SachLuoc.comSách Lược
Khi chi phí tăng

Điều chỉnh giá với khách sỉ quen khi chi phí tăng: chuẩn bị, nói chuyện, chốt

Chi phí tăng nhưng khách sỉ quen đã quen một giá nhiều năm. Cách chuẩn bị số, chia nhóm khách, nói chuyện và những thứ đổi lấy được ngoài giá bán.

Two Vietnamese men talking beside stacked bamboo racks of drying rice paper in an open yard, one holding a cup of tea, seen from a low side angle, bright midday sun

Điều chỉnh giá với khách sỉ quen khi chi phí tăng cần ba bước: chuẩn bị số liệu chi phí và mức sàn của mình, chia khách thành nhóm để có mức điều chỉnh khác nhau, rồi gặp từng khách lớn nói chuyện trực tiếp trước khi gửi bảng giá chung. Ngoài giá, còn nhiều thứ đổi lấy được như kỳ thanh toán, số lượng mỗi lần đặt, lịch giao gộp.

Khách sỉ khác khách lẻ ở chỗ họ cũng phải bán lại, giá của mình là giá vốn của họ. Họ không phản ứng bằng cảm xúc mà bằng phép tính, và họ có thời gian đi hỏi xưởng khác. Vì vậy cuộc nói chuyện cần chuẩn bị kỹ hơn nhiều so với việc dán một tờ thông báo. Phần dưới minh hoạ bằng một xưởng bánh tráng giả định ở Tây Ninh.

Vì sao khách sỉ khó điều chỉnh giá hơn khách lẻ

Giá của mình là giá vốn của họ. Một quán bún dùng bánh tráng của xưởng sẽ phải tính lại giá món hoặc chịu lãi mỏng hơn. Họ không chỉ nghe con số mà còn nghĩ tới khách của chính họ. Nếu mình hiểu điều đó, câu chuyện sẽ đi theo hướng cùng tìm cách, thay vì giằng co.

Họ đã quen một giá nhiều năm. Khách sỉ lâu năm thường coi giá hiện tại là giá đương nhiên. Lần điều chỉnh đầu tiên sau nhiều năm luôn khó hơn những lần điều chỉnh nhỏ, đều đặn. Đây cũng là lý do sau đợt này nên thoả thuận luôn cách xem lại giá định kỳ, để lần sau không phải bắt đầu từ con số không.

Họ có lựa chọn khác. Khách sỉ có thời gian và quan hệ để hỏi giá xưởng khác. Mình cần biết trước mặt bằng giá chung đang thế nào, để không đưa ra mức điều chỉnh vượt xa những gì khách có thể tìm được.

Một khách sỉ chiếm phần lớn sản lượng. Mất một khách sỉ lớn có thể làm xưởng mất một phần đáng kể doanh thu trong một lần. Vì vậy quyết định điều chỉnh với từng khách lớn phải tính riêng, không gộp chung với khách nhỏ.

Ví dụ: xưởng bánh tráng ở Tây Ninh giao cho ba mươi quán

Ví dụ giả định: chị Thu có xưởng bánh tráng ở Tây Ninh, giao đều cho khoảng ba mươi quán ăn, hai tiệm tạp hoá và một người buôn nhỏ mang hàng đi các chợ. Riêng người buôn nhỏ chiếm gần ba phần mười sản lượng; năm quán lớn nhất chiếm thêm khoảng hai phần mười. Giá sỉ giữ nguyên hơn hai năm.

Trong năm, giá gạo, củi và công người phơi cùng tăng. Chị tính ra giá vốn mỗi xấp bánh tăng khoảng 9%, lãi gộp từ 25% còn khoảng 18%. Chị cần điều chỉnh, nhưng sợ nhất là người buôn nhỏ chuyển sang lấy hàng xưởng khác, vì họ đã vài lần nhắc tới giá bên kia.

Thay vì gửi một tin nhắn chung “từ tháng sau tăng giá”, chị dành một tuần để chuẩn bị số, chia khách thành nhóm và đi gặp từng khách lớn. Cách làm đó được trình bày lần lượt trong các mục dưới.

Điểm cần nhớ từ ví dụ: chị không hỏi “có nên tăng giá không” mà hỏi “mỗi nhóm khách điều chỉnh bao nhiêu, đổi lấy gì”. Đổi câu hỏi như vậy thì cuộc nói chuyện có chỗ để hai bên cùng nhượng.

Chuẩn bị số trước khi gặp khách

Vào cuộc nói chuyện mà không có số thì rất dễ nhượng bộ quá tay hoặc cứng nhắc vô lý. Chuẩn bị theo thứ tự:

  1. Tách giá vốn một đơn vị sản phẩm trước và sau đợt tăng: nguyên liệu, chất đốt, công, bao bì, chở hàng.
  2. Xác định mức lãi gộp sàn mà dưới đó xưởng không bán, kể cả với khách lớn nhất.
  3. Tính mức giá cần để quay về lãi gộp mong muốn, và mức tối thiểu để không thấp hơn mức sàn.
  4. Lập danh sách khách theo sản lượng mỗi tháng, mức đều đặn, thời gian trả tiền.
  5. Hỏi thăm mặt bằng giá chung qua người quen trong nghề, không cần chính xác, chỉ cần biết mình đang ở mức nào.
  6. Chuẩn bị một bảng giá mới rõ ràng, ngày áp dụng, và một hai phương án thay thế để đưa ra khi cần.

Khi có đủ các con số này, chủ xưởng biết chắc mình nhượng được tới đâu, và không bị cuốn theo cảm xúc lúc ngồi nói chuyện.

Chia nhóm khách và mức điều chỉnh khác nhau

Không phải khách nào cũng điều chỉnh cùng một mức. Chia nhóm như sau giúp giữ khách quan trọng mà vẫn bù được chi phí:

Nhóm kháchĐặc điểmCách điều chỉnh gợi ýNgười báo
Khách lớn, trả tiền đúng hẹnSản lượng cao, đều đặnĐiều chỉnh vừa phải, có thể theo bậcChủ gặp trực tiếp
Khách lớn, hay nợ lâuSản lượng cao nhưng chiếm dụng vốnĐiều chỉnh giá hoặc rút ngắn kỳ trả tiềnChủ gặp trực tiếp
Khách vừa, ổn địnhĐặt đều, ít đòi hỏiÁp giá mới, báo trước đủ thời gianChủ gọi điện
Khách nhỏ, đặt lẻ tẻSản lượng thấp, tốn công giaoÁp giá mới đầy đủ, có thể thêm mức đặt tối thiểuGửi thông báo
Khách mớiChưa có quan hệBáo giá mới từ đầuTheo bảng giá mới

Với chị Thu, người buôn nhỏ được điều chỉnh theo hai bậc trong sáu tháng, đổi lại họ trả tiền trong bảy ngày thay vì ba mươi ngày. Năm quán lớn áp giá mới với mức thấp hơn một chút so với bảng chung. Các quán nhỏ áp đúng bảng giá mới.

Buổi nói chuyện: nói gì, theo thứ tự nào

Gặp trực tiếp hoặc gọi điện cho khách lớn trước khi gửi bất kỳ thông báo chung nào. Khách lớn mà biết tin tăng giá qua tin nhắn chung sẽ cảm thấy không được coi trọng, và đó là lúc họ bắt đầu hỏi xưởng khác.

Mở đầu bằng quan hệ, không bằng con số: “Mấy năm nay anh chị lấy hàng đều, bên mình giữ giá suốt hai năm. Năm nay gạo, củi, công đều lên, mình tính kỹ rồi mới nói với anh chị.” Sau đó nói ngắn gọn lý do bằng hai ba khoản chính, không cần đưa toàn bộ bảng chi phí.

Tiếp theo nêu mức điều chỉnh và ngày áp dụng, rồi dừng lại để khách phản hồi. Phần lớn khách sỉ sẽ hỏi lại, mặc cả, hoặc nhắc tới giá bên khác. Đây là lúc đưa ra phương án thay thế đã chuẩn bị, ví dụ tăng theo bậc, hoặc giữ giá cũ thêm một tháng nếu khách đặt thêm số lượng.

Kết thúc bằng một điều cụ thể đã chốt: mức giá, ngày áp dụng, điều kiện kèm theo. Ghi lại ngay sau buổi nói chuyện và nhắn lại cho khách để hai bên cùng nhớ một nội dung.

Những thứ đổi lấy được ngoài giá

Khi khách không chịu mức giá đề xuất, thay vì hạ giá ngay, có thể đổi bằng những điều kiện khác giúp xưởng giảm chi phí hoặc giảm rủi ro:

  • Rút ngắn kỳ thanh toán: khách trả nhanh hơn, xưởng đỡ phải bỏ vốn trước.
  • Tăng số lượng mỗi lần đặt: ít chuyến giao hơn, chi phí chở hàng giảm.
  • Gộp lịch giao: giao hai lần mỗi tuần thay vì giao hằng ngày, tiết kiệm công và xăng.
  • Quy cách đóng gói lớn hơn: bao lớn thay cho gói nhỏ, giảm bao bì và công đóng.
  • Cam kết sản lượng tối thiểu mỗi tháng: xưởng dễ sắp người, sắp nguyên liệu.
  • Đặt trước cho mùa cao điểm: xưởng chủ động sản xuất, khách được giữ giá trong mùa.

Mỗi thứ đổi lấy đều có giá trị tính được bằng tiền. Trước khi gặp khách, nên ước sơ mỗi điều kiện tiết kiệm cho xưởng bao nhiêu, để biết đổi một điều kiện thì nhượng giá được tới đâu. Ví dụ, giao hai lần một tuần thay vì mỗi ngày cho một quán ở xa có thể tiết kiệm vài trăm nghìn tiền xăng và công mỗi tháng; con số đó chính là phần giá có thể nhượng cho quán mà xưởng không thiệt.

Khi khách doạ chuyển sang xưởng khác

Đừng hạ giá ngay tại chỗ. Câu “bên kia rẻ hơn” thường là một phần của việc mặc cả. Cảm ơn khách đã nói thẳng, hỏi rõ bên kia rẻ hơn bao nhiêu, quy cách thế nào, giao ra sao, rồi xin một hai ngày để tính lại.

So cả gói, không chỉ giá. Giá thấp hơn có thể đi kèm chất lượng không đều, giao trễ, không cho nợ. Nhắc khách những điều xưởng mình đang làm tốt mà họ đã quen, nhưng không nói xấu xưởng khác.

Biết mức mình chịu được. Nếu mức khách đòi thấp hơn mức sàn đã tính, thì giữ khách bằng mọi giá là tự bào mòn xưởng. Có khi để một khách đi, dành sản lượng đó tìm vài khách vừa, lại khoẻ hơn.

Giữ cửa mở. Nếu khách vẫn chuyển, chia tay vui vẻ, nói rằng xưởng luôn sẵn sàng giao lại khi cần. Không ít khách quay lại sau vài tháng khi bên kia không giữ được chất lượng hay lịch giao.

Ghi lại thoả thuận cho rõ

Sau khi chốt với từng khách, ghi lại bằng văn bản ngắn hoặc ít nhất một tin nhắn xác nhận: giá mới, ngày áp dụng, quy cách, kỳ thanh toán, mức đặt tối thiểu nếu có. Nhiều tranh cãi về sau xuất phát từ việc mỗi bên nhớ một kiểu.

Với khách lớn, nên có thoả thuận khung ghi rõ cách điều chỉnh giá khi chi phí biến động, ví dụ xem lại giá mỗi sáu tháng. Điều đó giúp lần sau không phải bắt đầu từ đầu, và khách cũng chủ động hơn trong tính toán của họ. Nội dung thoả thuận, nhất là điều khoản thanh toán, phạt chậm trả, chấm dứt, nên nhờ người có chuyên môn pháp lý đọc qua.

Cuối cùng, cập nhật bảng giá chung và lưu lại ghi chú về lý do điều chỉnh, các mức đã thoả thuận riêng. Lần điều chỉnh sau, chủ xưởng sẽ có sẵn lịch sử để chuẩn bị nhanh hơn, và người thay mặt chủ đi giao hàng cũng nói được đúng một giá với từng khách.

Câu hỏi thường gặp

Có nên điều chỉnh giá cùng một mức cho tất cả khách sỉ không?

Không nhất thiết. Chia khách theo sản lượng, độ đều đặn và thời gian trả tiền, rồi chọn mức điều chỉnh phù hợp từng nhóm. Khách lớn trả đúng hẹn có thể được mức nhẹ hơn hoặc điều chỉnh theo bậc, khách nhỏ lẻ áp bảng giá mới đầy đủ.

Nên báo trước bao lâu khi điều chỉnh giá với khách sỉ?

Thường nên báo trước ít nhất vài tuần đến một tháng để khách kịp tính lại giá bán của họ. Khách lớn nên được báo trực tiếp và sớm hơn, trước khi có thông báo chung gửi tới các khách khác.

Khách lớn chiếm phần lớn sản lượng thì có nên giữ nguyên giá cho họ không?

Giữ nguyên giá vô thời hạn là tự gánh chi phí tăng. Có thể điều chỉnh nhẹ hơn, theo bậc, hoặc đổi lấy điều kiện khác như trả tiền nhanh hơn, đặt số lượng lớn hơn. Đồng thời nên tìm thêm khách để giảm phụ thuộc vào một mối.

Ngoài giá bán, có thể thương lượng những điều kiện gì với khách sỉ?

Có thể đổi kỳ thanh toán, số lượng tối thiểu mỗi lần đặt, lịch giao gộp, quy cách đóng gói, cam kết sản lượng hằng tháng hoặc đặt trước cho mùa cao điểm. Mỗi điều kiện đều giúp xưởng giảm chi phí hoặc giảm rủi ro.

Có cần làm hợp đồng khi thay đổi giá với khách sỉ không?

Ít nhất nên có văn bản hoặc tin nhắn xác nhận giá mới, ngày áp dụng và điều kiện thanh toán. Với khách lớn, một thoả thuận khung ghi rõ cách điều chỉnh giá về sau rất hữu ích; nên nhờ người có chuyên môn pháp lý đọc trước khi ký.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138