Khi phí giao hàng tăng, đơn online nhỏ dễ thành lỗ mà chủ tiệm không nhận ra, vì tiền vẫn về đều. Muốn biết còn lời hay không, phải tính lãi thật của từng loại đơn sau khi trừ giá vốn, đóng gói, phí giao, phí thu hộ và phần hàng hoàn. Sau đó chọn một cách chia phí với khách: khách trả đủ, miễn phí từ một mức đơn, gộp vào giá, hoặc đồng giá giao hàng.
Không có cách chia phí nào hợp với mọi tiệm. Tiệm bán món giá trị thấp, nhẹ, khách mua lặt vặt sẽ chọn khác với tiệm bán hàng thủ công giá cao, khách mua làm quà. Phần dưới đi qua một ví dụ giả định ở Lâm Đồng, bảng tính một đơn, bảng năm cách chia phí và những chỗ giảm phí ngay ở phía tiệm.
Tính lãi thật của một đơn nhỏ
Lấy một đơn tiêu biểu, ghi từng dòng. Nhiều chủ tiệm chỉ nhìn dòng đầu và dòng giá vốn, bỏ quên các dòng còn lại:
| Dòng | Cách ghi | Hay bị quên vì |
|---|---|---|
| Tiền khách trả | Giá hàng cộng phí giao khách trả nếu có | Không |
| Giá vốn hàng | Nguyên liệu và công làm ra món đó | Hay tính thiếu công của chính chủ |
| Đóng gói | Hộp, giấy, băng keo, thiệp cảm ơn | Mỗi thứ vài nghìn nên tưởng không đáng |
| Phí giao tiệm chịu | Phần chênh giữa phí thật và phí khách trả | Phí đổi theo vùng và cân nặng |
| Phí thu hộ, phí nền tảng | Theo biểu phí đơn vị đang dùng | Bị trừ thẳng khi đối soát |
| Phần hàng hoàn chia đều | Tổng phí của đơn hoàn trong tháng chia cho số đơn | Hoàn ít nên ít ai cộng vào |
Lãi thật của đơn bằng dòng đầu trừ năm dòng sau. Làm cho ba loại đơn: đơn một món rẻ nhất, đơn trung bình, đơn lớn. Rất hay gặp trường hợp đơn một món rẻ nhất có lãi gần bằng không hoặc âm, trong khi chủ tiệm vẫn nghĩ “đơn nào cũng có lời một ít”.
Ví dụ: tiệm đồ len thủ công ở Lâm Đồng
Ví dụ giả định: chị Mai đan khăn, mũ, túi len thủ công ở Lâm Đồng, bán qua trang cá nhân và nhóm khách quen, giao đi khắp nước. Món rẻ nhất là chiếc móc khoá len 45 nghìn, món phổ biến nhất là khăn quàng 280 nghìn. Trước đây chị miễn phí giao cho mọi đơn từ 200 nghìn, đơn nhỏ hơn thì khách trả phí.
Đầu năm, đơn vị giao hàng tăng phí, nhất là cho các tỉnh xa và đơn nặng. Tính lại, một đơn khăn quàng giao vào TP Hồ Chí Minh vẫn lời khá. Nhưng đơn 210 nghìn gồm vài móc khoá và một chiếc mũ nhỏ, giao ra miền Bắc, sau khi chị chịu phí giao, đóng gói và phí thu hộ, chỉ còn lời khoảng 15 nghìn, chưa tính công đan. Tháng đó lại có ba đơn hoàn vì khách không nghe máy, mỗi đơn hoàn chị mất cả phí đi lẫn phí về.
Chị nhận ra mức miễn phí 200 nghìn đặt từ khi phí giao còn thấp, nay đã không còn hợp. Cùng lúc, khoảng một phần ba số đơn của chị nằm sát trên mức đó, tức đúng nhóm đơn lời mỏng nhất. Đây là chỗ cần chỉnh trước.
Điều chị không cần làm: không cần tăng giá chiếc khăn quàng, vì nhóm đơn đó vẫn khoẻ. Không cần đổi đơn vị giao cho mọi đơn. Chỉ cần sửa đúng nhóm đơn sát mức miễn phí và nhóm đơn hoàn, phần còn lại giữ nguyên.
Năm cách chia phí giao với khách
Đặt các cách cạnh nhau, chọn một hoặc phối hai cách tuỳ loại hàng:
| Cách | Ưu | Nhược | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Khách trả đủ phí thật | Tiệm không chịu rủi ro phí | Khách thấy tổng tiền cao, dễ bỏ giỏ | Hàng giá trị cao, khách đã quyết mua |
| Miễn phí từ một mức đơn | Khuyến khích mua thêm | Đơn sát mức lời mỏng | Tiệm có nhiều món nhỏ để khách cộng thêm |
| Gộp phí vào giá hàng | Khách thấy giá gọn | Khách gần tiệm chịu thiệt | Khách chủ yếu ở xa, ít khách mua tại chỗ |
| Đồng giá giao một mức | Dễ hiểu, dễ báo | Đơn xa, nặng tiệm bù | Hàng nhẹ, kích thước tương tự nhau |
| Ưu đãi nhận tại chỗ hoặc gom đơn | Bớt hẳn phí giao | Chỉ hợp khách gần | Tiệm có nhiều khách quanh khu |
Chị Mai chọn phối hai cách: nâng mức miễn phí giao lên và giữ đồng giá thấp cho đơn dưới mức đó. Khách quen ở gần được hẹn lấy hàng theo ngày cố định trong tuần để gom một chuyến.
Đặt lại mức đơn tối thiểu được miễn phí giao
Mức miễn phí không nên đặt theo cảm giác hay theo tiệm bên cạnh. Tính như sau:
- Ghi phí giao trung bình tiệm phải trả cho một đơn, tính theo các vùng khách hay đặt nhất.
- Ghi tỷ lệ lãi gộp trung bình trên giá bán của tiệm, ví dụ 40%.
- Lấy phí giao trung bình cộng đóng gói, chia cho tỷ lệ lãi gộp, ra mức đơn mà lãi gộp vừa đủ trả phí giao.
- Đặt mức miễn phí cao hơn con số đó một khoảng, để đơn sát mức vẫn còn lãi chứ không chỉ hoà.
- Xem lại danh sách món: có đủ món nhỏ để khách cộng thêm cho chạm mức không. Nếu không, khách sẽ bỏ giỏ thay vì mua thêm.
Ví dụ: phí giao trung bình 35 nghìn, đóng gói 8 nghìn, lãi gộp 40%. Mức hoà là khoảng 108 nghìn tiền hàng, nghĩa là đơn dưới mức này mà miễn phí giao thì tiệm lỗ. Muốn mỗi đơn miễn phí vẫn còn lãi thật thì mức đặt phải cao hơn nhiều, có thể gấp đôi hoặc hơn tuỳ tiệm.
Giảm phí ngay ở phía tiệm
Đóng gói theo kích thước và cân nặng tính phí. Nhiều đơn vị tính phí theo cân nặng quy đổi từ kích thước hộp. Hộp to mà hàng nhẹ vẫn bị tính đắt. Chuẩn bị hai ba cỡ hộp vừa khít với các món hay bán, bỏ bớt lớp đệm thừa.
So hai ba đơn vị giao theo từng vùng. Mỗi đơn vị có thế mạnh ở vùng khác nhau. Ghi lại phí và thời gian giao thực tế của vài đơn mỗi vùng, rồi chọn đơn vị theo vùng thay vì dùng một đơn vị cho tất cả.
Gửi hàng theo khung giờ cố định. Gom đơn gửi một hoặc hai lần mỗi ngày giúp tiệm đỡ mất công, và một số đơn vị có giá tốt hơn khi gửi đều đặn với số lượng ổn định. Hỏi trực tiếp nhân viên phụ trách khu vực.
Xác nhận đơn trước khi gửi. Một tin nhắn hoặc cuộc gọi ngắn xác nhận địa chỉ, giờ nhận hàng giảm hẳn đơn giao thất bại. Đơn giao thất bại là khoản tốn phí hai chiều mà không bán được gì.
Những chỗ hay sai khi phí giao tăng
Tăng giá tất cả mặt hàng đều nhau. Phí giao ảnh hưởng mạnh nhất tới đơn nhỏ, còn đơn lớn gần như không đổi. Tăng giá đều cho mọi món làm khách mua món lớn chịu thiệt, trong khi vấn đề nằm ở đơn nhỏ.
Giữ chính sách miễn phí cũ vì sợ khách phàn nàn. Chính sách đặt khi phí còn thấp, nay giữ nguyên là tự gánh phần tăng mà không biết gánh bao lâu. Báo khách một lần, rõ ràng, tốt hơn lỗ âm thầm từng đơn.
Không cộng đơn hoàn vào phép tính. Một đơn hoàn mất phí đi, phí về, đôi khi hàng hỏng không bán lại được. Nếu tỷ lệ hoàn cao ở một vùng hay một nhóm khách, cần xem xét yêu cầu chuyển khoản trước cho nhóm đó.
Chạy theo đơn vị giao rẻ nhất mà bỏ qua chất lượng. Giao chậm, hàng móp làm khách không quay lại. Với hàng thủ công làm quà, giao đúng hẹn và nguyên vẹn có khi quan trọng hơn vài nghìn phí.
Khi nào nên bỏ hẳn một loại đơn hoặc một vùng giao
Khi tính đủ mà đơn vẫn âm. Nếu một loại đơn, ví dụ đơn chỉ có một món móc khoá giao tỉnh xa, sau khi tính đủ mọi dòng vẫn lỗ, thì mỗi đơn bán thêm là mỗi đơn mất thêm. Có thể bỏ hẳn, hoặc chỉ nhận khi khách gom cùng món khác.
Khi tỷ lệ hoàn ở một vùng cao kéo dài. Ghi lại đơn hoàn theo vùng trong ba tháng. Nếu một vùng hoàn nhiều gấp mấy lần vùng khác, có thể chỉ nhận đơn chuyển khoản trước ở vùng đó, thay vì bỏ hẳn khách cả vùng.
Khi món đó chỉ để kéo khách. Một số món rẻ có vai trò kéo khách mới, sau đó khách quay lại mua món lớn. Trước khi bỏ, xem trong sổ khách: người mua món rẻ lần đầu có quay lại mua món khác không. Nếu có, giữ món đó nhưng chỉ bán kèm hoặc bán tại chỗ.
Khi công đóng gói của chủ không còn đủ. Với tiệm thủ công, giờ của chủ là nguồn lực đắt nhất. Nếu mỗi tối mất hai tiếng gói các đơn lặt vặt lời vài nghìn, thời gian đó dành để làm thêm món lớn có thể đem lại nhiều hơn.
Tự kiểm mỗi tháng trong mười lăm phút
Sau khi đổi chính sách giao hàng, mỗi cuối tháng xem nhanh những con số sau để biết cách chia phí mới có tác dụng không:
- Giá trị đơn trung bình tháng này so với tháng trước khi đổi chính sách: tăng là khách đã mua thêm để đạt mức miễn phí.
- Tỷ lệ đơn dưới mức miễn phí: giảm dần là tốt, đứng yên thì có thể mức đặt quá xa so với giỏ hàng thường gặp.
- Tổng phí giao tiệm phải chịu chia cho doanh thu: con số này nên thấp hơn trước.
- Số đơn hoàn và đơn giao thất bại, ghi theo vùng.
- Số khách hỏi về phí giao rồi không mua: nếu tăng mạnh, cần xem lại cách báo phí hoặc mức đồng giá.
- Số khách quen quay lại trong tháng: giữ ổn định nghĩa là chính sách mới chưa làm mất khách cũ.
Ghi vào một trang sổ cố định, cột theo tháng. Sau ba tháng sẽ thấy rõ chiều hướng, và có cơ sở để chỉnh lại mức miễn phí hay cách chia phí lần nữa.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết đơn hàng nhỏ có còn lời sau phí giao không?
Tính lãi thật cho từng loại đơn: lấy tiền khách trả trừ giá vốn, đóng gói, phí giao tiệm chịu, phí thu hộ và phần chi phí đơn hoàn chia đều. Làm cho đơn nhỏ nhất, đơn trung bình và đơn lớn để thấy nhóm nào đang lỗ.
Mức đơn miễn phí giao nên đặt bao nhiêu?
Lấy phí giao trung bình cộng đóng gói, chia cho tỷ lệ lãi gộp của tiệm để ra mức hoà, rồi đặt mức miễn phí cao hơn mức hoà một khoảng. Không nên chép mức của tiệm khác vì giá vốn và lãi gộp mỗi tiệm khác nhau.
Có nên gộp phí giao vào giá sản phẩm không?
Hợp khi phần lớn khách ở xa và ít người mua tại chỗ. Nếu tiệm có nhiều khách đến lấy trực tiếp, gộp phí vào giá làm họ chịu thiệt; khi đó nên tách phí giao riêng hoặc ưu đãi cho người nhận tại chỗ.
Báo khách việc tăng phí giao thế nào cho khỏi mất lòng?
Báo trước vài ngày, nói lý do ngắn gọn là đơn vị giao tăng phí, nêu rõ chính sách mới áp dụng từ ngày nào, và gợi ý cách khách vẫn được miễn phí như gom đơn đạt mức. Một thông báo rõ ràng ít gây phiền hơn đổi giá lặng lẽ.
Đơn hoàn nhiều thì nên làm gì?
Tìm xem đơn hoàn tập trung ở vùng nào, nhóm khách nào, lý do gì. Xác nhận đơn trước khi gửi, hẹn giờ nhận, và với nhóm có tỷ lệ hoàn cao có thể đề nghị chuyển khoản trước. Đơn hoàn tốn phí hai chiều nên đáng xử lý sớm.