Trước khi giảm giá để kéo doanh thu, bạn cần tính xem phải bán thêm bao nhiêu mới giữ được tiền lãi như cũ, và con số đó thường lớn hơn nhiều so với hình dung. Với một món có lãi gộp một phần tư giá bán, giảm giá một phần mười đòi bán thêm khoảng hai phần ba số lượng mới hoà lãi. Nếu tiệm không có cách nào kéo thêm từng ấy khách, giảm giá chỉ làm khách cũ trả ít hơn.
Giảm giá vẫn có chỗ dùng: dọn hàng sắp hết hạn, kéo khách vào một món để họ mua thêm món khác, hoặc giữ chân khi đối thủ cạnh ngay bên giảm sâu. Bài này giúp bạn phân biệt các trường hợp, với ví dụ giả định một tiệm tạp hoá ở Đồng Nai. Phần cách định giá bán chi tiết không bàn ở đây.
Giảm giá thì phải bán thêm bao nhiêu mới bù
Nhầm lẫn phổ biến nhất là nghĩ giảm giá một phần mười thì chỉ cần bán thêm một phần mười là bù. Thật ra cái mất đi không phải một phần mười doanh thu mà là một phần mười giá bán trừ thẳng vào tiền lãi. Tiền lãi trên mỗi món vốn đã nhỏ, nên bị trừ một phần mười giá bán là mất một khúc rất lớn của lãi.
Lấy ví dụ một gói hàng bán 100 nghìn, giá nhập 75 nghìn, lãi gộp 25 nghìn. Giảm giá còn 90 nghìn thì lãi gộp còn 15 nghìn. Trước đây bán 100 gói lãi 2,5 triệu. Giờ muốn có 2,5 triệu lãi thì phải bán khoảng 167 gói, tức thêm hai phần ba. Đó là chưa tính thêm công, thêm bao bì, thêm thời gian khi bán nhiều hơn.
Công thức để tự tính: lấy lãi gộp cũ chia cho lãi gộp mới, ra số lần lượng bán phải nhân lên. Muốn biết lãi gộp chính xác, bạn cần giá nhập thật của từng món, không phải ước chừng. Với tiệm tạp hoá có hàng trăm mặt hàng, chỉ cần làm cho mười món định giảm giá là đủ.
Bảng tính nhanh: giảm bao nhiêu thì cần thêm bao nhiêu
Bảng dưới giả định món hàng có lãi gộp bằng một phần tư giá bán (25%), một mức khá thường gặp ở hàng tiêu dùng, nhưng chỉ là ví dụ. Nếu lãi gộp của bạn thấp hơn, con số cần thêm còn lớn hơn nữa:
| Mức giảm giá | Lãi gộp còn lại trên giá gốc | Lượng bán cần đạt so với trước | Nghĩa là |
|---|---|---|---|
| 5% | 20% | khoảng 1,25 lần | Bán thêm một phần tư |
| 10% | 15% | khoảng 1,67 lần | Bán thêm hai phần ba |
| 15% | 10% | 2,5 lần | Bán gấp hai lần rưỡi so với trước |
| 20% | 5% | 5 lần | Gần như không thể bù |
| 25% | 0% | Không bao giờ bù | Bán bao nhiêu cũng không có lãi |
Nhìn bảng, bạn thấy ngay giảm từ 15% trở lên với món lãi gộp 25% là gần như chắc chắn hụt lãi, trừ khi có lý do khác ngoài doanh thu món đó. Đây cũng là lý do những tiệm nhỏ cạnh tranh bằng giảm giá sâu thường là tiệm hết tiền trước: không phải vì bán kém, mà vì càng bán càng không còn gì.
Muốn dùng bảng cho tiệm mình, thay cột lãi gộp bằng con số thật của món định giảm. Món có lãi gộp cao như đồ uống pha chế thì chịu giảm được nhiều hơn; món lãi mỏng như gạo, sữa, nước đóng chai thì chỉ giảm nhẹ đã cần bán thêm rất nhiều.
Khi nào giảm giá có lý
Hàng sắp hết hạn hoặc sắp hỏng. Bán giảm còn hơn bỏ đi. Lúc này so sánh không phải với giá bán cũ mà với việc mất trắng tiền nhập.
Món kéo khách vào để mua món khác. Ví dụ giảm giá trứng, gạo vào buổi sáng để người đi chợ ghé, rồi mua thêm gia vị, đồ khô có lãi cao hơn. Chỉ có lý khi bạn kiểm được là khách thật sự mua thêm.
Dọn hàng tồn chậm để có tiền nhập hàng khác. Tiền nằm trong hàng không bán được là tiền chết. Giảm giá để lấy lại tiền mặt có thể đáng, miễn là có kế hoạch dùng số tiền đó cho hàng chạy hơn.
Giữ khách quen trong thời gian ngắn khi có biến. Đối thủ mới mở giảm sâu khai trương, bạn giảm nhẹ một vài món khách hay mua trong vài tuần để khách quen không có lý do thử chỗ khác. Có thời hạn rõ ràng.
Khi nào giảm giá chỉ làm lỗ thêm
Khách ít đi vì không còn cần, không phải vì giá. Nếu doanh thu giảm vì nhu cầu chung giảm hoặc khu phố vắng người, giảm giá không tạo ra khách mới, chỉ làm khách còn lại trả ít hơn.
Giảm toàn bộ thay vì vài món. Giảm đồng loạt nghĩa là bạn giảm cả những món khách vẫn mua với giá cũ. Phần lãi mất đi ở những món này không được bù bằng gì.
Giảm không có thời hạn. Khách quen dần với giá mới. Khi quay lại giá cũ, khách cảm thấy bị tăng giá, dù thật ra chỉ là trở lại bình thường.
Giảm dưới giá nhập. Trừ trường hợp hàng sắp hỏng, bán dưới giá nhập để giành khách là cuộc đua mà tiệm nhỏ ít khi thắng, vì người có vốn lớn hơn sẽ trụ lâu hơn.
Giảm khi tiệm đang thiếu người, thiếu hàng. Giảm giá kéo thêm khách mà tiệm không đủ người phục vụ hay không đủ hàng, khách phải chờ lâu hoặc hết món. Khách mới đến một lần rồi không quay lại, còn khách quen thì bực vì bị chen lấn.
Ví dụ: tiệm tạp hoá ở Đồng Nai
Ví dụ giả định: một tiệm tạp hoá trong khu dân cư ở Đồng Nai thấy doanh thu giảm từ khi có một cửa hàng tiện lợi mở cách vài trăm mét. Ý đầu tiên của chủ tiệm là giảm giá đồng loạt một phần mười cho bằng bên kia. Trước khi làm, chủ tiệm ngồi xem lại sổ và nhận ra mấy điều. Khách mua mì gói, nước mắm, dầu ăn, gạo vẫn mua đều ở tiệm vì quen và vì được ghi sổ nợ cuối tháng. Phần giảm chủ yếu là nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn vặt, nhóm khách trẻ mua buổi tối.
Nếu giảm đồng loạt, tiệm sẽ mất lãi ở cả nhóm hàng thiết yếu, nơi khách quen vốn không đòi giảm. Thay vào đó, chủ tiệm giữ giá hàng thiết yếu, chỉ giảm nhẹ hai món nước ngọt hay bán trong bốn tuần, và mở cửa muộn thêm một tiếng buổi tối vì cửa hàng kia đóng sớm hơn. Sau bốn tuần, doanh thu nhóm đồ uống lên lại gần như cũ, còn lãi chung của tiệm giảm ít hơn nhiều so với phương án giảm đồng loạt.
Bài học không phải là đừng bao giờ giảm giá, mà là biết chính xác ai đang bỏ đi, vì món gì, rồi chỉ giảm đúng chỗ đó trong thời gian có hạn.
Bốn câu trả lời trước khi treo bảng giảm giá
Trước khi viết bất cứ con số giảm nào, trả lời bốn câu này bằng giấy bút. Một: khách đang ít đi vì giá, hay vì lý do khác như giờ mở cửa, chỗ đậu xe, thái độ phục vụ, khu phố vắng? Nếu chưa biết, giảm giá là đoán mò. Hai: mình định giảm món nào, lãi gộp của món đó còn bao nhiêu sau khi giảm, và cần bán thêm bao nhiêu để bù?
Ba: nếu khách đông thêm như mong muốn, tiệm có đủ người, đủ hàng, đủ chỗ để phục vụ không, hay sẽ làm khách quen phải chờ lâu hơn? Bốn: đến ngày nào thì quay lại giá cũ, và nếu đến ngày đó mà kết quả không đạt thì mình làm gì tiếp theo?
Nếu câu một chưa có câu trả lời chắc chắn, hãy dừng ở đó và quay lại bước tìm nguyên nhân. Nếu câu hai cho ra con số cần bán thêm lớn hơn những gì tiệm từng bán trong tuần đông nhất, đó là tín hiệu giảm giá sẽ không bù được. Câu ba và bốn giúp bạn không biến một đợt giảm giá ngắn thành một thói quen kéo dài mà không ai muốn chấm dứt.
Thay vì giảm giá, có thể thử
Nhiều khi thứ khách cần không phải giá thấp hơn mà là lý do để ghé. Vài cách tốn ít lãi hơn giảm giá, chọn cái hợp với tiệm mình:
- Gom thành phần trọn gói: một suất cơm kèm canh và nước với giá hơi thấp hơn mua lẻ, khách thấy lợi mà tiệm vẫn bán được nhiều món hơn.
- Tặng thêm món có giá vốn thấp thay vì trừ tiền: thêm một phần rau, một ly trà, một lần kiểm tra xe miễn phí.
- Giữ giá nhưng tăng tiện lợi: giao hàng gần, ghi sổ cuối tháng cho khách quen, mở cửa đúng giờ khách cần.
- Ưu đãi cho khách quay lại thay vì cho mọi người: lần thứ năm được tặng một món nhỏ, ghi bằng sổ hoặc thẻ giấy đơn giản.
Mỗi cách đều có chi phí của nó, cũng nên tính như tính giảm giá. Điểm khác là chi phí này nhắm vào đúng người bạn muốn giữ, không trải đều cho mọi khách.
Nếu vẫn quyết giảm giá: làm có giới hạn
Khi đã cân nhắc và thấy giảm giá là hợp lý, làm theo mấy bước sau để không trượt thành cuộc giảm giá không lối ra:
- Chọn đúng vài món, không giảm đồng loạt. Ghi rõ giá nhập, giá bán cũ, giá giảm và lãi gộp còn lại của từng món.
- Tính lượng bán cần đạt để hoà lãi, theo bảng ở trên.
- Đặt thời hạn cụ thể, ví dụ bốn tuần, và nói rõ với khách đây là giá trong thời gian đó.
- Ghi lượng bán mỗi tuần của món giảm giá và cả những món khách hay mua kèm.
- Hết hạn, so với lượng cần đạt. Không đạt thì quay lại giá cũ đúng hẹn, đừng kéo dài vì sợ mất khách.
Cách tự kiểm đơn giản nhất: cuối đợt, cộng tiền lãi gộp của tiệm trong bốn tuần giảm giá và so với bốn tuần trước đó. Nếu lãi không tăng, đợt giảm giá đã không giúp gì, dù doanh thu trông có vẻ cao hơn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh thu tăng sau khi giảm giá có nghĩa là thành công không?
Chưa chắc. Doanh thu tăng nhưng lãi gộp có thể giảm, vì mỗi món bán ra còn lãi ít hơn. Thước đo đúng là tổng tiền lãi sau giá nhập trong thời gian giảm giá so với cùng thời gian trước đó, không phải doanh thu.
Không biết chính xác giá nhập từng món thì tính thế nào?
Lấy hoá đơn nhập gần nhất của những món định giảm giá, tính giá nhập mỗi đơn vị. Chỉ cần làm cho vài món định giảm, không cần cả tiệm. Nếu không có hoá đơn, hỏi lại nhà cung cấp giá hiện tại.
Đối thủ giảm giá sâu thì có bắt buộc phải giảm theo không?
Không bắt buộc. Trước hết xem khách nào của mình thật sự bỏ sang đó và vì món gì. Nhiều khi đợt giảm của đối thủ chỉ kéo dài vài tuần. Giữ chất lượng, giữ khách quen bằng sự tiện lợi thường bền hơn đua giá.
Giảm giá rồi tăng lại có làm khách khó chịu không?
Có nếu khách không được báo trước là giảm có thời hạn. Khi bạn nói rõ từ đầu đây là giá trong bốn tuần, khách hiểu và ít phàn nàn khi giá trở lại. Giảm không hẹn ngày kết thúc mới là lúc khó quay đầu.
Có nên giảm giá cho khách quen mà không giảm cho khách lạ?
Ưu đãi riêng cho khách quen thường hiệu quả hơn giảm cho tất cả, vì nó nhắm đúng người đem lại doanh thu đều đặn. Có thể làm bằng cách tặng thêm, ghi sổ nợ cuối tháng, hoặc ưu đãi theo số lần mua, giữ giá niêm yết như cũ.