Khi đối thủ giảm giá sâu, chỉ nên giảm theo nếu giá mới vẫn trên giá vốn của tiệm mình và khách của mình thật sự chọn theo giá; còn lại, giữ giá và tăng thứ khách nhận được thường bền hơn. Trước khi quyết, cần biết ba con số: giá vốn một đơn của mình, mức giá mà đối thủ có thể lỗ, và phần khách nào của mình đang bỏ đi.
Giảm giá theo nghe như cách phản ứng nhanh nhất, nhưng nó là cách duy nhất mà tiệm nhỏ không rút lại được dễ dàng. Phần dưới đi qua cách đọc xem đợt giảm của đối thủ là tạm hay lâu dài, cách tính bằng tay mình chịu được tới đâu, năm cách giữ khách không phá giá, và những trường hợp hiếm mà giảm theo lại là lựa chọn đúng.
Đối thủ giảm giá vì lý do gì: đọc trước khi phản ứng
Giảm để khai trương hoặc kéo khách thử. Thường kéo dài vài tuần, có ngày kết thúc rõ. Loại này hầu như không cần đáp lại bằng giá.
Giảm vì họ có giá vốn thấp hơn thật. Ví dụ họ thuê mặt bằng rẻ hơn, máy móc đã khấu hao xong, hoặc chủ tự làm không thuê người. Loại này là giá mới của thị trường, nhưng cũng không có nghĩa mình phải theo, mà phải chọn chỗ đứng khác.
Giảm vì đang cần tiền gấp. Bán rẻ để có dòng tiền trả nợ hay trả mặt bằng. Thường không trụ lâu, và chất lượng dịch vụ hay tụt dần.
Giảm để đẩy mình ra khỏi khu. Hiếm ở quy mô tiệm nhỏ, vì người làm vậy phải lỗ dài và có nguồn tiền lớn. Nếu có, đối đầu bằng giá là thua, phải đi bằng khách quen và dịch vụ mà bên kia không làm nổi.
Giảm vì bớt thứ gì đó trong dịch vụ. Giá thấp hơn nhưng giao chậm hơn, ít bước hơn, không bảo đảm. Đây là trường hợp phổ biến nhất và cũng dễ đáp lại nhất: nói rõ cho khách thấy họ được gì ở tiệm mình.
Cách đọc ra lý do mà không cần hỏi thẳng. Mang một ít đồ sang dùng thử dịch vụ của họ như một khách bình thường, để ý họ có mấy người làm, máy mới hay cũ, trả đồ đúng hẹn không, giá treo có ghi ngày kết thúc khuyến mãi không. Ba bốn chi tiết như vậy thường đủ đoán được đợt giảm giá thuộc loại nào, mà không phải dò hỏi ai.
Tính bằng tay: giá vốn một đơn và mức sàn của tiệm mình
Ví dụ giả định: anh Phong có tiệm giặt sấy ở một khu dân cư đông người thuê trọ ở TP Hồ Chí Minh, giá giặt sấy gấp là 15 nghìn mỗi ký. Tiệm mới cách hai con hẻm treo giá 10 nghìn mỗi ký. Anh tính giá vốn như sau, mọi số là ví dụ:
| Khoản | Mỗi tháng | Chia cho khoảng 3.000 ký | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tiền mặt bằng | 9 triệu | 3.000 đồng | Cố định, không đổi dù giặt ít hay nhiều |
| Lương một người phụ | 7 triệu | khoảng 2.300 đồng | Cố định nếu giữ người |
| Điện, nước | 8 triệu | khoảng 2.700 đồng | Biến đổi theo số ký |
| Bột giặt, nước xả, túi | 4 triệu | khoảng 1.300 đồng | Biến đổi theo số ký |
| Sửa chữa, hao mòn máy | 3 triệu | 1.000 đồng | Để dành, kể cả tháng chưa hỏng gì |
| Tổng | 31 triệu | khoảng 10.300 đồng | Chưa tính công của chủ tiệm |
Nhìn bảng, nếu anh Phong giảm xuống 10 nghìn như bên kia thì mỗi ký lỗ khoảng 300 đồng, chưa tính công chính anh. Nếu giảm xuống 13 nghìn, mỗi ký còn khoảng 2.700 đồng, nhưng muốn giữ thu nhập như cũ thì phải giặt thêm gần gấp đôi số ký. Hai con số này đủ để thấy: đua giá xuống 10 nghìn là tự đóng cửa chậm, giảm nhẹ chỉ đáng khi chắc chắn kéo thêm nhiều khách.
Phần đáng chú ý là chi phí cố định. Khi bên kia có tiền mặt bằng rẻ hơn hay không thuê người, giá vốn của họ thấp hơn mình thật, và đó không phải chuyện mình làm kém. Nó chỉ nói rằng mình phải đứng ở chỗ khác chứ không đứng cùng sân giá.
Năm cách giữ khách mà không phá giá
Không phải cách nào cũng hợp với mọi tiệm. Chọn hai cách hợp nhất với khách của mình, làm thử sáu tuần:
- Thêm thứ khách nhận được, giữ nguyên giá. Với tiệm giặt, đó có thể là gấp theo từng loại đồ, tách đồ trắng, giao tận phòng trong khu, trả trong ngày. Thứ thêm vào nên là thứ tốn công hơn tốn tiền.
- Gói trả trước cho khách quen. Ví dụ mua trước mười lần giặt thì được tặng một lần. Giá mỗi lần gần như giữ nguyên, khách gắn bó lâu hơn, tiệm có dòng tiền trước. Ghi rõ hạn dùng và điều kiện, đừng hứa những gì không làm được.
- Tách một mức giá thấp cho dịch vụ đơn giản. Giặt không gấp, lấy sau hai ngày, giá thấp hơn. Khách nhạy giá vẫn có lựa chọn ở tiệm mình, khách cần nhanh vẫn trả giá cũ.
- Nói rõ khác biệt bằng việc làm. Đồ giao đúng hẹn, không lẫn đồ, không mất tất. Những thứ này khách chỉ nhớ khi bên giá rẻ làm sai, nên chỉ cần giữ đều và nhắc nhẹ khi trả đồ.
- Chăm nhóm khách khó chuyển. Gia đình có con nhỏ, người cần giặt chăn màn, quán ăn gửi khăn. Nhóm này ít đổi tiệm vì giá, và thường đem lại số ký đều hơn.
Sau sáu tuần, đếm lại số ký mỗi tuần và số khách quen còn ở lại. Cách nào không làm thay đổi gì thì bỏ, đừng giữ vì tiếc công nghĩ ra.
Khi nào giảm theo lại là đúng
Có những lúc giảm giá theo là hợp lý, và nên nói rõ để không biến bài này thành lời khuyên một chiều. Trường hợp thứ nhất: giá của tiệm mình vốn đã cao hơn mặt bằng chung một khoảng mà khách không thấy đáng, và đối thủ chỉ làm lộ ra điều đó. Lúc này giảm là chỉnh lại giá cho đúng, không phải đua.
Trường hợp thứ hai: chi phí của mình vừa giảm thật, ví dụ đã trả xong máy, hay chuyển sang nhà cung cấp hoá chất rẻ hơn mà chất lượng như cũ. Chia bớt phần tiết kiệm cho khách là cách giữ chỗ đứng hợp lý.
Trường hợp thứ ba: phần lớn khách của mình đúng là khách chọn theo giá, như sinh viên ở trọ, và mình không có lợi thế nào khác trong mắt họ. Khi đó giảm có tính toán, có giới hạn, và hẹn ngày xem lại có thể là cách duy nhất giữ số khách đủ trả chi phí cố định.
Trong cả ba trường hợp, giảm theo không bao giờ có nghĩa là giảm xuống dưới giá vốn. Mức sàn tính ở bảng trên là vạch không vượt qua. Nếu thị trường ở khu mình đã xuống dưới mức đó và không có dấu hiệu quay lên, câu hỏi không còn là giảm hay không, mà là tiệm có nên đổi cách làm, đổi khu hay thu hẹp. Đó là quyết định lớn hơn, cần xem riêng.
Sai lầm hay gặp khi bị ép giá
Những lỗi dưới đây thường xuất hiện trong tháng đầu bị ép giá, và hầu hết đến từ việc phản ứng trước khi tính:
- Giảm giá rồi cắt bớt chất lượng để bù, ví dụ bớt nước xả, gấp ẩu. Khách nhận ra nhanh hơn chủ tiệm nghĩ, và tiệm mất cả lý do để giữ giá cao hơn sau này.
- Giảm giá cho mọi khách, kể cả khách quen chưa hề đòi. Nhóm khách này đâu có định đi; giảm cho họ là bỏ tiền không lý do.
- Treo giá thấp hơn đối thủ một ít để giành lại. Bên kia giảm tiếp, và hai tiệm cùng đi xuống tới khi một bên đóng cửa.
- Không tính công của chủ tiệm vào giá vốn. Nhiều tiệm thấy vẫn còn lời ở giá thấp chỉ vì chủ làm không công, tới lúc chủ ốm hay cần thuê người thì mới lộ ra.
- Đổi giá liên tục theo từng động thái của bên kia. Khách không còn biết giá thật của tiệm mình là bao nhiêu.
Một cách tự kiểm đơn giản: mỗi lần định đổi giá, viết lên giấy giá mới, giá vốn và số đơn phải tăng thêm để giữ thu nhập như cũ. Nếu con số đơn phải tăng thêm làm mình giật mình, đừng đổi.
Ví dụ với tiệm anh Phong: hạ từ 15 nghìn xuống 13 nghìn mỗi ký thì lãi mỗi ký giảm từ khoảng 4.700 đồng xuống khoảng 2.700 đồng. Tính thô, giữ nguyên giá vốn mỗi ký: muốn giữ nguyên tổng lãi, số ký phải tăng thêm khoảng ba phần tư. Một tiệm đang có 3.000 ký mỗi tháng phải lên khoảng 5.200 ký, trong khi máy móc và người làm vẫn như cũ. Viết con số đó ra giấy là đủ để thấy giảm giá không phải lối thoát dễ như nghe.
Ví dụ anh Phong chọn gì và theo dõi ra sao
Quay lại tiệm anh Phong. Anh Phong ghi sổ ba tuần và thấy số ký giảm khoảng 20%, chủ yếu là sinh viên ở trọ mang đồ ít, gần như không mất khách gia đình hay hai quán ăn gửi khăn hằng ngày. Anh hỏi khéo vài khách thì biết tiệm mới hay trả đồ trễ và đôi lần lẫn đồ.
Anh giữ giá 15 nghìn cho dịch vụ giặt sấy gấp lấy trong ngày, thêm một mức 12 nghìn cho giặt không gấp, lấy sau hai ngày, chủ yếu để giữ chân sinh viên. Anh làm thêm gói trả trước cho các gia đình và nhận giao tận nơi trong khu. Tổng chi phí thêm là công của chính anh và một ít xăng xe.
Sau hai tháng, ví dụ số ký trở về khoảng 90% so với trước, thu nhập giảm nhẹ nhưng vẫn trên mức chịu được. Anh viết ra một mốc: nếu trong ba tháng tới số ký dưới 2.500 mỗi tháng, anh sẽ cân nhắc trả bớt một máy hoặc thu nhỏ mặt bằng. Có mốc rõ thì tháng xấu không còn là chuyện lo vu vơ, mà là một việc đã tính sẵn cách làm.
Câu hỏi thường gặp
Đối thủ giảm giá thấp hơn giá vốn của mình thì họ trụ được bao lâu?
Không ai biết chắc, vì mình không thấy chi phí và tiền dự trữ của họ. Cách thực tế là theo dõi chất lượng dịch vụ của bên kia: khi đã bán dưới giá vốn lâu, thường họ phải cắt bớt người, bớt giờ hoặc bớt khâu làm. Đừng đặt kế hoạch của mình vào việc đợi họ đóng cửa.
Có nên in bảng so sánh giá và dịch vụ với tiệm đối thủ không?
Không nên nêu tên hay chỉ trỏ tiệm đối thủ. Cách an toàn là nói rõ tiệm mình làm gì cho khách, ví dụ trả trong ngày, gấp theo loại đồ, bồi thường khi làm hỏng. Khách tự so sánh tốt hơn mọi tờ giấy.
Giảm giá cho một nhóm khách riêng có bị coi là không công bằng không?
Ưu đãi theo điều kiện rõ ràng như mua gói trả trước, lấy chậm hai ngày, hay giặt số lượng lớn là cách làm phổ biến và dễ giải thích. Điều cần tránh là giảm tuỳ hứng theo người, vì khách nói chuyện với nhau và sẽ thấy bất công.
Nếu đối thủ là người quen trong khu thì có nên nói chuyện về giá không?
Hai chủ tiệm thoả thuận cùng giữ một mức giá có thể đụng tới quy định về cạnh tranh và cũng khó giữ lời. Nói chuyện xã giao, chia sẻ chuyện chung trong khu thì được; còn giá bán, mỗi tiệm tự quyết. Có băn khoăn về pháp lý thì nên hỏi luật sư.
Bao lâu thì nên xem lại quyết định giữ giá?
Khoảng sáu đến tám tuần là đủ thấy xu hướng, miễn là mình ghi số đơn hay số ký mỗi tuần. Nên đặt trước một mốc số cụ thể để biết lúc nào phải đổi hướng, thay vì xem lại mỗi khi thấy bên kia đông khách.
Tiệm nhỏ có nên làm thẻ thành viên giảm giá để giữ khách không?
Thẻ giảm theo phần trăm thường chỉ là giảm giá trá hình. Gói trả trước tặng thêm lượt, hay ưu tiên giờ lấy đồ cho khách quen, giữ khách tốt hơn mà không làm giá niêm yết đi xuống. Dù làm cách nào cũng nên ghi rõ điều kiện ngay từ đầu.