Khi khách xem hàng tại tiệm rồi về mua online rẻ hơn, tiệm không thắng được bằng giá trên cùng một món, mà thắng bằng những thứ online không đưa được: lắp đặt, đổi trả tại chỗ, tư vấn đúng nhu cầu, và hàng mà khách cần dùng ngay. Việc đầu tiên là đo xem mình thật sự mất bao nhiêu, ở nhóm hàng nào, trước khi đổi cách bán.
Rất nhiều chủ tiệm bực vì cảm giác làm không công cho người bán online. Cảm giác đó có thật, nhưng phản ứng bằng thái độ hay cấm chụp ảnh chỉ đẩy khách đi nhanh hơn. Phần dưới gồm lý do khách làm vậy, bảng đo thiệt hại theo nhóm hàng, năm cách xử lý đã quen ở các tiệm nhỏ, cách nói chuyện với khách, và chuyện nên thôi trưng bày những mặt hàng nào.
Vì sao khách xem ở tiệm rồi mua chỗ khác
Khách cần chạm tay, nhìn tận mắt. Với nồi cơm, quạt, máy xay, khách muốn cầm thử độ nặng, xem nắp đậy, nghe tiếng máy. Ảnh trên mạng không cho được điều đó, nên tiệm là nơi khách đến để chắc chắn.
Khách thấy cùng một món, giá khác nhau. Món giống hệt về mã hàng thì khách chỉ còn so giá. Đây là nơi tiệm thua chắc, vì người bán online không trả tiền mặt bằng mặt phố.
Khách không thấy tiệm cho thêm được gì. Nếu tiệm chỉ bán món hàng trong hộp, không lắp, không giao, không giúp chọn, thì khoản chênh vài trăm nghìn đủ làm khách đi.
Khách không gấp. Đồ cần dùng ngay hôm nay thì khách mua tại tiệm; đồ có thể đợi hai ba ngày thì khách sẵn sàng đặt online để rẻ hơn.
Khách ngại hỏi giá có bớt được không. Nhiều khách không quen trả giá, thấy giá treo cao hơn trên mạng là im lặng ra về, dù tiệm sẵn sàng tặng thêm món nhỏ hoặc giao miễn phí.
Đo thiệt hại thật theo nhóm hàng
Ví dụ giả định: anh Tuấn có cửa hàng đồ điện gia dụng ở một con đường đông dân ở Đà Nẵng. Anh ghi trong bốn tuần số khách hỏi kỹ từng nhóm hàng, số người mua ngay, và ước khoảng chênh với giá online cho cùng mã hàng:
| Nhóm hàng | Khách hỏi kỹ | Mua tại tiệm | Chênh giá online (ví dụ) | Đọc ra điều gì |
|---|---|---|---|---|
| Nồi cơm, ấm siêu tốc, máy xay | 60 | 18 | khoảng 10–15% | Mất nhiều nhất, món nhỏ dễ đặt online |
| Quạt cây, quạt treo | 40 | 22 | khoảng 5–10% | Mùa nóng khách cần ngay, giữ được |
| Máy nước nóng, quạt trần | 25 | 19 | khoảng 5% | Cần lắp đặt, tiệm có lợi thế |
| Bóng đèn, ổ cắm, dây điện | 50 | 45 | gần như không | Khách mua ngay, gấp |
| Bếp từ, lò vi sóng | 20 | 6 | khoảng 10% | Món giá cao, khách chịu khó so |
Bảng cho thấy chuyện khách xem rồi đi không xảy ra đều mọi nhóm. Hàng cần lắp và hàng cần ngay gần như không bị ảnh hưởng. Chỗ mất là các món nhỏ đóng hộp có mã hàng dễ tra. Biết vậy rồi, anh Tuấn không cần đổi cả cửa hàng, chỉ cần đổi cách bán hai nhóm hàng.
Muốn bảng này có ý nghĩa, phải ghi đủ bốn tuần và ghi ngay khi khách rời tiệm. Ghi theo trí nhớ cuối tuần thường phóng đại số khách bỏ đi, vì những lần đó làm chủ tiệm khó chịu nên nhớ lâu hơn.
Năm cách xử lý mà không làm khách khó chịu
Mỗi cách hợp với một nhóm hàng khác nhau. Không cần làm cả năm, chọn theo bảng đo ở trên:
- Bán kèm dịch vụ, báo giá trọn gói. Máy nước nóng, quạt trần, bếp từ: giá đã gồm giao, lắp, thử chạy, dọn vỏ hộp. Khách so giá trọn gói với giá online cộng tiền thuê thợ thì khoảng chênh thu hẹp hẳn.
- Đổi trả và bảo hành tại chỗ. Nói rõ: hỏng trong khoảng thời gian nào thì mang ra tiệm đổi ngay, không phải gửi đi đâu. Với người lớn tuổi, điều này đáng giá hơn khoản chênh nhỏ. Chỉ hứa điều tiệm thật sự làm được với nhà cung cấp.
- Nói giá cuối ngay khi khách hỏi kỹ. Với món nhỏ, chủ động nói mức tiệm bán được kèm thứ tặng thêm, thay vì đợi khách trả giá. Nhiều khách ra về chỉ vì ngại hỏi.
- Tư vấn đúng nhu cầu, không chỉ đọc thông số. Hỏi nhà mấy người, nấu cơm mấy lần, điện có hay chập chờn không, rồi chỉ ra món hợp. Lời khuyên đúng làm khách tin, và người tin thì thường mua tại chỗ người khuyên.
- Có hàng ngay, giao trong ngày. Với quạt mùa nóng, ấm siêu tốc vừa hỏng, khách cần hôm nay. Bảo đảm luôn có sẵn những món này và nói rõ tiệm giao trong buổi.
Năm cách này đều tốn công nhiều hơn tốn tiền, và đều là thứ người bán online khó làm ở khoảng cách xa. Chúng không làm tiệm rẻ hơn, mà làm cho món hàng ở tiệm trở thành một món khác: món đã lắp xong, đã có người lo khi hỏng.
Có nên thôi trưng bày những món dễ bị so giá
Câu hỏi khó nhất là có nên tiếp tục trưng bày những món mà khách chỉ đến xem rồi đi. Với anh Tuấn, nhóm nồi cơm, ấm siêu tốc, máy xay chiếm nhiều kệ mà tỉ lệ mua tại tiệm thấp. Mỗi món trưng là vốn nằm trên kệ, là chỗ không dành được cho món khác.
Có ba cách chọn. Một là giữ trưng nhưng chỉ vài mẫu đại diện, phần còn lại nhập theo đơn, để khách vẫn có chỗ xem và tiệm bớt tồn hàng. Hai là chuyển sang các mẫu mà người bán online ít bán, ví dụ mẫu của nhà sản xuất nhỏ có bảo hành tại khu vực. Ba là thôi hẳn một nhóm hàng và dành chỗ cho nhóm mình có lợi thế, như thiết bị cần lắp đặt hay đồ điện sửa chữa.
Chọn cách nào là tuỳ vào con số trong sổ. Nếu nhóm hàng dễ so giá vẫn mang lại khách vào tiệm, rồi họ tiện tay mua thêm bóng đèn, ổ cắm, thì nó đang làm việc kéo khách và nên giữ ở mức tối thiểu. Nếu khách chỉ xem rồi đi, không mua gì khác, thì kệ đó đang tốn chỗ. Để biết, ghi thêm một cột trong sổ: khách hỏi món nhỏ có mua thêm gì không.
Trong ví dụ, anh Tuấn chọn giữ ba mẫu nồi cơm bán chạy nhất, bỏ các mẫu còn lại, và dùng chỗ trống để trưng quạt trần và máy nước nóng kèm bảng tay ghi rõ giá trọn gói lắp đặt.
Những phản ứng nên tránh
Cấm chụp ảnh, tỏ thái độ với khách hỏi nhiều. Khách nhận ra ngay và không quay lại, kể cả lần sau họ cần mua gấp. Người hỏi nhiều hôm nay có thể là người mua máy nước nóng tháng sau.
Thu phí xem hàng hay phí tư vấn. Ở cửa hàng gia dụng nhỏ, cách này gần như chỉ làm khách tránh tiệm. Muốn thu tiền công, hãy thu ở dịch vụ lắp đặt, sửa chữa rõ ràng.
Hạ giá bằng giá online cho mọi món. Tiệm có tiền mặt bằng, tiền người đứng bán; giá online thì không gánh những khoản đó. Hạ ngang là bán dưới giá vốn thật, sau vài tháng sẽ lộ.
Mở thêm kênh online chỉ vì thấy người khác bán. Bán online là một công việc riêng, cần người trả lời tin nhắn, đóng gói, xử lý đổi trả. Nếu làm, nên thử nhỏ với vài món tiệm có lợi thế, không phải đua giá trên mạng với người chuyên làm.
Câu nói với khách: mềm mà rõ
Cách nói quyết định nhiều hơn mức giá. Vài câu mẫu anh Tuấn tập cho người đứng bán, dùng khi khách hỏi kỹ mà có vẻ định ra về:
- Món này anh chị lấy ở tiệm thì mình giao tận nhà, lắp xong, chạy thử rồi mới về. Có gì trục trặc trong tháng đầu anh chị mang ra đây đổi luôn.
- Món nhỏ này tiệm bán anh chị giá này, tặng thêm cái ổ cắm, nếu anh chị lấy luôn hôm nay.
- Nhà mình mấy người, nấu cơm ngày mấy lần? Nếu ít người thì loại nhỏ hơn này đủ dùng, rẻ hơn mà tiết kiệm điện hơn.
- Anh chị cứ chụp ảnh về hỏi người nhà, mai cần thì nhắn, tiệm để dành cho.
- Cái này tiệm đang hết mẫu màu đó, mai có hàng, anh chị muốn thì tiệm chở tới trong buổi chiều.
Điểm chung của các câu này là không nhắc tới giá online, không tỏ ra biết khách đang so, mà nói thẳng thứ khách nhận được nếu mua ở tiệm. Câu thứ tư nghe như để khách đi, nhưng thực ra giữ cửa cho lần quay lại: khách nhớ tiệm đã đối xử dễ chịu.
Một chỗ hay sai là người đứng bán mỗi người nói một kiểu, người hứa giao miễn phí, người không. Nên thống nhất trên giấy những gì tiệm cho thêm và những gì không, để khách nào cũng được nghe cùng một điều.
Ví dụ anh Tuấn: ba tháng sau đổi cách bán
Trở lại cửa hàng anh Tuấn. Sau khi đo bốn tuần, anh Tuấn đổi cách bán ở hai nhóm hàng. Với máy nước nóng, quạt trần, bếp từ, anh treo bảng tay ghi giá trọn gói gồm giao và lắp, kèm thời gian đổi tại chỗ nếu lỗi. Với nồi cơm, ấm siêu tốc, máy xay, anh giữ ba mẫu bán chạy, người đứng bán chủ động nói giá cuối và món tặng kèm ngay khi khách hỏi kỹ.
Ba tháng sau, ví dụ số khách hỏi kỹ nhóm món nhỏ không đổi nhiều, nhưng tỷ lệ mua tại tiệm tăng từ khoảng một phần ba lên gần một nửa. Nhóm hàng lắp đặt bán nhiều hơn trước, và quan trọng hơn là có thêm việc lắp đặt, sửa chữa sau bán, đem lại tiền công đều. Phần tồn kho món nhỏ giảm, vốn rảnh ra được dùng để nhập đủ quạt cho mùa nóng.
Anh Tuấn không thắng được người bán online ở món nồi cơm đóng hộp, và anh không cố. Anh chỉ dời tiệm sang chỗ mình có lý do để tồn tại: món đã lắp xong, người lo khi hỏng, và tư vấn mà khách tin. Cùng cách nhìn đó áp được cho tiệm điện thoại, tiệm xe đạp, tiệm đồ dùng học sinh, chỉ khác nhóm hàng.
Câu hỏi thường gặp
Khách hỏi sao giá ở tiệm cao hơn trên mạng thì trả lời thế nào?
Trả lời ngắn và thật: giá ở tiệm gồm giao tận nhà, lắp đặt, đổi tại chỗ khi lỗi, và tiệm ở ngay đây khi cần. Sau đó nói luôn mức tiệm bán được cho khách. Không chê người bán online, vì khách sẽ cảm thấy bị đánh giá về lựa chọn của mình.
Có nên giảm giá bằng giá online để giữ khách không?
Không nên giảm ngang cho mọi món. Tiệm có chi phí mặt bằng và người đứng bán mà người bán online không gánh. Có thể bớt một ít hoặc tặng thêm cho món nhỏ, còn món cần lắp đặt nên báo giá trọn gói để khách so đúng.
Có nên cấm khách chụp ảnh hàng trong tiệm không?
Không nên. Khách chụp để hỏi người nhà hoặc so sánh, cấm thì họ thấy bị nghi ngờ và đi luôn. Cách tốt hơn là chủ động tư vấn và nói giá cuối, để khách có lý do quyết ngay tại tiệm.
Cửa hàng nhỏ có nên tự bán online để cạnh tranh không?
Chỉ nên thử nhỏ với những món tiệm có lợi thế, như hàng giao lắp trong khu vực. Bán online là một việc riêng cần người, thời gian và cách xử lý đổi trả, đua giá với người chuyên bán online thường không có lợi cho tiệm nhỏ.
Làm sao biết nhóm hàng nào đang bị mất khách vào online?
Ghi trong bốn tuần, mỗi khi khách hỏi kỹ một món thì đánh dấu họ có mua không và có mua thêm gì không. Nhóm nào nhiều người hỏi mà ít người mua là nhóm đang bị so giá. Ghi ngay khi khách rời tiệm, không ghi theo trí nhớ cuối tuần.