SachLuoc.comSách Lược
Khi phải thu hẹp, tạm dừng, đóng cửa

Trả mặt bằng trước hạn hợp đồng: cách thương lượng để giữ lại tiền cọc

Muốn trả mặt bằng khi hợp đồng thuê chưa hết: đọc điều khoản nào, chuẩn bị gì trước khi gặp chủ nhà, năm cách thương lượng và cách bàn giao để không mất cọc oan.

Vietnamese woman and an older landlord walking through an empty clothing boutique inspecting walls and floor together, both seen from behind, bright midday light from glass storefront

Khi trả mặt bằng trước hạn, việc giữ được tiền cọc phụ thuộc trước hết vào điều khoản chấm dứt trong hợp đồng thuê, sau đó vào khả năng thương lượng của bạn. Cách thường hiệu quả nhất là báo sớm, tìm sẵn người thuê thay, đề nghị một phương án bù cụ thể cho chủ nhà, và bàn giao mặt bằng có biên bản rõ ràng.

Bài này dành cho chủ tiệm đang thuê mặt bằng và cần dừng sớm vì thu hẹp, chuyển chỗ hay đóng cửa. Ví dụ giả định là một tiệm quần áo nhỏ ở Hà Nội còn mười bốn tháng hợp đồng. Mọi điều dưới đây là nguyên tắc chung; quyền và nghĩa vụ cụ thể nằm trong hợp đồng của bạn và quy định pháp luật, nên nhờ người am hiểu pháp lý đọc hợp đồng trước khi gặp chủ nhà.

Đọc hợp đồng: năm chỗ cần tìm

Lấy bản hợp đồng thuê và các phụ lục, tìm và đánh dấu năm chỗ sau. Đừng dựa vào trí nhớ về lúc ký, vì nhiều người nhớ sai đúng những chỗ quan trọng nhất.

  • Điều khoản chấm dứt trước hạn. Bên thuê có được chấm dứt không, cần báo trước bao lâu, phải bồi thường gì.
  • Điều khoản về tiền cọc. Cọc được trả lại khi nào, trong trường hợp nào bị giữ lại một phần hay toàn bộ.
  • Điều khoản hoàn trả mặt bằng. Phải trả về hiện trạng ban đầu hay được để lại phần cải tạo; ai chịu chi phí tháo dỡ.
  • Điều khoản chuyển nhượng hoặc cho thuê lại. Có được giới thiệu người khác thuê thay không.
  • Các khoản chưa thanh toán. Tiền thuê đã trả trước tới tháng nào, điện nước, phí dịch vụ còn treo.

Nếu hợp đồng không nói gì về chấm dứt trước hạn hoặc câu chữ mơ hồ, đó là lúc cần người am hiểu pháp lý nhất, vì khi đó quy định chung của pháp luật sẽ được áp dụng và cách hiểu có thể khác nhau. Chụp lại những trang có các điều khoản này, mang theo khi gặp chủ nhà, để cả hai cùng nhìn vào một văn bản chứ không tranh cãi theo trí nhớ.

Tình huống hợp đồng và hướng đi

Bảng dưới gom các tình huống thường gặp. Đây là hướng gợi ý để chuẩn bị, không phải kết luận pháp lý.

Hợp đồng ghiKhả năng giữ cọcNên làm
Cho chấm dứt sớm nếu báo trước đủ thời gianThường cao nếu báo đúng hạnBáo bằng văn bản đúng mốc, giữ bản sao
Chấm dứt sớm thì mất cọcThấp nếu chỉ dựa vào hợp đồngThương lượng: tìm người thuê thay, báo dài hơn
Chấm dứt sớm phải bồi thường thêmThấp, có thể mất thêmTính kỹ: có khi ở tới hết kỳ rẻ hơn
Không nói gì về chấm dứt sớmKhông rõHỏi người am hiểu pháp lý trước khi báo
Cho chuyển nhượng, cho thuê lạiKhá caoTìm người nhận lại hợp đồng, cọc chuyển qua họ

Ví dụ giả định: tiệm quần áo ở Hà Nội có hợp đồng ghi chấm dứt trước hạn thì mất cọc hai tháng tiền thuê. Chủ tiệm không cãi điều khoản, mà dùng nó làm điểm bắt đầu thương lượng, như mục sau.

Tính trước: trả sớm hay ở tới mốc khác

Trước khi gặp chủ nhà, tính ba phương án bằng con số của tiệm mình. Ví dụ dưới là giả định cho tiệm quần áo ở Hà Nội, tiền thuê 20 triệu mỗi tháng, cọc 40 triệu, mỗi tháng mở cửa lỗ thêm khoảng 8 triệu ngoài tiền thuê.

Phương ánChi thêmLấy lạiKết quả ròng
Trả sau ba tháng báo trước, mất cọcBa tháng thuê và lỗ: 84 triệuKhôngMất khoảng 124 triệu tính cả cọc
Trả sau ba tháng, có người thuê thay, lấy lại cọcBa tháng thuê và lỗ: 84 triệuCọc 40 triệuMất khoảng 84 triệu
Ở tới hết hợp đồng mười bốn thángMười bốn tháng thuê và lỗ: 392 triệuCọc 40 triệuMất khoảng 392 triệu

Với số liệu ví dụ này, kể cả khi mất cọc, trả sớm vẫn đỡ thiệt hơn nhiều so với cố ở tới hết hợp đồng. Biết điều đó giúp bạn bình tĩnh khi thương lượng: cọc đáng để cố giữ, nhưng không đáng để kéo dài thêm cả năm lỗ. Nếu tiệm của bạn vẫn hoà vốn hoặc lời nhẹ, bảng sẽ ra kết quả khác, và ở thêm có thể hợp lý hơn.

Chuẩn bị trước khi gặp chủ nhà

Cuộc gặp này quyết định phần lớn số tiền bạn lấy lại được, nên đừng đi gặp khi chỉ mang theo một câu "em muốn trả mặt bằng". Hãy chuẩn bị ba thứ. Thứ nhất là lý do ngắn, thật, không đổ lỗi cho chủ nhà: làm ăn khó, sức khoẻ, chuyển chỗ. Thứ hai là ngày trả mặt bằng cụ thể bạn đề nghị, càng xa ngày hôm nay càng dễ cho chủ nhà tìm người. Thứ ba là một đề nghị bù đắp cụ thể: bạn sẽ làm gì để chủ nhà không bị thiệt.

Hãy đặt mình vào chỗ chủ nhà. Điều họ lo nhất là mặt bằng bỏ trống nhiều tháng không có thu nhập, và mặt bằng bị trả lại trong tình trạng phải sửa. Đề nghị của bạn càng giải quyết trúng hai nỗi lo đó, khả năng giữ cọc càng cao.

Nên gặp trực tiếp, vào lúc chủ nhà không vội. Đưa đề nghị rõ ràng, rồi để chủ nhà có thời gian suy nghĩ, không ép trả lời ngay. Sau cuộc gặp, nhắn lại tóm tắt những gì hai bên đã nói, để có dấu vết.

Năm cách thương lượng thường dùng

Tìm sẵn người thuê thay. Đây là cách mạnh nhất. Nếu bạn đưa đến một người thuê nghiêm túc, chịu ký hợp đồng mới từ ngày bạn đi, chủ nhà gần như không thiệt gì, và việc giữ cọc của bạn trở nên dễ thương lượng hơn nhiều.

Báo trước dài hơn hợp đồng yêu cầu. Cho chủ nhà thêm thời gian tìm người, đổi lại xin được nhận lại cọc hoặc phần lớn cọc.

Ở tới hết kỳ đã trả tiền. Nếu đã trả tiền thuê trước ba tháng, đề nghị ở hết thời gian đó và chủ nhà dùng thời gian đó tìm người, không tính thêm.

Để lại phần cải tạo có giá trị. Trần, sàn, điện nước, kệ gắn tường bạn đã làm có thể có ích cho người thuê sau. Đề nghị để lại, không tháo, đổi lấy việc trả cọc. Phải được chủ nhà đồng ý bằng văn bản.

Chấp nhận mất một phần. Nếu hợp đồng ghi mất toàn bộ cọc, đề nghị chủ nhà giữ một phần, trả lại phần còn lại. Một con số giữa thường dễ được chấp nhận hơn đòi đủ.

Câu mẫu khi nói chuyện với chủ nhà

Mở đầu bằng lời cảm ơn và sự thật: "Cô ơi, mấy năm nay cô tạo điều kiện cho tiệm mình nhiều. Dạo này tiệm làm ăn khó, mình tính trước là không trụ được hết hợp đồng, nên mình báo cô sớm để cô có thời gian." Tiếp theo là đề nghị cụ thể: "Mình xin trả mặt bằng vào cuối tháng thứ ba kể từ hôm nay. Trong thời gian đó, mình sẽ tự tìm người thuê thay và dẫn tới gặp cô. Nếu có người ký với cô từ ngày mình đi, cô xem có thể trả lại tiền cọc cho mình được không."

Nếu chủ nhà nhắc điều khoản mất cọc, đừng cãi về câu chữ. Bạn đáp nhẹ nhàng: "Dạ, hợp đồng ghi vậy, mình hiểu. Mình chỉ mong nếu cô không phải để trống ngày nào thì cô xem xét giúp. Nếu chưa tìm được người, mình chịu theo hợp đồng." Cách nói này cho thấy bạn tôn trọng thoả thuận cũ, đồng thời đưa ra lý do hợp lý để chủ nhà linh động.

Kết thúc bằng việc hẹn lần gặp tiếp theo và nhắn lại tóm tắt nội dung. Mọi thay đổi đã thoả thuận nên được ghi thành phụ lục hoặc biên bản có chữ ký hai bên.

Bàn giao mặt bằng để không mất cọc oan

Nhiều người thương lượng được cọc nhưng lại mất một phần vì lúc bàn giao có chỗ hư hỏng không ai ghi lại. Làm theo trình tự:

  1. Tìm lại biên bản bàn giao lúc mới thuê, hoặc ảnh chụp mặt bằng lúc đó nếu có.
  2. Một hai tuần trước ngày trả, tự đi một vòng, so với lúc nhận, liệt kê chỗ cần sửa: lỗ khoan, tường bẩn, ổ điện, vòi nước.
  3. Sửa những chỗ thuộc trách nhiệm của mình theo hợp đồng. Với chỗ đã có từ trước khi thuê, ghi chú lại.
  4. Dọn sạch, tháo những thứ phải tháo, để lại những thứ đã thoả thuận để lại.
  5. Hẹn chủ nhà cùng kiểm tra. Chụp ảnh, quay video từng góc trong lúc kiểm tra, có cả hai người.
  6. Lập biên bản bàn giao ghi tình trạng, số đồng hồ điện nước, chìa khoá đã giao, số tiền cọc sẽ trả và ngày trả. Hai bên ký, mỗi bên giữ một bản.

Nếu chủ nhà muốn trừ tiền cọc vì một chỗ hư hỏng, hỏi rõ chỗ nào, chi phí sửa bao nhiêu, và đề nghị tự sửa nếu rẻ hơn. Có biên bản lúc nhận và ảnh lúc trả, cuộc nói chuyện sẽ dựa trên bằng chứng.

Khi thương lượng không thành và những chỗ hay sai

Có lúc chủ nhà không đồng ý dù bạn đã đề nghị hợp lý. Khi đó, nên nhớ:

  • Bình tĩnh tính lại: ở tới hết hợp đồng, hoặc tới mốc được chấm dứt không mất cọc, có rẻ hơn mất cọc không. Đôi khi ở thêm vài tháng mà cho thuê lại một phần (nếu được phép) lại đỡ thiệt hơn.
  • Nếu có tranh chấp về số tiền, thử hoà giải với sự có mặt của người thứ ba hai bên cùng tin. Trước khi đi xa hơn, hỏi luật sư về quyền của mình và chi phí theo đuổi.
  • Đừng tự ý dọn đi, bỏ chìa khoá, ngừng trả tiền mà không có thoả thuận. Việc này thường làm bạn yếu thế hơn.
  • Đừng hứa với chủ nhà những điều mình không làm được, như "chắc chắn có người thuê thay", rồi không giữ lời.
  • Đừng tháo những thứ đã gắn vào mặt bằng khi hợp đồng không cho phép, kể cả khi mình bỏ tiền làm.

Câu tự kiểm trước ngày trả: nếu một năm sau có ai hỏi lại số tiền cọc này, mình có đủ giấy tờ, tin nhắn, ảnh chụp để trả lời không? Nếu có, bạn đã làm phần việc của mình.

Câu hỏi thường gặp

Trả mặt bằng trước hạn có bị mất cọc không?

Tuỳ hợp đồng. Nếu hợp đồng cho chấm dứt sớm khi báo trước đủ thời gian, bạn thường lấy lại được cọc. Nếu hợp đồng ghi mất cọc, vẫn có thể thương lượng bằng cách tìm người thuê thay hoặc báo dài hơn. Nhờ người am hiểu pháp lý đọc hợp đồng trước.

Nên báo chủ nhà trước bao lâu khi muốn trả mặt bằng?

Ít nhất theo mốc ghi trong hợp đồng, và càng sớm hơn mốc đó càng dễ thương lượng. Báo sớm cho chủ nhà thời gian tìm người, giảm khả năng mặt bằng bỏ trống, và đó là lý do để họ linh động về cọc.

Tìm người thuê thay thì chủ nhà có bắt buộc phải nhận không?

Thường không bắt buộc, trừ khi hợp đồng có điều khoản cho chuyển nhượng hoặc thuê lại. Chủ nhà có quyền chọn người thuê. Bạn nên giới thiệu người nghiêm túc, có khả năng trả tiền, ngành nghề phù hợp với mặt bằng để tăng khả năng chủ nhà đồng ý.

Có phải sửa lại mặt bằng như lúc mới thuê không?

Tuỳ điều khoản hoàn trả hiện trạng trong hợp đồng. Có hợp đồng yêu cầu trả về như ban đầu, có hợp đồng cho để lại phần cải tạo. Đọc kỹ điều khoản, so với biên bản lúc nhận, và thoả thuận bằng văn bản nếu muốn để lại thứ gì.

Chủ nhà giữ cọc vô lý thì làm sao?

Trước tiên yêu cầu chủ nhà nói rõ lý do và số tiền bị trừ, đối chiếu với hợp đồng và biên bản bàn giao. Thử hoà giải với người thứ ba hai bên cùng tin. Nếu khoản tiền lớn, hỏi luật sư về quyền của mình và chi phí theo đuổi trước khi làm tiếp.

Biên bản bàn giao mặt bằng cần ghi những gì?

Ngày bàn giao, tình trạng từng phần của mặt bằng, số đồng hồ điện nước, số chìa khoá đã giao, những thứ để lại theo thoả thuận, số tiền cọc sẽ trả và ngày trả. Hai bên ký, mỗi bên giữ một bản, kèm ảnh chụp lúc kiểm tra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138