SachLuoc.comSách Lược
Khi bị cạnh tranh

Nhiều tiệm cùng nghề trong một khu: đua giá, làm khác hay né sang khách khác

Khu bạn có ba bốn tiệm cùng nghề, khách chia đều, ai cũng mệt? Bảng chấm mười câu để chọn giữa đua giá, làm khác hay né sang nhóm khách khác, và cách thử tám tuần.

Vietnamese motorbike mechanic kneeling beside a scooter, checking the engine with a flashlight in a small roadside repair shop on a misty highland morning, low angle from behind

Khi một khu có nhiều tiệm cùng nghề, tiệm nhỏ chỉ nên đua giá nếu thật sự có giá vốn thấp nhất khu; còn lại nên chọn làm khác ở một điểm khách để ý, hoặc né sang nhóm khách mà các tiệm kia bỏ qua. Chọn bằng bảng chấm mười câu và lời khách nói, không chọn bằng cảm giác ai đang đông hơn.

Bài này dùng ví dụ một tiệm sửa xe máy, nhưng cách chấm áp được cho tiệm giặt, tiệm in, tiệm sửa điện thoại hay quán bún trong cùng một con phố. Có bảng ba đường đi nói bằng việc cụ thể, điều kiện để đua giá thắng, bảng chấm mười câu, cách hỏi khách, và cách thử một hướng trong tám tuần mà không đặt cược cả tiệm.

Ba đường đi, nói bằng việc cụ thể của tiệm

Ví dụ giả định: anh Quang có tiệm sửa xe máy trên một tuyến đường đông xe ở Lâm Đồng. Trong khoảng một cây số có bốn tiệm sửa xe, giá thay nhớt, vá xe gần như ngang nhau, khách chia đều. Ba đường đi với tiệm anh trông như sau:

Đường điTiệm làm gì cụ thểCần có gìDấu hiệu không hợp
Đua giáGiá thay nhớt, vá xe, thay má phanh thấp nhất khuNhập phụ tùng rẻ hơn, mặt bằng rẻ, chủ tự làm, làm nhanh nhiều xeGiá vốn ngang các tiệm khác, chỉ rẻ hơn bằng cách lấy bớt lãi
Làm khácKiểm tra xe miễn phí trước khi báo giá, giải thích bằng phụ tùng cũ, bảo hành công sửaThợ giỏi chẩn đoán, chịu khó nói chuyện với kháchKhách khu này chỉ cần làm nhanh, không quan tâm giải thích
Né sang khách khácChuyên xe số đời cũ, xe tay ga đời mới, hoặc nhận xe của các tiệm giao hàng theo thángKỹ năng riêng hoặc quan hệ với một nhóm kháchNhóm khách đó quá nhỏ ở khu này

Bảng cho thấy mỗi đường đòi một điều kiện khác. Đường đua giá đòi giá vốn thấp. Đường làm khác đòi tay nghề và thời gian nói chuyện. Đường né đòi một nhóm khách đủ lớn mà các tiệm khác không phục vụ tốt. Tiệm không có điều kiện nào thì việc đầu tiên là tạo ra một điều kiện, không phải chọn đường.

Tiệm cũng không cần chọn cùng một đường cho mọi dịch vụ. Vá xe, bơm hơi có thể giữ giá ngang khu, trong khi phần sửa máy, chẩn đoán đi đường làm khác.

Đua giá chỉ thắng khi có năm điều này

Giá nhập thấp hơn thật, không phải tạm thời. Mối hàng riêng, nhập số lượng lớn, hoặc cùng vài tiệm khác mua chung. Nếu chỉ rẻ hơn nhờ một đợt khuyến mãi của nhà phân phối, lợi thế mất khi đợt đó hết.

Chi phí cố định thấp hơn. Mặt bằng là nhà mình, hoặc thuê rẻ hơn hẳn các tiệm khác. Không phải trả lương nhiều người.

Làm nhanh hơn, nhiều xe hơn trong một ngày. Đua giá chỉ sống bằng số lượng. Nếu tiệm chỉ có một chỗ đỗ xe sửa, đua giá là tự làm đến kiệt sức.

Khách khu này thật sự chọn theo giá. Khu nhiều người đi làm thuê, sinh viên, xe giao hàng thì giá quan trọng. Khu gia đình có xe đắt tiền thì khách để ý tay nghề hơn.

Chịu được nếu tiệm khác giảm theo. Nếu tiệm khác cũng giảm, tiệm mình còn giảm được tiếp mà vẫn có lãi không? Nếu không, cuộc đua giá kết thúc bằng việc cả khu cùng mệt và không ai thắng.

Thiếu một trong năm điều thì sao. Thiếu một điều thì đua giá rất rủi ro; thiếu hai điều trở lên thì gần như chắc chắn lỗ dài. Trường hợp này, đường làm khác hoặc né sang khách khác hợp hơn, dù chậm hơn.

Bảng chấm mười câu

In hoặc kẻ ra giấy, trả lời có hoặc không cho từng câu. Mỗi câu có ghi đường đi mà câu trả lời có đang cộng điểm:

  1. Giá nhập phụ tùng của tiệm thấp hơn các tiệm khác trong khu? (có: cộng cho đua giá)
  2. Mặt bằng của tiệm rẻ hơn hẳn hoặc là nhà mình? (có: đua giá)
  3. Tiệm làm được nhiều xe cùng lúc, có ít nhất hai chỗ sửa? (có: đua giá)
  4. Thợ chính chẩn đoán được những lỗi khó mà tiệm khác hay trả xe? (có: làm khác)
  5. Khách quen hay khen tiệm vì giải thích rõ, không chặt chém? (có: làm khác)
  6. Tiệm chịu được việc mỗi xe mất thêm mười phút để kiểm tra và nói chuyện? (có: làm khác)
  7. Tiệm có kỹ năng riêng với một loại xe mà ít tiệm khác làm tốt? (có: né sang khách khác)
  8. Có nhóm khách lớn ở khu mà chưa tiệm nào chăm kỹ, như người giao hàng, xe của một cơ quan, xe đời cũ? (có: né sang khách khác)
  9. Chủ tiệm có quan hệ với nhóm khách đó, gọi được tên vài người? (có: né sang khách khác)
  10. Nếu ba tháng tới doanh thu giảm một phần năm khi thử, tiệm vẫn chịu được? (có: được phép thử đường mới; không: chỉ thử rất nhỏ)

Đếm số câu có cho mỗi đường. Đường nào nhiều câu có nhất là đường đáng thử trước. Nếu hai đường ngang nhau, chọn đường ít tốn tiền hơn để thử. Câu thứ mười không cộng cho đường nào, nhưng nó quyết định quy mô của cuộc thử: trả lời không thì chỉ thử trên một hai dịch vụ, không đổi cả tiệm.

Hỏi khách để biết họ chọn tiệm theo gì

Bảng chấm do chủ tiệm tự trả lời, nên cần đối chiếu với lời khách. Trong hai tuần, hỏi khoảng ba mươi khách quen, mỗi người một câu, lúc đang chờ xe:

  1. Hỏi: lần đầu anh chị ghé tiệm là vì sao? Ghi nguyên câu trả lời, không gợi ý.
  2. Hỏi: có lần nào anh chị sửa ở tiệm khác không, vì sao lại quay về đây?
  3. Hỏi: nếu tiệm khác rẻ hơn một ít, anh chị có đổi không? Câu này hỏi nhẹ, không phải để thăm dò ý giảm giá.
  4. Ghi ba nhóm lý do: giá, tay nghề và sự tin tưởng, tiện đường và nhanh.
  5. Đếm xem nhóm nào nhiều nhất. Nếu giá đứng đầu, đường đua giá hoặc né hợp hơn; nếu tay nghề và tin tưởng đứng đầu, đường làm khác đã có nền sẵn.

Chỗ hay sai là chỉ hỏi những khách thân, họ thường khen. Cố hỏi cả những khách mới đến lần hai lần ba. Một chỗ khác là hỏi dồn nhiều câu, khách thấy như bị phỏng vấn. Một người một câu, rải đều trong hai tuần là đủ.

Chỗ hay sai nhất: đi cả ba đường một lúc

Khi bị cạnh tranh, phản xạ của nhiều chủ tiệm là làm hết: giảm giá thay nhớt, quảng cáo kiểm tra xe miễn phí, đồng thời nhận thêm xe giao hàng giá rẻ. Ba việc kéo ba hướng khác nhau, và tiệm không làm tốt việc nào.

Đua giá cần làm nhanh, ít nói chuyện. Làm khác cần chậm lại, giải thích kỹ. Né sang xe giao hàng cần một quy trình riêng, giờ giấc riêng. Một tiệm hai ba thợ không thể vừa nhanh vừa chậm vừa theo giờ riêng cho một nhóm khách. Khách cũng không hiểu tiệm muốn là gì: hôm thì rẻ, hôm thì kỹ, hôm thì ưu tiên xe khác.

Thêm nữa, khi làm ba việc một lúc, chủ tiệm không đo được việc nào có hiệu quả. Doanh thu lên hay xuống, không biết vì giá hay vì dịch vụ mới. Tám tuần trôi qua mà không học được gì.

Cách đúng là chọn một đường chính, áp cho một nhóm dịch vụ rõ ràng, giữ nguyên phần còn lại. Ví dụ anh Quang chọn đường làm khác cho phần sửa máy và chẩn đoán, còn vá xe, thay nhớt giữ giá ngang khu như cũ. Chỉ một thay đổi, đo được, rút lại được nếu sai.

Cạnh tranh mà vẫn bắt tay được ở đâu

Bốn tiệm sửa xe trên cùng một con đường không nhất thiết chỉ có quan hệ giành khách. Có những việc mà bắt tay với nhau giúp cả bốn tiệm bớt mệt, và không đụng gì tới chuyện giá.

Việc thứ nhất là giới thiệu khách khi không đúng chuyên môn. Tiệm anh Quang mạnh xe số, yếu xe tay ga đời mới; tiệm cách đó vài trăm mét thì ngược lại. Thay vì nhận rồi làm vội, anh chỉ khách sang tiệm kia, và tiệm kia làm điều tương tự với xe số. Khách nhớ tiệm đã nói thật, lần sau quay lại với việc mà tiệm làm tốt.

Việc thứ hai là đỡ nhau lúc quá tải. Mùa mưa, ngày lễ, một tiệm có quá nhiều xe chờ có thể nhờ tiệm khác nhận bớt những xe cần sửa nhanh, rõ ràng ai làm thì người đó thu tiền.

Việc thứ ba là mua chung phụ tùng hay nhớt với số lượng lớn hơn để có giá nhập tốt hơn, nếu các bên tin nhau và ghi chép rõ ràng ai lấy bao nhiêu, trả lúc nào. Mua chung nguyên liệu khác hẳn với việc thoả thuận cùng giữ giá bán: phần đầu là chuyện bình thường giữa các tiệm, phần sau thì nên tránh, và có gì chưa rõ thì hỏi người làm luật.

Những việc này không xoá được cạnh tranh, nhưng làm nó bớt căng, và giúp mỗi tiệm dồn sức vào đúng đường đã chọn.

Thử tám tuần: đo gì, khi nào dừng

Trước khi bắt đầu, viết ra giấy ngày bắt đầu, ngày xem lại, và các con số sẽ ghi mỗi tuần:

  • Số xe mỗi ngày, tách theo nhóm dịch vụ đang thử và nhóm giữ nguyên.
  • Số tiền trung bình mỗi xe ở nhóm dịch vụ đang thử.
  • Số khách quay lại lần hai trong tám tuần, vì đường làm khác thắng bằng khách quay lại chứ không bằng khách mới.
  • Số giờ làm thêm của chủ và thợ. Nếu tăng quá nhiều, hướng đi đang tốn sức hơn dự tính.
  • Một mốc dừng viết trước: ví dụ nếu sau tám tuần số tiền trung bình mỗi xe không tăng và số khách quay lại không tăng, trở về cách cũ và thử đường khác.

Trong ví dụ, sau tám tuần, số xe của anh Quang gần như không đổi, nhưng số tiền trung bình mỗi xe ở phần sửa máy tăng khoảng một phần năm (ví dụ), và nhiều khách quay lại kèm người quen. Anh giữ hướng đi, và không giảm giá dịch vụ nào.

Câu hỏi thường gặp

Khu có nhiều tiệm cùng nghề thì có nên giảm giá để đông khách hơn không?

Chỉ nên khi tiệm có giá vốn thấp nhất khu một cách bền vững, như nhập hàng rẻ hơn, mặt bằng rẻ, làm được nhiều việc cùng lúc. Nếu không, các tiệm khác giảm theo và cả khu cùng mất lãi. Thường thì làm khác ở một điểm khách để ý an toàn hơn.

Làm khác đối thủ có tốn nhiều tiền không?

Phần lớn cách làm khác của tiệm nhỏ tốn công hơn tốn tiền, như kiểm tra kỹ trước khi báo giá, giải thích bằng phụ tùng cũ, bảo hành công sửa. Điều cần là thời gian và tay nghề của thợ, và sự kiên nhẫn chờ khách quay lại.

Né sang nhóm khách khác có nghĩa là bỏ khách cũ không?

Không cần bỏ. Tiệm vẫn phục vụ khách cũ như thường, chỉ thêm sự chăm sóc riêng cho một nhóm khách mà các tiệm khác chưa làm kỹ. Khi nhóm mới lớn dần, tiệm mới tính chuyện dồn sức nhiều hơn.

Bao lâu thì biết hướng đi mới có hiệu quả?

Khoảng tám tuần là đủ thấy xu hướng với tiệm dịch vụ có khách đến đều, miễn là ghi số mỗi tuần. Với đường làm khác, chỉ số quan trọng là khách quay lại, nên có khi cần thêm vài tuần nữa mới rõ.

Các tiệm cùng khu có nên thoả thuận cùng giữ giá không?

Không nên thoả thuận ấn định giá chung, vì có thể đụng tới quy định về cạnh tranh và rất khó giữ. Các tiệm vẫn có thể giữ quan hệ tốt, giới thiệu khách cho nhau khi quá tải hay khi việc không đúng chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138