triệu ở tuần 1 và thuê thêm 2 thợ từ tuần 2. Bảng dưới gộp gọn theo cụm tuần cho dễ đọc; khi tự làm, bạn ghi từng tuần.

Tuần (ví dụ)Tiền vàoTiền raTiền cuối kỳ
Tuần 145 triệu (khách cũ)60 triệu máy + 40 triệu chi thường65 triệu
Tuần 2 đến 4135 triệu (khách cũ)120 triệu chi thường + 45 triệu gỗ cho đơn mới + 21 triệu lương thợ mới14 triệu
Tuần 5 đến 7135 triệu (khách cũ), chưa có tiền đơn mới120 triệu + 45 triệu gỗ + 21 triệu lươngâm 37 triệu
Tuần 8 đến 10135 triệu + 150 triệu tiền đợt hàng đầu120 triệu + 45 triệu gỗ + 21 triệu lương62 triệu
Tuần 11 đến 13135 triệu + 150 triệu186 triệu161 triệu

Tuần đáy rơi vào khoảng tuần 6, 7, tiền âm gần 40 triệu. Theo sổ lời lỗ, dòng hàng mới có lời ngay từ tháng đầu. Nhưng khoảng trống 45 ngày chờ tiền cộng với khoản mua máy đầu kỳ đủ để xưởng không trả nổi lương vào giữa quý. Đó là điều bảng tháng không cho thấy.

Đọc bảng xong thì quyết gì

Dời khoản chi lớn ra sau tuần đáy. Nếu máy chà nhám có thể mua ở tuần 8 khi tiền đơn mới đã về, thay vì tuần 1, tuần đáy của anh Tùng nhích lên dương. Trong lúc chờ, xưởng làm chậm hơn hoặc thuê ngoài một phần khâu chà nhám.

Đàm phán lại điều kiện thanh toán. Xin khách mới đặt cọc một phần, hoặc trả sau 30 ngày thay vì 45 cho đợt đầu, đổi lại xưởng giữ giá. Xin nhà cung cấp gỗ cho trả sau hai tuần. Mỗi tuần dời được là tuần đáy nông thêm.

Nhận đơn nhỏ hơn trong tháng đầu. Làm một nửa số lượng cho đợt đầu, thấy tiền về đúng hẹn rồi mới tăng. Khách thử dòng mới thường chấp nhận cách này nếu bạn nói rõ lý do là bảo đảm chất lượng.

Giảm tiền chủ rút trong mấy tuần đáy. Không phải cách hay nếu kéo dài, nhưng trong ba bốn tuần có thể là khoảng đệm.

Nếu mọi cách vẫn để tuần đáy âm. Đó là tín hiệu quy mô mở rộng đang lớn hơn sức tiền mặt của tiệm lúc này. Việc dùng nguồn tiền bên ngoài là quyết định riêng, cần người có chuyên môn tư vấn; bài này không bàn chuyện đó. Lựa chọn trong tầm tay luôn là thu nhỏ bước mở rộng.

Thử bảng với hai cú trượt hay gặp nhất của việc mở rộng

Bảng vừa lập là kịch bản mọi thứ đúng hẹn. Việc mở rộng hiếm khi đúng hẹn ở hai chỗ: khách mới trả chậm hơn lời hứa, và lượng hàng thật thấp hơn lượng dự kiến. Trước khi quyết, hãy chép bảng ra một bản thứ hai và sửa đúng hai chỗ đó, giữ nguyên mọi thứ khác.

Ở xưởng của anh Tùng, nếu cửa hàng nội thất trả đợt đầu chậm thêm hai tuần, tiền 150 triệu dời từ tuần 9 sang tuần 11. Tuần đáy khi đó không còn ở mức âm gần 40 triệu mà kéo sang tuần 10, sâu thêm ba tuần chi thường, tiền gỗ và lương thợ mới mà chưa có đồng nào của đơn mới về, tức âm gần 90 triệu. Nếu thêm vào đó khách chỉ lấy một nửa số kệ như dự kiến, phần gỗ đã mua cho cả tháng nằm lại trong kho, tiền ra không giảm mà tiền vào giảm một nửa.

Mục đích của bản thứ hai không phải để doạ mình. Nó cho bạn biết quyết định đang dựa vào điều gì nhiều nhất. Nếu chỉ một lần trả chậm hai tuần đã làm tiệm lâm vào thế khó, thì điều kiện thanh toán với khách mới là thứ phải chốt rõ trước, không phải giá bán hay mẫu mã. Một câu nên tự hỏi: khách này đã từng trả chậm với ai chưa, và nếu trễ thì mình có cách nào biết sớm trước một hai tuần không? Hỏi những nơi đã làm cho khách đó, hoặc đơn giản là xin đặt cọc đợt đầu, thường cho câu trả lời rõ hơn mọi lời hứa.

Lỗi thường gặp khi lập bảng lần đầu

Ghi tiền vào theo ngày giao hàng. Lỗi phổ biến nhất. Khách hẹn trả 45 ngày thì ghi đúng 45 ngày, và nếu khách quen trả trễ, cộng thêm số ngày trễ thường thấy.

Tiền vào lấy theo tuần cao nhất. Dùng mức trung bình, hoặc thấp hơn trung bình một chút. Tuần nào thu vượt là phần dư, không phải nền để lập kế hoạch.

Quên các khoản trả theo quý, theo năm. Thuế theo kỳ, phí bảo trì máy, tiền thuê trả trước sáu tháng, thưởng lễ. Lật sổ chi năm ngoái, đánh dấu tháng nào có khoản lớn bất thường, rồi đưa vào đúng tuần.

Không có dòng dự phòng. Thêm một dòng chi bất ngờ mỗi tuần, ví dụ bằng khoảng một phần hai mươi tổng chi thường, cho các khoản như máy hỏng, hàng lỗi phải làm lại.

Lập một lần rồi cất. Bảng dòng tiền chỉ sống khi được sửa. Mỗi cuối tuần, thay số dự kiến của tuần vừa qua bằng số thật, thêm một tuần mới vào cuối, để lúc nào bạn cũng nhìn trước được 13 tuần.

Các bước lập bảng trong một buổi tối

Chuẩn bị sổ thu chi ba tháng gần nhất, danh sách khách đang nợ và các hoá đơn chưa trả, rồi làm theo thứ tự:

  1. Đếm tiền mặt thật hôm nay, cả két lẫn tài khoản của tiệm, ghi vào tuần 1.
  2. Ghi tiền vào lẻ trung bình mỗi tuần từ sổ ba tháng gần nhất.
  3. Ghi từng khoản khách nợ vào đúng tuần dự kiến trả, cộng thêm số ngày trễ quen thuộc.
  4. Ghi tiền ra cố định theo đúng ngày trả trong tháng.
  5. Ghi các khoản của việc mở rộng vào tuần phải chi.
  6. Cộng trừ ra tiền cuối mỗi tuần, khoanh tròn tuần thấp nhất.
  7. Thử ba cách dời chi, xin cọc, thu nhỏ quy mô, xem tuần đáy thay đổi ra sao.
  8. Chọn phương án mà tuần đáy vẫn còn một khoản đệm bạn thấy yên tâm.

Khoản đệm nên lớn bao nhiêu là chuyện từng tiệm tự quyết, nhưng ít nhất nên đủ trả một kỳ lương và tiền nhà. Dưới mức đó, chỉ một khách trả chậm một tuần cũng đẩy tiệm vào thế phải chạy tiền.

Câu hỏi thường gặp

Bảng dòng tiền 13 tuần khác gì sổ thu chi hằng ngày?

Sổ thu chi ghi lại những gì đã xảy ra, còn bảng 13 tuần ghi những gì sắp xảy ra. Sổ thu chi là nguyên liệu để lập bảng: từ số liệu quá khứ, bạn ước tiền vào ra các tuần tới, rồi mỗi tuần thay số ước bằng số thật.

Tiệm bán lẻ thu tiền ngay thì có cần bảng dòng tiền không?

Vẫn cần nếu sắp có khoản chi lớn. Thu tiền ngay giúp tiền vào đều, nhưng tiền ra như nhập hàng mùa cao điểm, đặt cọc mặt bằng hay mua thiết bị vẫn có thể dồn vào một vài tuần và tạo ra tuần đáy.

Ước tiền vào các tuần tới thế nào khi doanh thu lên xuống thất thường?

Lấy trung bình của cùng kỳ năm trước nếu có, hoặc trung bình mười hai tuần gần nhất, rồi chọn mức thấp hơn một chút. Ghi chú bên cạnh các tuần có lễ, mùa mưa hay sự kiện riêng của khu mình để điều chỉnh.

Có nên nhờ kế toán lập bảng này không?

Kế toán có thể giúp đưa đúng các khoản thuế và nghĩa vụ theo kỳ vào bảng. Nhưng phần ước tiền vào, tiền ra theo thói quen của tiệm thì chủ tiệm nắm rõ nhất, nên tự lập trước rồi nhờ kế toán xem lại sẽ sát hơn.

Nếu tuần đáy chỉ âm một ít thì có thể bỏ qua không?

Không nên bỏ qua. Âm một ít trên giấy thường thành âm nhiều hơn ngoài đời vì có khoản bất ngờ và khách trả trễ. Hãy thử dời một khoản chi hoặc xin đặt cọc để kéo tuần đáy lên dương có đệm trước khi quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138