SachLuoc.comSách Lược
Khi chi phí tăng

Chủ nhà tăng tiền mặt bằng khi gia hạn: thương lượng, ở lại hay chuyển đi

Sắp hết hợp đồng thuê, chủ nhà đòi tăng giá. Cách tính chi phí thật của việc chuyển đi, chuẩn bị buổi thương lượng và bảng chọn ở lại hay dọn đi.

Vietnamese hair salon owner sitting alone on a barber chair in an empty salon after closing, looking at a large mirror reflecting dim warm lights, wide shot from the doorway

Khi chủ nhà đòi tăng tiền mặt bằng lúc gia hạn, bạn có ba lựa chọn: chấp nhận, thương lượng lại, hoặc chuyển đi. Trước khi chọn, phải tính cho đủ chi phí thật của việc chuyển đi, vì nó thường lớn hơn nhiều so với tiền chênh lệch thuê, và phải biết mình mất bao nhiêu khách nếu đổi chỗ.

Nhiều chủ tiệm chỉ so giá thuê chỗ cũ với chỗ mới rồi quyết. Cách đó bỏ sót tiền sửa sang, những tháng doanh thu sụt sau khi dọn, và khách quen không theo sang. Bài này đưa ra cách tính đầy đủ, cách chuẩn bị buổi nói chuyện với chủ nhà và một bảng chọn dùng được ngay, minh hoạ bằng một tiệm tóc giả định.

Ví dụ: tiệm tóc ở TP Hồ Chí Minh nhận tin tăng giá thuê

Ví dụ giả định: chị Lan thuê một mặt bằng nhỏ ở TP Hồ Chí Minh làm tiệm tóc nữ, bốn ghế, hai thợ phụ. Hợp đồng ba năm sắp hết, tiền thuê hiện là 18 triệu một tháng. Hai tháng trước hạn, chủ nhà nhắn sẽ tăng lên 23 triệu khi ký tiếp, tức tăng gần 28%.

Phản xạ đầu tiên của chị là tìm chỗ khác. Chị thấy một mặt bằng cách đó hai con hẻm, giá 17 triệu. Nhìn qua thì chuyển đi rẻ hơn 6 triệu mỗi tháng, một năm là 72 triệu. Nhưng khi ngồi tính kỹ, bức tranh khác hẳn.

Chỗ mới phải làm lại điện nước, lắp gương, bồn gội, máy lạnh, biển hiệu và sơn sửa, ước khoảng 90 triệu (ví dụ). Trong lúc sửa, tiệm phải nghỉ hai tuần. Sau khi chuyển, chị đoán một phần khách vãng lai từ đường lớn sẽ không còn, và vài tháng đầu doanh thu có thể sụt. Cộng lại, khoản tiết kiệm 72 triệu một năm có thể bị ăn sạch trong năm đầu, thậm chí âm.

Ví dụ cho thấy một điều: con số chênh lệch tiền thuê chỉ là một dòng trong bảng. Muốn quyết đúng phải đưa hết các dòng còn lại lên giấy.

Ba câu tự hỏi trước khi trả lời chủ nhà

Nếu mặt bằng này mất, tiệm có sống được ở chỗ khác không? Có những tiệm sống nhờ chính góc đường đó: gần chợ, gần trường, có chỗ để xe. Có những tiệm mà khách sẽ đi theo dù dọn đi đâu trong khu. Trả lời thật lòng câu này trước, vì nó quyết định mình mạnh hay yếu khi ngồi nói chuyện.

Giá mới có phải lý do duy nhất khiến mình muốn đi không? Đôi khi tiệm đã chật, bãi xe đã thiếu, khu phố đã đổi khách từ lâu, và đợt tăng giá chỉ là giọt nước cuối. Nếu vậy thì đây là lúc tính chuyện chuyển nghiêm túc, chứ không chỉ để trả giá.

Mình có đủ sức làm một lần chuyển tiệm trong ba tháng tới không? Chuyển tiệm tốn công, tốn tiền, tốn sức của chủ. Nếu trong nhà đang có chuyện, hoặc tiệm đang thiếu người, một lần chuyển có thể làm mọi thứ chậm lại cả năm. Sức người cũng là một dòng trong bảng.

Chi phí thật của việc chuyển đi: đưa hết lên giấy

Kẻ bảng như sau, điền số ước tính của tiệm mình. Những dòng không biết chính xác thì ghi mức thấp và mức cao.

KhoảnCách ướcGhi chú
Sửa sang chỗ mớiHỏi hai ba thợ báo giáGồm điện nước, nội thất, biển hiệu, sơn
Tiền cọc chỗ mớiThường vài tháng tiền thuêTiền cọc chỗ cũ có thể về chậm
Doanh thu mất trong lúc nghỉDoanh thu ngày trung bình nhân số ngày nghỉĐừng quên vẫn phải trả lương thợ
Doanh thu sụt sau khi chuyểnPhần khách vãng lai và khách xa có thể mấtTính cho ba đến sáu tháng
Thông báo khách, làm lại giấy tờThời gian và chi phí nhỏ lẻĐăng ký thay đổi địa điểm, hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh
Khoản tiết kiệm tiền thuêChênh lệch mỗi tháng nhân số tháng hợp đồng mớiĐây là dòng duy nhất mang dấu cộng

Lấy tổng chi phí một lần chia cho khoản tiết kiệm mỗi tháng sẽ ra số tháng hoàn vốn của việc chuyển. Nếu số này dài hơn nửa thời hạn hợp đồng mới, chuyển đi thường không đáng, trừ khi chỗ mới có lợi thế rõ rệt về khách.

Chuẩn bị trước buổi nói chuyện với chủ nhà

Biết giá thuê quanh khu. Đi một vòng, hỏi giá các mặt bằng tương tự đang cho thuê, ghi lại diện tích, mặt tiền, tình trạng. Đây là căn cứ để nói chuyện bằng số chứ không bằng cảm xúc.

Liệt kê những gì mình đã làm cho mặt bằng. Ba năm qua tiệm đã sửa trần, thay dây điện, giữ nhà sạch, trả tiền đúng hạn. Với chủ nhà, một người thuê ổn định, không gây rắc rối có giá trị thật, vì tìm người thuê mới cũng tốn thời gian và có tháng để trống.

Xác định mức tối đa mình chịu được. Từ bảng chi phí chuyển đi, tính ra mức tiền thuê cao nhất mà ở lại vẫn lợi hơn chuyển. Đó là trần thương lượng của bạn, không nói ra nhưng phải biết.

Chuẩn bị vài phương án đổi lấy. Không chỉ có giá. Bạn có thể đề nghị ký dài hơn để giữ giá, tăng theo bậc từng năm, trả trước vài tháng, hoặc tự chịu một số sửa chữa nhỏ. Có nhiều lựa chọn thì cuộc nói chuyện dễ ra kết quả hơn.

Những đề nghị thường dùng khi thương lượng

Một số cách nói chuyện để cả hai bên có lợi, thay vì chỉ trả giá lên xuống:

  • Tăng theo bậc: thay vì tăng một lần 28%, đề nghị năm đầu tăng 10%, năm sau tăng thêm, để tiệm có thời gian điều chỉnh giá dịch vụ.
  • Ký dài đổi lấy giá: đề nghị ký năm năm với mức tăng thấp hơn, chủ nhà được yên tâm có người thuê lâu dài.
  • Trả trước một phần: nếu dòng tiền cho phép, trả trước vài tháng đổi lấy giá tốt hơn. Chỉ làm khi không ảnh hưởng tiền quay vòng của tiệm.
  • Tự chịu sửa chữa nhỏ: nhận phần sửa chữa thông thường để chủ nhà bớt việc, đổi lấy mức tăng thấp hơn.
  • Chia sẻ rủi ro: đề nghị điều khoản xem xét lại giá sau một năm nếu tình hình kinh doanh khu vực thay đổi.

Câu mở đầu có thể đơn giản: “Mình muốn ở lại lâu dài, anh chị cho mình xin một phương án để cả hai bên cùng ổn.” Mọi điều chốt được nên ghi vào hợp đồng mới. Nội dung hợp đồng thuê, đặc biệt các điều khoản về tăng giá và chấm dứt sớm, nên nhờ người hiểu pháp lý đọc qua trước khi ký.

Bảng chọn: ở lại hay chuyển đi

Sau khi có số liệu và kết quả thương lượng, đặt các yếu tố cạnh nhau:

Câu hỏiNghiêng về ở lạiNghiêng về chuyển
Số tháng hoàn vốn của việc chuyểnDài hơn nửa hợp đồng mớiNgắn, dưới một năm
Khách đến từ đâuNhiều khách vãng lai từ vị trí hiện tạiChủ yếu khách quen đặt lịch trước
Chỗ mới có lợi thế gìKhông hơn gì ngoài giáRộng hơn, gần khu dân cư đông hơn
Thái độ chủ nhàSẵn lòng nhượng bộ một phầnCứng, hoặc từng gây khó dễ
Sức chịu của tiệmGiá mới vẫn trong mức chịu đượcGiá mới làm lãi gần như bằng không

Nếu phần lớn câu trả lời nằm ở một cột, quyết định khá rõ. Nếu chia đều, hãy ưu tiên dòng “khách đến từ đâu”, vì đó là thứ khó lấy lại nhất. Tiệm tóc của chị Lan có nhiều khách quen đặt lịch, nên chuyển gần cũng ít mất khách; nhưng chủ nhà đồng ý tăng theo bậc, nên chị chọn ở lại.

Đọc kỹ hợp đồng mới trước khi ký tiếp

Cách tính tăng giá các năm sau. Nhiều hợp đồng ghi giá năm đầu rất rõ nhưng để trống hoặc ghi mơ hồ các năm sau, kiểu “điều chỉnh theo thị trường”. Câu đó có nghĩa năm sau lại có một cuộc thương lượng như năm nay. Nên đề nghị ghi cụ thể mức tăng tối đa mỗi năm.

Ai chịu sửa chữa lớn. Mái dột, đường ống vỡ, điện chập là những khoản lớn. Hợp đồng cần ghi rõ sửa chữa nào chủ nhà lo, sửa chữa nào người thuê lo. Thiếu điều này, tiền tiết kiệm được từ thương lượng có thể đi hết vào một lần sửa mái.

Điều kiện chấm dứt sớm và tiền cọc. Nếu tiệm phải đóng hoặc chuyển giữa chừng thì báo trước bao lâu, mất bao nhiêu cọc. Điều khoản này ít ai đọc kỹ lúc ký, nhưng lại là thứ quyết định thiệt hại khi có chuyện.

Những gì để lại khi trả mặt bằng. Biển hiệu, bồn gội, máy lạnh đã lắp có được tháo mang đi không, có phải trả lại hiện trạng ban đầu không. Ghi rõ từ bây giờ để tránh tranh cãi về sau. Các điều khoản này nên nhờ người có chuyên môn pháp lý đọc trước khi ký.

Nếu quyết chuyển đi: giữ khách trong lúc dọn

Báo khách sớm. Báo từ một tháng trước, nói rõ địa điểm mới, đường đi, ngày mở cửa. Khách quen chỉ theo khi biết rõ phải đi đâu, còn khách đến tiệm cũ thấy cửa đóng là đi chỗ khác.

Rút ngắn thời gian đóng cửa. Làm sẵn những gì có thể ở chỗ mới trước khi chuyển, sắp lịch để tiệm nghỉ ít ngày nhất. Mỗi ngày nghỉ là một ngày khách có lý do thử tiệm khác.

Để lại lời nhắn ở chỗ cũ. Nếu chủ nhà đồng ý, dán lời nhắn chỉ đường ở cửa cũ trong vài tuần. Khách vãng lai quen mặt tiệm có thể vẫn tìm sang.

Giữ thợ chính. Khách tiệm tóc thường theo thợ hơn theo địa chỉ. Nói chuyện với thợ trước, bảo đảm họ đi cùng, hỏi xem chỗ mới có làm họ đi xa hơn không. Mất thợ trong lúc chuyển là mất luôn nhóm khách của thợ đó.

Theo dõi ba tháng đầu. Ghi số khách mỗi tuần ở chỗ mới, so với cùng kỳ ở chỗ cũ. Nếu sau ba tháng số khách vẫn thấp hơn nhiều so với dự tính, cần xem lại cách chỉ đường, giờ mở cửa, hoặc chủ động nhắn hỏi những khách quen đã lâu không quay lại để biết lý do.

Câu hỏi thường gặp

Chủ nhà có được tăng tiền thuê khi gia hạn không?

Khi hợp đồng cũ hết hạn, việc ký tiếp với giá nào là do hai bên thoả thuận. Trong thời hạn hợp đồng thì phải theo điều khoản đã ký. Nếu có tranh chấp về điều khoản, nên hỏi người có chuyên môn pháp lý.

Chuyển mặt bằng thì mất bao nhiêu khách?

Không có tỷ lệ chung. Tiệm sống nhờ khách vãng lai sẽ mất nhiều hơn tiệm có khách quen đặt lịch trước. Cách ước tốt nhất là xem trong sổ khách bao nhiêu phần là khách quen, bao nhiêu là khách ghé ngang qua.

Có nên ký hợp đồng dài hạn để giữ giá thuê không?

Ký dài giúp giữ giá và yên tâm, nhưng nếu kinh doanh không tốt thì khó rút ra. Nên đọc kỹ điều khoản chấm dứt sớm, tiền phạt, cách tính tăng giá, và nhờ người hiểu pháp lý đọc trước khi ký.

Nên bắt đầu thương lượng với chủ nhà từ khi nào?

Càng sớm càng tốt, lý tưởng là ba đến sáu tháng trước khi hết hợp đồng. Có thời gian thì bạn đi khảo giá được, chủ nhà cũng có thời gian cân nhắc, và bạn không bị dồn vào thế phải ký vội.

Đổi địa điểm kinh doanh có phải làm thủ tục gì không?

Thường phải đăng ký thay đổi địa điểm với cơ quan đăng ký kinh doanh và cập nhật với cơ quan thuế. Thủ tục cụ thể tuỳ loại hình hộ kinh doanh hay công ty, nên hỏi trực tiếp cơ quan đăng ký kinh doanh nơi tiệm đặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138