SachLuoc.comSách Lược
Khi chi phí tăng

Đổi nhà cung cấp khi giá đầu vào tăng: thử mối mới mà không đứt mối cũ

Mối hàng cũ tăng giá, mối mới chào rẻ hơn. Cách lọc mối mới, so cả gói chứ không chỉ giá, chạy thử song song và giữ quan hệ với mối cũ để có đường lùi.

Vietnamese café owner tasting coffee from small cups lined on a wooden counter, bags of roasted beans beside her, coastal morning light from an open door, over-the-shoulder shot

Khi nhà cung cấp quen tăng giá, đổi sang mối mới chỉ đáng làm nếu tính cả gói, gồm chất lượng có đều không, giao có đúng hẹn không, có cho công nợ không, chứ không chỉ nhìn giá. Cách an toàn là chạy thử song song: lấy một phần hàng từ mối mới trong vài tuần, vẫn giữ mối cũ, rồi mới quyết chuyển hẳn, chia hai mối, hay quay về mối cũ với mức giá thương lượng lại.

Nhiều tiệm đổi mối vì thấy báo giá rẻ hơn vài phần trăm, rồi vài tháng sau khách than đồ uống khác vị, hàng giao trễ đúng hôm đông, và lúc muốn quay lại thì mối cũ đã không còn ưu tiên mình. Bài này đi qua cách lọc, cách so, cách thử và cách giữ đường lùi, với ví dụ một quán cà phê giả định ở Khánh Hoà.

Khi nào nên tìm mối mới, khi nào chưa

Nên tìm khi mối cũ tăng giá cao hơn hẳn mặt bằng chung. Nếu các mối khác giữ giá hoặc tăng ít, còn mối mình tăng mạnh, đó là tín hiệu rõ. Nếu cả thị trường cùng tăng, đổi mối thường chỉ đổi được vài phần trăm mà mang thêm rủi ro.

Nên tìm khi chỉ có một mối duy nhất. Phụ thuộc vào một mối là rủi ro kể cả khi giá không tăng: họ ngừng bán, giao trễ, đổi chất lượng là tiệm bị động. Đợt tăng giá là dịp tốt để có thêm mối thứ hai.

Chưa nên khi nguyên liệu quyết định hương vị riêng. Với quán cà phê, hạt rang là thứ khách nhận ra ngay. Nếu khách quen vì đúng vị đó, đổi mối là đổi món. Cần thử rất kỹ, hoặc chỉ đổi những nguyên liệu phụ.

Chưa nên khi tiệm đang quá bận. Thử mối mới tốn công: nếm, so, ghi chép, theo dõi. Làm trong lúc thiếu người hay mùa cao điểm thì dễ quyết vội. Chờ một khoảng lặng hơn, trong lúc đó thương lượng với mối cũ trước.

Ví dụ: quán cà phê ở Khánh Hoà

Ví dụ giả định: chị Ngọc có quán cà phê nhỏ ở Khánh Hoà, bán cà phê pha phin, pha máy và vài món nước trái cây. Chị lấy hạt rang từ một xưởng rang quen nhiều năm, sữa đặc và đường từ một đại lý trong khu. Đầu mùa, xưởng rang báo tăng giá hạt khoảng 15%, đại lý sữa tăng ít hơn.

Hạt rang chiếm phần lớn giá vốn một ly cà phê của quán, nên chị tìm thêm mối. Một xưởng rang khác chào giá thấp hơn mối cũ khoảng 10%. Nghe thì hấp dẫn, nhưng chị nhớ một quán quen từng đổi mối hạt rẻ và mất khách vì vị cà phê không đều giữa các đợt.

Chị quyết định không đổi ngay, mà dành sáu tuần để thử. Trong thời gian đó, chị vẫn lấy hàng mối cũ cho món cà phê phin là món chủ lực, và chỉ dùng hạt mối mới cho một phần cà phê pha máy, nơi vị có thể điều chỉnh qua cách pha. Các mục dưới là cách chị lọc, so và thử.

Trước khi bắt đầu, chị ghi sẵn ba điều kiện để dừng thử: khách quen phàn nàn về vị từ ba người trở lên, giao trễ quá một lần vào ngày cuối tuần, hoặc chất lượng hai đợt liên tiếp khác nhau rõ. Đặt điều kiện trước giúp chị không bị giá rẻ kéo đi quá xa.

Tìm và lọc mối mới

Trước khi nếm thử, lọc bớt những mối không hợp để đỡ mất công:

  1. Hỏi các chủ quán quen, người trong nghề xem họ lấy hàng ở đâu, có gì đáng lưu ý. Thông tin từ người dùng thật đáng tin hơn lời chào hàng.
  2. Liên hệ ba bốn mối, hỏi giá, mức đặt tối thiểu, lịch giao, cách thanh toán, chính sách đổi hàng lỗi.
  3. Loại ngay những mối không giao được tới khu mình, đặt tối thiểu quá lớn so với lượng dùng, hoặc chỉ nhận tiền trước toàn bộ khi mình đang quen công nợ.
  4. Xin mẫu nhỏ của hai mối còn lại. Mẫu nên lấy từ hàng thường bán, không phải hàng chọn riêng để chào.
  5. Ghi lại tất cả vào một trang sổ, mỗi mối một cột, để lúc so không phải nhớ.

Bước lọc thường loại được một nửa số mối mà không cần nếm hay thử gì. Phần công sức dành cho thử nghiệm thật chỉ nên đổ vào hai mối cuối cùng. Một mối trả lời chậm, hẹn gửi mẫu mà quên, ngay ở bước chào hàng, thường cũng sẽ chậm như vậy khi đã thành khách của họ; đó là thông tin đáng ghi lại.

So cả gói, không chỉ giá

Một bảng đơn giản giúp nhìn rõ mối rẻ hơn có thật sự rẻ hơn không:

Tiêu chíMối cũMối mớiGhi chú khi so
Giá mỗi đơn vịCao hơn sau đợt tăngThấp hơn khoảng 10%Tính cả phí giao nếu có
Chất lượng đều giữa các đợtĐã biết, ổn địnhChưa biếtChỉ biết sau vài đợt hàng
Giao đúng hẹnĐúng, kể cả ngày lễChưa biếtHỏi quán khác đang lấy
Công nợCho nợ nửa thángTrả ngay khi nhậnMất công nợ là cần thêm tiền mặt
Đổi hàng lỗiĐổi ngay, không hỏi nhiềuCó, cần báo trong ngàyHỏi rõ trước khi đặt
Hỗ trợ khi thiếu hàng gấpGiao bổ sung trong ngàyChưa biếtQuan trọng vào mùa đông khách

Khi điền đủ, chị Ngọc thấy khoản rẻ hơn 10% bị trừ bớt vì phải trả tiền ngay thay vì nợ nửa tháng, nghĩa là quán cần thêm tiền mặt quay vòng. Mối mới vẫn rẻ hơn, nhưng khoảng cách thực tế nhỏ hơn con số trên báo giá.

Chạy thử song song trong vài tuần

Thử song song cho phép so sánh thật mà không đặt cược cả quán:

  1. Chọn một phần nhỏ của lượng dùng để chuyển sang mối mới, ví dụ một phần ba, ưu tiên món ít quyết định hương vị riêng của quán.
  2. Giữ nguyên mối cũ cho món chủ lực, để khách quen không thấy khác.
  3. Mỗi đợt hàng mới, ghi ngày nhận, giao có đúng hẹn không, chất lượng có giống đợt trước không.
  4. Cho nhân viên pha chế nếm và ghi nhận xét, không chỉ chủ nếm một mình.
  5. Để ý phản hồi của khách với các món dùng nguyên liệu mới, nhất là khách quen.
  6. Sau vài đợt hàng, ngồi lại so bảng và quyết: chuyển hẳn, chia hai mối, hay quay về.

Sáu tuần thử của chị Ngọc cho thấy hạt mối mới ổn với cà phê pha máy nhưng không hợp với cà phê phin của quán. Chị chia hai mối: mối mới cho pha máy, mối cũ cho phin, đồng thời quay lại thương lượng với mối cũ với lượng đặt ổn định.

Giữ quan hệ với mối cũ

Thử mối mới không có nghĩa là cắt đứt mối cũ. Trước khi thử, nên nói thẳng với mối cũ: giá mới làm quán khó, quán đang xem thêm vài nơi, nhưng muốn tiếp tục làm việc lâu dài nếu hai bên tìm được mức hợp lý. Nhiều mối cũ sẽ chủ động đưa ra mức tốt hơn khi biết khách đang cân nhắc thật.

Trong thời gian thử, vẫn đặt hàng mối cũ đều đặn và trả tiền đúng hẹn. Đừng giảm đột ngột lượng đặt mà không nói gì, vì mối cũ sẽ hiểu là mình đã bỏ đi, và có thể chuyển ưu tiên sang khách khác. Khi mình cần hàng gấp vào mùa đông khách, mối đã bị bỏ rơi thường không còn sẵn lòng.

Nếu cuối cùng chuyển hẳn, báo trước và cảm ơn. Thanh toán hết công nợ còn lại. Chuyện đổi mối là chuyện bình thường trong kinh doanh; cách chia tay quyết định có thể quay lại hay không khi mối mới có vấn đề.

Rủi ro hay gặp khi chuyển sang mối mới

Hàng mẫu tốt, hàng thường kém hơn. Mẫu chào thường được chọn kỹ. Chỉ sau vài đợt hàng thật mới biết chất lượng thường ngày. Đây là lý do không nên chuyển hẳn ngay sau khi nếm mẫu.

Giá chào thấp, sau vài tháng tăng lại. Một số mối chào giá thấp để lấy khách, sau đó điều chỉnh dần. Hỏi rõ giá giữ trong bao lâu, và có thể đề nghị thoả thuận giữ giá một thời gian.

Giao trễ đúng lúc cần. Mối mới chưa quen lịch của quán, chưa ưu tiên mình như khách lâu năm. Giữ mức tồn kho dự phòng cao hơn bình thường trong thời gian đầu.

Quy cách khác làm lệch công thức. Hạt rang mức khác, sữa có độ ngọt khác làm công thức pha cũ cho ra vị khác. Ghi lại công thức điều chỉnh cho nguyên liệu mới, để mọi nhân viên pha giống nhau.

Mất thời gian của chủ. Mỗi mối thêm là thêm một đầu mối để gọi, đối soát, trả tiền. Hai mối là vừa với quán nhỏ; nhiều hơn thì công quản lý có thể ăn hết phần tiết kiệm.

Khi nào dừng thử và quay về mối cũ

Khi khách quen nhận ra và không vui. Khách quen là thước đo thật nhất. Nếu vài người cùng nói vị khác, dù nhân viên nếm thấy không sao, nên dừng phần thử ở món đó. Tiết kiệm vài phần trăm nguyên liệu không đáng để mất người ngồi quán mỗi sáng.

Khi tiền tiết kiệm bị ăn vào chỗ khác. Nguyên liệu mới làm hao hụt nhiều hơn, phải pha lại, phải đổ bỏ, thì giá rẻ trên giấy không còn rẻ trong thực tế. Cộng phần hao hụt vào, nếu chênh lệch còn rất nhỏ thì không đáng mạo hiểm.

Khi mối cũ chịu điều chỉnh. Đôi khi chỉ việc thử nghiêm túc đã đủ để mối cũ đưa ra mức tốt hơn. Nếu mức mới gần với mối mới, quay về mối đã quen thường lợi hơn vì đã biết chắc chất lượng và lịch giao.

Khi quay về, nói rõ và đúng mực. Cảm ơn mối mới đã cho thử, nói thật lý do. Có thể giữ họ làm mối dự phòng cho một vài mặt hàng. Một quan hệ không thành hôm nay vẫn có thể là đường lùi hôm khác.

Câu hỏi thường gặp

Khi nhà cung cấp tăng giá có nên đổi ngay không?

Không nên đổi ngay. Trước hết hỏi lý do tăng và xem các mối khác có tăng tương tự không. Nếu cả thị trường cùng tăng, đổi mối ít có lợi. Nếu chỉ mối mình tăng mạnh, tìm mối mới và chạy thử song song trước khi quyết.

Thử nhà cung cấp mới trong bao lâu là đủ?

Nên thử qua ít nhất ba bốn đợt hàng thật, thường là vài tuần đến hai tháng tuỳ tần suất đặt. Một hai đợt chưa đủ để biết chất lượng có đều không và giao hàng có đúng hẹn vào những ngày bận không.

Có nên nói với nhà cung cấp cũ rằng mình đang thử mối khác không?

Nên nói thẳng nhưng nhẹ nhàng, nhấn mạnh mong muốn làm việc lâu dài nếu tìm được mức giá hợp lý. Nhiều mối cũ sẽ chủ động điều chỉnh. Giảm đơn đột ngột mà không nói gì dễ làm mất quan hệ.

Quán nhỏ nên có mấy nhà cung cấp cho một mặt hàng?

Thường hai mối là vừa với quán nhỏ: đủ để có đường lùi khi một mối gặp vấn đề, mà không quá nhiều đầu mối phải quản lý. Với nguyên liệu quyết định hương vị riêng, có thể giữ một mối chính và một mối dự phòng.

Nhà cung cấp mới không cho công nợ thì tính thế nào?

Tính thêm phần tiền mặt quán phải bỏ ra sớm hơn. Nếu quán đang quen được nợ nửa tháng, chuyển sang trả ngay nghĩa là cần thêm một khoản tiền quay vòng. Đưa yếu tố này vào bảng so sánh, đừng chỉ so giá trên báo giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138