Chỉ nên chuyển hẳn sang mang đi và giao hàng khi lãi còn lại trên mỗi phần bán qua kênh mới vẫn đủ nuôi quán sau khi trừ bao bì, phí nền tảng và giảm giá; nếu chưa chắc, cách an toàn hơn là giữ chỗ ngồi, thêm mang đi chạy song song bốn tuần rồi mới quyết. Quán vắng khách ngồi không có nghĩa là món không ai mua, nhiều khi chỉ là khách đổi thói quen: họ vẫn ăn món của bạn nhưng muốn ăn ở văn phòng, ở nhà.
Bài này đi qua ba hướng thường gặp (giữ nguyên, thêm mang đi, bỏ hẳn chỗ ngồi), cách tính lãi một phần cho từng kênh bằng giấy bút, những món nên và không nên đưa lên giao hàng, và một kế hoạch chạy thử bốn tuần để bạn quyết dựa trên số của chính quán mình chứ không dựa trên chuyện quán bên cạnh.
Đọc đúng chuyện: khách bỏ quán hay chỉ bỏ cái ghế
Trước khi đổi gì, bạn cần tách hai trường hợp rất khác nhau. Trường hợp thứ nhất là khách vẫn quý món nhưng không còn thời gian hoặc thói quen ngồi lại: dân văn phòng ăn trưa tại bàn làm việc, gia đình gọi về nhà ăn tối. Trường hợp thứ hai là khách đã chán món, chê giá hoặc có chỗ khác ngon hơn. Chuyển sang giao hàng chỉ cứu được trường hợp thứ nhất. Với trường hợp thứ hai, đưa món lên giao hàng chỉ là mang cái món khách đã chán ra một chỗ có nhiều đối thủ hơn.
Cách tự kiểm đơn giản: trong hai tuần, mỗi ngày ghi ba con số vào một cuốn sổ riêng — số khách ngồi, số phần khách tự đến mua mang về, số lần có người gọi hỏi có giao không. Nếu số mua mang về và số người hỏi giao tăng dần trong khi khách ngồi giảm, đó là tín hiệu khách đổi cách ăn chứ không bỏ quán. Nếu cả ba cùng đi xuống, vấn đề nằm ở món, giá hoặc khu vực, và đổi mô hình chưa phải việc đầu tiên.
Ví dụ giả định: một quán cơm văn phòng ở Hà Nội trước đây bán khoảng 120 suất trưa, giờ chỉ còn 70 suất ngồi tại chỗ. Ghi sổ hai tuần thấy mỗi ngày có 25 đến 30 người ghé mua mang về và gần chục cuộc gọi hỏi giao. Như vậy phần lớn lượng khách hụt không biến mất, họ chỉ không muốn ngồi. Đây là quán đáng thử chuyển kênh.
Ba hướng đi và cái giá của mỗi hướng
Đặt ba hướng cạnh nhau trên một tờ giấy giúp bạn thấy mỗi hướng đánh đổi gì, thay vì chỉ nghĩ tới phần được.
| Hướng | Được gì | Mất gì | Hợp với quán nào |
|---|---|---|---|
| Giữ nguyên chỗ ngồi, chỉ cải thiện món và giờ | Không tốn bao bì, không chia phí cho ai | Nếu khách thật sự đổi thói quen thì doanh thu tiếp tục trôi | Quán có khách quen ngồi lâu năm, mặt bằng rẻ |
| Giữ chỗ ngồi, thêm mang đi và giao hàng | Giữ khách cũ, thêm khách mới, có số liệu thật để quyết tiếp | Bếp bận hơn giờ cao điểm, phải sắp lại quầy, thêm chi phí bao bì | Phần lớn quán nhỏ đang lưỡng lự |
| Bỏ hẳn chỗ ngồi, chỉ bán mang đi và giao | Có thể chuyển sang mặt bằng nhỏ hơn, bớt người phục vụ | Mất cảm giác quán, mất khách thích ngồi, phụ thuộc kênh giao | Quán có lãi một phần giao hàng đã được chứng minh qua vài tháng |
Điểm dễ bỏ sót là hướng thứ ba thường kéo theo đổi mặt bằng, mà hợp đồng thuê đang còn hạn thì không phải muốn bỏ là bỏ. Hãy đọc lại điều khoản trả mặt bằng trước khi nghĩ tới chuyện dọn bàn ghế, và hỏi luật sư nếu điều khoản phạt không rõ.
Tính lãi một phần cho từng kênh bằng giấy bút
Đây là bước quyết định cả bài. Lấy món bán chạy nhất, tính lãi còn lại cho một phần theo từng kênh. Các con số dưới đây chỉ là ví dụ giả định cho một suất cơm bán 45 nghìn đồng.
| Khoản | Ngồi tại quán | Khách tự đến mua mang về | Giao qua ứng dụng |
|---|---|---|---|
| Giá bán | 45.000 | 45.000 | 45.000 (khách thấy giá cao hơn tuỳ cách đặt) |
| Nguyên liệu | 20.000 | 20.000 | 20.000 |
| Bao bì, túi, đũa thìa | 0 | 3.000 | 4.000 |
| Phí trả cho nền tảng (ví dụ phần trăm trên giá) | 0 | 0 | 9.000 |
| Khuyến mãi quán tự chịu | 0 | 0 | 3.000 |
| Còn lại trước tiền người, mặt bằng | 25.000 | 22.000 | 9.000 |
Ví dụ này cho thấy vì sao nhiều quán bán giao hàng rất đông mà cuối tháng không còn gì: mỗi phần giao chỉ còn khoảng một phần ba so với phần ngồi tại quán. Bạn thay số thật của quán mình vào, đặc biệt là mức phí nền tảng theo hợp đồng bạn ký và mức khuyến mãi bạn đang tự gánh.
Một điểm nữa: khách đặt qua ứng dụng thường gọi một phần lẻ, ít khi gọi thêm nước uống hay món phụ như khách ngồi tại quán. Khách ngồi hay gọi thêm ly trà đá, đĩa rau, chén canh, và những thứ này cho lãi rất tốt. Khi so hai kênh, cộng cả phần gọi thêm này vào cột ngồi tại quán thì khoảng cách còn lớn hơn ví dụ.
Nếu cột cuối ra số âm hoặc gần bằng không, đừng bỏ chỗ ngồi để chạy theo kênh đó. Lúc này mang đi do khách tự đến lấy, hoặc quán tự giao trong bán kính gần cho khách quen, thường giữ được lãi tốt hơn.
Món nào nên đưa đi, món nào để lại quán
Món chịu được hai mươi phút trên đường thì nên đưa. Cơm phần, bún trộn, xôi, đồ kho, món chiên ăn kèm nước chấm riêng thường vẫn ngon khi tới tay khách. Đây là nhóm đáng làm phần chính của kênh mới.
Món nước nóng cần tách phần. Phở, bún nước, mì nếu cho chung một hộp sẽ trương, nguội và đổ. Muốn bán thì phải tách nước dùng, tách bánh, tách rau, và tính thêm tiền hộp vào lãi một phần. Nếu tính xong thấy không còn lãi, cứ để món đó chỉ bán tại quán.
Món phải ăn ngay thì đừng cố. Đồ chiên giòn ăn liền, món nướng cần nóng, món có trứng lòng đào sẽ thành một đánh giá xấu nếu bị giao chậm. Một đánh giá xấu trên kênh giao hàng ở lại lâu hơn nhiều so với một lời chê tại quán.
Thực đơn kênh giao nên ngắn hơn thực đơn tại quán. Chọn khoảng sáu đến mười món dễ đóng gói, làm nhanh, ít hỏng. Thực đơn ngắn giúp bếp không rối giờ cao điểm khi vừa có khách ngồi vừa có tài xế đứng chờ.
Bốn tuần chạy thử trước khi bỏ bàn ghế
Chạy song song có kế hoạch rẻ hơn rất nhiều so với dọn quán rồi mới biết sai. Một lịch bốn tuần làm được như sau.
- Tuần một: giữ nguyên chỗ ngồi, thêm quầy mang đi ở cửa, bán đúng sáu món đã chọn, ghi riêng số phần mang đi mỗi ngày.
- Tuần hai: mở kênh giao hàng với bán kính nhỏ, giới hạn giờ nhận đơn quanh giờ trưa để bếp không quá tải, ghi riêng số đơn, số đơn bị huỷ, số lời phàn nàn.
- Tuần ba: giữ nguyên, không đổi giá, không thêm khuyến mãi mới, để số liệu ổn định. Cuối tuần tính lãi một phần thực tế cho từng kênh theo bảng ở trên.
- Tuần bốn: thử bỏ một nửa số bàn vào những khung giờ vắng nhất, xem khách ngồi có phàn nàn hay đi mất không, và bếp có làm kịp đơn mang đi hơn không.
- Cuối tuần bốn: ngồi với người bếp chính và người thu ngân, đặt ba con số lên bàn — tổng lãi còn lại theo từng kênh, số giờ làm thêm, số lời phàn nàn — rồi mới chọn hướng.
Trong bốn tuần này, đừng ký thêm hợp đồng dài hạn nào với bên giao hàng hay bên cung cấp bao bì. Mua bao bì theo lô nhỏ, đắt hơn một chút nhưng không bị kẹt hàng nếu thử thất bại.
Những chỗ hay sai khi chuyển kênh
Dưới đây là các sai lầm hay gặp ở quán nhỏ chuyển sang mang đi, kèm lý do vì sao chúng tốn tiền.
- Nhìn số đơn thay vì nhìn lãi: một trăm đơn giao mỗi ngày nghe rất vui nhưng nếu mỗi đơn chỉ còn vài nghìn đồng thì công sức cả bếp đổi lấy rất ít.
- Chạy khuyến mãi sâu ngay tuần đầu để lên hạng: khách quen với giá khuyến mãi, tới khi bỏ khuyến mãi thì đơn rơi, và bạn khó biết món của mình thật sự bán được bao nhiêu.
- Để khách ngồi chờ lâu vì bếp ưu tiên đơn giao: khách tại quán là người trả lãi cao nhất, thấy bị bỏ rơi thì họ đi luôn.
- Quên tiền người: đóng gói một phần mang đi mất thêm thời gian, cuối ngày cộng lại có thể bằng nửa ca làm của một người.
- Dọn quán quá sớm: bỏ bàn ghế, trả bớt mặt bằng khi mới thử được hai tuần, tới lúc kênh giao chững lại thì không còn đường lui.
Cái không cần làm lúc đầu: thiết kế bao bì in riêng, mua thêm tủ giữ nóng lớn, thuê thêm người chỉ để đóng gói. Chờ tới khi số đơn ổn định ít nhất một tháng.
Câu chủ quán nên tự hỏi trước khi quyết
Sau bốn tuần, trước khi chọn hướng, bạn tự trả lời mấy câu này trên giấy. Nếu bỏ hẳn chỗ ngồi, quán mình còn gì khác với một bếp nấu trong hẻm? Khách quen ngồi ăn mỗi trưa sẽ đi đâu, và họ có phải là nhóm nói tốt về quán nhiều nhất không? Nếu ngày mai kênh giao hàng tăng phí, quán mình chịu được tới mức nào trước khi lỗ?
Thêm một câu thường bị bỏ qua: người trong quán có muốn làm kiểu mới không? Người bếp quen nấu cho khách ngồi, giờ phải đóng hộp liên tục, có thể chán và nghỉ. Nói chuyện với họ trước, hỏi họ thấy chỗ nào vướng, vì họ là người thấy rõ nhất bếp chịu được bao nhiêu đơn một giờ.
Nếu các câu trả lời phần lớn là "chưa rõ", hướng giữ chỗ ngồi và thêm mang đi là lựa chọn ít rủi ro nhất. Bạn vẫn có thể bỏ chỗ ngồi sau vài tháng, khi lãi một phần qua kênh mới đã ổn định và bạn hiểu rõ quán mình sống nhờ ai. Còn nếu đã bỏ rồi mới thấy sai, dựng lại một quán có không khí và khách quen thì khó hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Quán nhỏ có nên tự giao thay vì dùng ứng dụng giao hàng không?
Với khách quen trong bán kính gần, tự giao thường giữ được lãi tốt hơn vì không mất phí nền tảng. Đổi lại bạn cần người giao, phải lo xe, lo thời gian. Nhiều quán làm cả hai: khách quen gọi thẳng thì tự giao, khách mới đến từ ứng dụng.
Có nên để giá trên ứng dụng cao hơn giá tại quán không?
Nhiều quán làm vậy để bù phí, nhưng nên nói rõ với khách quen rằng giá tại quán và giá giao khác nhau vì chi phí khác nhau. Điều quan trọng là bạn tính được lãi thật mỗi phần ở cả hai kênh, chứ không chỉ đặt giá theo cảm giác.
Bao lâu thì biết chuyển sang giao hàng có hiệu quả?
Bốn tuần đủ để thấy xu hướng, còn để chắc chắn thì nên theo dõi thêm hai đến ba tháng, qua cả tháng đông và tháng vắng. Số đơn tuần đầu thường cao nhờ khuyến mãi và tò mò, không phản ánh mức bình thường.
Bỏ chỗ ngồi thì có phải làm lại giấy tờ gì không?
Tuỳ việc bạn có đổi địa điểm, đổi ngành nghề hay quy mô hay không. Nguyên tắc là khi thông tin đăng ký kinh doanh thay đổi thì phải báo cơ quan đăng ký kinh doanh. Bạn nên hỏi trực tiếp nơi đã cấp giấy và hỏi kế toán về phần thuế.
Quán chỉ có hai người làm thì có nên mở kênh giao không?
Có thể, nhưng nên giới hạn giờ nhận đơn và số món. Hai người vừa phục vụ khách ngồi vừa đóng gói đơn giao giờ cao điểm rất dễ rối, làm hỏng cả hai kênh. Bắt đầu với khung giờ ít khách ngồi để thử sức bếp.