SachLuoc.comSách Lược
Khi đổi mô hình

Đổi mô hình mà không mất khách quen: báo trước, giữ thứ cũ và đếm khách quay lại

Khi tiệm đổi cách bán, khách quen là nhóm dễ mất nhất. Cách nhận ra ai là khách quen, báo trước, giữ lại thứ họ cần và đếm xem họ có quay lại không.

Elderly Vietnamese woman chatting with a young shop owner beside open shelves in a neighborhood convenience store, both seen in profile, soft morning light from the doorway

Khi đổi mô hình, giữ khách quen nhờ ba việc: biết rõ họ là ai và cần gì ở tiệm, báo trước bằng lời trực tiếp chứ không chỉ treo thông báo, và giữ lại ít nhất một thứ họ quen trong vài tháng đầu. Sau đó đếm xem họ có quay lại không, thay vì đoán qua doanh thu chung.

Khách quen là nhóm mua đều nhất, ít mặc cả nhất và hay giới thiệu người khác nhất, nhưng cũng là nhóm dễ thấy bị bỏ rơi nhất khi tiệm thay đổi. Ví dụ trong bài là một tiệm tạp hoá ở Thái Nguyên chuyển từ kiểu khách hỏi chủ lấy hàng sang cửa hàng tự chọn trên kệ, mở cửa dài hơn, giá ghi rõ từng món. Các con số đều là giả định.

Vì sao khách quen là nhóm dễ mất nhất

Khách mới đến vì cái mới; khách quen đến vì cái cũ. Hai nhóm này muốn những thứ gần như ngược nhau, nên mọi thay đổi đều là đánh đổi giữa họ. Họ quen chỗ để xe, quen người bán, quen được hỏi thăm, quen một món mà chỉ tiệm mình có. Khi đổi mô hình, chủ tiệm thường tập trung vào phần sẽ thu hút người mới và vô tình bỏ đi đúng những thứ giữ chân người cũ.

Với tiệm tạp hoá trong ví dụ, khách quen phần lớn là các bà, các cô trong ngõ, mua mỗi ngày vài thứ, quen được chủ lấy hàng giúp, quen ghi sổ trả cuối tuần. Kệ tự chọn, giá ghi từng món, quầy tính tiền riêng là thuận tiện với người trẻ, nhưng với họ có thể là phải tự đi tìm từng món trên kệ cao, không còn ai hỏi chuyện, không được ghi sổ nữa.

Doanh thu chung không cho thấy chuyện này sớm. Tháng đầu sau khi đổi, khách mới tò mò kéo doanh thu lên, che mất việc vài chục khách quen lặng lẽ chuyển sang tiệm khác. Tới khi khách mới hết tò mò, doanh thu rơi, và lúc đó khách quen đã có nơi mới. Lấy lại một khách quen đã đi khó hơn nhiều so với giữ họ từ đầu, vì họ đã tạo thói quen mới ở chỗ khác và thường ngại quay lại.

Lập danh sách khách quen trước khi đổi

Việc này làm trước khi đổi ít nhất hai tuần, bằng một cuốn sổ, không cần phần mềm.

  1. Ghi tên hoặc cách gọi của những khách đến ít nhất mỗi tuần một lần. Tiệm nhỏ thường chỉ có vài chục người như vậy, chủ tiệm nhớ được gần hết.
  2. Bên cạnh mỗi tên, ghi họ hay mua gì, hay đến giờ nào, và có thói quen riêng nào: ghi sổ nợ, nhờ lấy hàng, gọi điện đặt trước, gửi đồ.
  3. Đánh dấu những người có khả năng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi thay đổi: người lớn tuổi, người hay mua chịu, người mua món sắp bỏ.
  4. Chọn ra những thói quen nào tiệm có thể giữ lại, giữ lại trong bao lâu, và những thói quen nào buộc phải bỏ.
  5. Viết sẵn một hai câu sẽ nói với từng nhóm khi báo tin.

Ở tiệm tạp hoá ví dụ, danh sách có khoảng bốn mươi người, trong đó mười hai người hay ghi sổ cuối tuần và gần hai mươi người lớn tuổi. Đây là hai nhóm cần chăm sóc riêng khi đổi. Danh sách này cũng chính là công cụ đo kết quả sau khi đổi, nên giữ cẩn thận, đừng ghi vào giấy rời.

Báo trước sao cho khách quen thấy được tôn trọng

Nói bằng lời, từng người. Một tờ thông báo dán cửa chỉ cho khách biết; một câu nói trực tiếp khi họ đến mua mới cho họ thấy mình được nghĩ tới. Câu mẫu: "Cô ơi, tháng sau tiệm mình sắp lại kệ cho khách tự lấy, nhưng cô cần gì cứ gọi con, con vẫn lấy giúp như cũ."

Nói lý do bằng chuyện thật. Khách quen dễ chấp nhận hơn khi hiểu vì sao: tiệm muốn mở cửa sớm hơn, muốn có thêm hàng, muốn giá rõ ràng hơn. Tránh nói như thể thay đổi là để phục vụ khách tốt hơn khi thật ra là để tiệm đỡ việc; khách quen nhận ra ngay.

Nói rõ cái gì giữ, cái gì bỏ. Khách lo nhất là mất thứ mình quen. Nói rõ: "Sổ ghi nợ cuối tuần vẫn giữ cho các cô các bác quen", hoặc nếu phải bỏ thì nói thẳng: "Từ tháng sau tiệm không ghi sổ nữa, nhưng cô có thể trả qua chuyển khoản lúc nào tiện."

Báo đủ sớm. Hai đến ba tuần trước khi đổi là vừa, đủ để khách quen nghe nhiều lần và hỏi lại điều chưa rõ, không quá sớm để quên.

Câu nói sẵn cho từng nhóm khách quen

Với người lớn tuổi. Nhóm này ngại nhất là phải tự đi tìm hàng và đọc giá nhỏ trên kệ. Câu mẫu: "Bác cứ đọc cho con, con lấy giúp bác như mọi khi." Nói một lần chưa đủ, nên nhắc lại vài lần trong tháng đầu để họ tin là thật, không phải câu xã giao.

Với người hay ghi sổ. Nhóm này lo nhất là bị đòi trả ngay. Nói rõ hạn mức và thời gian giữ sổ: "Sổ của chị tiệm vẫn giữ tới hết tháng ba, sau đó mình chuyển sang trả mỗi tuần nhé." Báo rõ thời điểm giúp họ chuẩn bị, tránh tình huống ngượng khi tới quầy.

Với người mua món sắp bỏ. Nếu buộc phải bỏ một món, nói sớm và gợi ý chỗ khác có bán hoặc món thay thế. Khách sẽ nhớ tiệm đã nghĩ cho họ, dù tiệm không còn bán món đó nữa.

Với người hay gọi điện đặt trước. Nói rõ số máy vẫn giữ và cách đặt vẫn như cũ. Nhóm này thường bận, chỉ cần biết việc của mình không bị ảnh hưởng là đủ.

Với người trẻ trong khu. Đây thường là nhóm thích thay đổi nhất, nhưng cũng là khách quen. Nhờ họ góp ý về cách xếp kệ, cách tính tiền; họ thấy được hỏi ý thì hay giới thiệu thêm bạn bè.

Thứ nên giữ lại trong vài tháng đầu

Không cần giữ tất cả. Chọn những thứ ít tốn kém mà khách quen thấy quý, giữ có thời hạn, rồi xem lại.

Thói quen cũCách giữ khi đã đổi mô hìnhXem lại sau
Chủ lấy hàng giúpNgười đứng quầy sẵn sàng lấy giúp khi khách hỏi, xếp hàng hay mua lên kệ thấpBa tháng
Ghi sổ trả cuối tuầnChỉ giữ cho danh sách khách quen đã có, có hạn mức, không mở cho khách mớiBa tháng, sau đó chuyển dần sang chuyển khoản
Gọi điện đặt hàngGiữ số máy tiệm, soạn sẵn hàng cho khách tới lấyGiữ lâu dài nếu không tốn nhiều công
Món chỉ tiệm mình cóGiữ trên kệ ở chỗ dễ thấy, dù quay vòng chậmSáu tháng, xem số người còn mua
Được hỏi chuyệnNgười đứng quầy là người quen, không thay hết nhân sự cùng lúcKhông cần xem lại

Việc giữ lại có thời hạn giúp tiệm không bị kẹt mãi trong cách làm cũ, mà khách quen cũng có thời gian để quen dần. Sau ba tháng, phần lớn khách đã quen nếp mới; những thói quen còn được dùng nhiều là dấu hiệu nên giữ lâu dài.

Đếm khách quen quay lại sau khi đổi

Lấy lại danh sách đã lập, mỗi tuần đánh dấu ai còn đến. Bảng dưới đây là ví dụ giả định cho tiệm tạp hoá.

Thời điểmSố khách quen còn đến mỗi tuầnGhi chú
Trước khi đổi40Mốc so sánh
Tuần 1–2 sau khi đổi35Vài người tò mò, vài người chưa quen
Tuần 3–431Ba người lớn tuổi không quay lại, hỏi thăm thì ngại tự tìm hàng
Tuần 5–834Sau khi đặt kệ thấp cho hàng hay mua và nhắc người quầy lấy giúp, có người quay lại

Nếu số khách quen giảm quá một phần tư mà không hồi lại sau một tháng, đó là dấu hiệu tiệm đã bỏ đi thứ gì đó quan trọng với họ. Cách nhanh nhất để biết là hỏi thẳng một hai người: "Dạo này không thấy cô ghé, tiệm có gì bất tiện không cô?" Câu trả lời thường rất cụ thể và sửa được.

Đừng chỉ nhìn doanh thu, và đừng giao việc đếm này cho người mới vào làm, vì họ chưa nhận ra mặt khách quen. Tiệm có thể bán nhiều hơn nhờ khách mới mà vẫn đang mất dần những người mua đều đặn nhất, và điều đó chỉ lộ ra khi khách mới thưa đi.

Những chỗ hay sai và cái không cần làm

Một số sai lầm hay gặp khi đổi mô hình ở tiệm có nhiều khách quen:

  • Thay hết người đứng quầy cùng lúc với đổi cách bán, khách quen mất cả cách bán cũ lẫn người quen cũ.
  • Bỏ món chậm nhưng có khách trung thành ngay từ đầu chỉ vì kệ mới cần chỗ.
  • Tăng giá cùng lúc với đổi mô hình, khách quen gộp hai chuyện làm một và nghĩ tiệm đổi để lên giá.
  • Trả lời phàn nàn bằng câu "giờ tiệm làm vậy rồi", thay vì hỏi họ vướng chỗ nào.
  • Đổi vào đúng mùa khách quen bận hoặc có nhiều việc, như dịp cuối năm.

Cái không cần làm: tặng quà lớn hay giảm giá sâu để giữ khách quen. Họ không ở lại vì quà; họ ở lại vì thấy vẫn được nhớ tới và vẫn mua được thứ mình cần một cách dễ dàng. Một câu hỏi thăm và một món giữ lại trên kệ thường có tác dụng hơn.

Cũng không cần chờ tới khi mọi thứ hoàn hảo mới đổi. Khách quen chấp nhận một tiệm đang sắp xếp dở dang dễ hơn chủ tiệm nghĩ, miễn là họ được báo trước và thấy chủ tiệm vẫn lắng nghe. Điều họ khó chấp nhận là một sáng đi chợ thấy mọi thứ đã khác mà không ai nói câu nào, người quen đứng quầy cũng không còn, và món mình hay mua đã biến mất khỏi kệ. Nếu tiệm tránh được đúng ba chuyện đó, phần lớn khách quen sẽ ở lại qua giai đoạn đổi.

Câu hỏi thường gặp

Có nên báo trước cho khách quen khi tiệm sắp đổi cách bán không?

Nên, và nên nói trực tiếp với từng người khi họ đến mua, hai đến ba tuần trước khi đổi. Một tờ thông báo dán cửa là chưa đủ, vì khách quen cần cảm thấy mình được nghĩ tới chứ không chỉ được thông báo.

Giữ lại thói quen cũ bao lâu thì vừa?

Ba tháng là mốc hợp lý cho phần lớn thói quen. Sau đó xem thói quen nào vẫn được dùng nhiều thì giữ lâu dài, thói quen nào ít ai dùng thì báo trước rồi bỏ dần.

Làm sao biết khách quen đã bỏ đi?

Lập danh sách khách quen trước khi đổi, mỗi tuần đánh dấu ai còn đến. Khi một người vắng hai ba tuần liền, hỏi thăm nhẹ nhàng khi có dịp. Đừng dựa vào doanh thu chung vì khách mới có thể che mất.

Có nên đổi mô hình và tăng giá cùng lúc không?

Nên tách ra. Đổi cả hai cùng lúc khiến khách quen nghĩ tiệm đổi chỉ để lên giá, và bạn cũng không biết khách bỏ đi vì giá hay vì cách bán mới. Đổi mô hình trước, ổn định vài tháng rồi mới tính chuyện giá.

Khách quen phàn nàn về cách bán mới thì trả lời thế nào?

Hỏi cụ thể họ vướng ở đâu, ghi lại, và nói rõ chỗ nào tiệm sửa được, chỗ nào chưa. Phàn nàn của khách quen thường chỉ ra đúng chỗ tiệm đã bỏ sót khi thiết kế nếp mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138