SachLuoc.comSách Lược
Khi hợp tác, liên kết

Nhận gia công cho thương hiệu khác: nên nhận không và bảng cân nhắc cho xưởng nhỏ

Xưởng nhỏ được mời làm hàng cho thương hiệu khác: tính đơn có đáng nhận không, sợ bị phụ thuộc, bị lấy mẫu, bị ép giá. Bảng cân nhắc và câu hỏi trước khi gật đầu.

Vietnamese seamstresses working at sewing machines in a small home garment workshop, rolls of plain fabric stacked behind them, shot from the doorway, warm afternoon light

Xưởng nhỏ nên nhận gia công cho thương hiệu khác khi đơn đó lấp được thời gian máy và người đang rảnh, giá vẫn có lãi sau khi tính đủ hàng hỏng, và đơn không chiếm quá nửa sản lượng. Khi một khách gia công chiếm phần lớn công suất, xưởng đang đổi sự ổn định ngắn hạn lấy quyền tự quyết dài hạn.

Lời mời gia công thường đến lúc xưởng đang cần: mùa thấp điểm, hàng của mình bán chậm, thợ ngồi không. Nhận thì có việc ngay, không nhận thì tiếc. Bài này đưa ra cách tính đơn có đáng nhận không, những rủi ro hay gặp và cách giới hạn, cùng danh sách câu hỏi trước khi gật đầu. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định.

Gia công khác bán hàng của mình ở chỗ nào

Khi bán hàng của mình, xưởng quyết mẫu, quyết giá, giữ khách và chịu phần lời lẫn phần ế. Khi gia công, xưởng chỉ bán công và năng lực sản xuất. Thương hiệu kia quyết mẫu, quyết giá bán ra, giữ khách cuối. Đổi lại, xưởng không phải lo bán, không ôm hàng tồn, và biết trước sẽ được trả bao nhiêu.

Hai kiểu làm ăn này cần những thế mạnh khác nhau. Bán hàng của mình cần hiểu khách, cần làm mẫu, cần chịu rủi ro tồn kho. Gia công cần làm đúng hạn, đúng chất lượng đều, chịu được kiểm tra, và tính giá thành rất sát vì biên lời thường mỏng hơn. Xưởng giỏi làm mẫu chưa chắc giỏi làm hàng loạt đúng chuẩn của người khác, và ngược lại.

Ví dụ giả định: xưởng may nhỏ của chị Loan ở Đồng Nai có tám thợ, chủ yếu may đồ bộ bán cho các sạp chợ. Một thương hiệu thời trang trẻ đề nghị may áo sơ mi theo mẫu của họ, 600 chiếc một tháng. Đơn này đều đặn hơn hàng chợ, nhưng chuẩn đường may cao hơn, có người kiểm hàng, và hàng lỗi bị trả về. Chị Loan đứng trước câu hỏi mà nhiều xưởng gặp: nhận đơn này thì mỗi tháng còn bao nhiêu sức cho hàng của mình.

Tính thử đơn gia công có đáng nhận không

Ví dụ giả định cho đơn 600 áo của xưởng chị Loan. Mỗi xưởng thay bằng số của mình; điều quan trọng là có đủ các dòng.

KhoảnCách tínhVí dụ
Giá công mỗi chiếcTheo báo giá của bên thuê45 nghìn đồng
Công thợ mỗi chiếcTiền công trả thợ theo sản phẩm25 nghìn đồng
Chỉ, phụ liệu xưởng tự loTheo thoả thuận, nếu bên thuê không cấp3 nghìn đồng
Điện, khấu hao máy, mặt bằng chia theo chiếcChi phí tháng chia cho số chiếc làm được6 nghìn đồng
Hàng lỗi phải làm lại hoặc đềnƯớc tỷ lệ lỗi, ví dụ 4%, nhân giá trị đền3 nghìn đồng
Còn lại mỗi chiếcGiá công trừ các khoản trên8 nghìn đồng
Còn lại cả đơn600 chiếc4,8 triệu đồng một tháng

Dòng hàng lỗi là dòng hay bị bỏ qua. Xưởng quen làm hàng chợ có thể có tỷ lệ phải sửa cao hơn mức bên thuê chấp nhận, và chỉ cần tỷ lệ lỗi gấp đôi dự tính là phần còn lại mỗi chiếc giảm mạnh. Nếu đây là đơn đầu tiên, nên tính tỷ lệ lỗi cao hơn mức nghĩ.

So với kết quả đó, xưởng cần hỏi: nếu dùng đúng số giờ thợ đó để may hàng của mình thì được bao nhiêu, và hàng của mình có bán được hết không. Gia công đáng nhận nhất khi giờ thợ đó đang bỏ không.

Bốn rủi ro hay gặp và cách giới hạn

Phụ thuộc một khách. Đơn gia công tăng dần đến khi chiếm phần lớn sản lượng, rồi một ngày khách chuyển sang xưởng khác. Giới hạn: đặt trần, ví dụ không quá một nửa công suất cho một khách gia công, và giữ hàng của mình chạy song song.

Bị ép giá dần. Đơn đầu giá ổn, các đơn sau bên thuê đề nghị giảm vì đã quen việc. Giới hạn: ghi rõ cách điều chỉnh giá khi chi phí đầu vào thay đổi, và luôn biết giá thành thật của mình để biết điểm phải từ chối.

Chậm thanh toán. Xưởng ứng công thợ trước, bên thuê trả sau ba mươi, sáu mươi ngày. Giới hạn: thoả thuận đặt cọc hoặc thanh toán theo từng đợt giao; tính xem xưởng chịu được bao nhiêu ngày chờ tiền mà vẫn trả lương thợ đúng hạn.

Tranh chấp về mẫu và hàng thừa. Bên thuê lo xưởng bán mẫu của họ, xưởng lo bên thuê nhận mẫu xưởng góp ý rồi đem đi nơi khác. Giới hạn: ghi rõ mẫu thuộc về ai, hàng lỗi, hàng thừa, vải dư được xử lý thế nào. Phần này nên hỏi luật sư khi viết hợp đồng.

Mười câu hỏi bên thuê trước khi gật đầu

Câu trả lời cho những câu dưới đây nên được ghi lại, tốt nhất là trong hợp đồng hoặc đơn đặt hàng bằng văn bản.

  • Sản lượng mỗi tháng dự kiến bao nhiêu, và có cam kết tối thiểu không?
  • Ai cấp vải, phụ liệu, và hàng hao hụt trong định mức là bao nhiêu?
  • Chuẩn kiểm hàng là gì, ai kiểm, kiểm ở đâu, tỷ lệ lỗi bao nhiêu thì bị trả lô?
  • Hàng lỗi được sửa lại hay phải đền, đền theo giá nào?
  • Thanh toán khi nào, có đặt cọc không, trả theo từng đợt giao hay cả đơn?
  • Thời hạn giao, trễ hạn thì xử lý ra sao, có tính đến ngày lễ không?
  • Mẫu, rập, bản vẽ thuộc về ai, xưởng có được nhận làm hàng tương tự cho người khác không?
  • Vải dư, hàng thừa sau đơn được xử lý thế nào?
  • Giá có điều chỉnh khi chi phí đầu vào tăng không, theo cách nào?
  • Muốn dừng hợp tác thì báo trước bao lâu?

Nếu bên thuê ngại trả lời bằng văn bản những câu về thanh toán và hàng lỗi, đó là tín hiệu nên dè dặt. Các điều khoản cụ thể nên được luật sư xem trước khi ký.

Ngoài câu trả lời, cách bên thuê trả lời cũng nói lên nhiều điều. Bên thuê làm ăn lâu năm thường có sẵn chuẩn kiểm hàng, mẫu đơn đặt hàng và trả lời được ngay. Bên thuê trả lời kiểu cứ làm đi rồi tính, hay đổi ý giữa chừng về sản lượng, thường là bên chưa rõ mình bán được bao nhiêu, và rủi ro ế hàng của họ sẽ quay về xưởng dưới dạng đơn bị cắt giữa chừng.

Nhận đơn đầu tiên: làm thế nào cho an toàn

Đơn đầu tiên với một bên thuê mới là lúc cả hai bên thử nhau, nên chủ xưởng có thể đề nghị những bước sau.

  1. Làm hàng mẫu trước, có chữ ký duyệt của bên thuê. Hàng mẫu được duyệt là chuẩn để đối chiếu khi có tranh cãi.
  2. Nhận đơn đầu nhỏ, chừng một phần ba đến một nửa sản lượng mà bên thuê định đặt lâu dài.
  3. Ghi tỷ lệ lỗi thật của đơn đầu, từng loại lỗi, để biết xưởng có theo được chuẩn không và cần sửa khâu nào.
  4. Tính lại bảng giá thành bằng số thật sau đơn đầu, không bằng số ước.
  5. Chỉ tăng sản lượng khi bên thuê đã thanh toán đơn đầu đúng hạn.

Bước cuối là bước bảo vệ dòng tiền của xưởng. Bên thuê trả đúng hạn đơn nhỏ chưa chắc trả đúng hạn đơn lớn, nhưng bên trả trễ đơn nhỏ thì gần như chắc sẽ trả trễ đơn lớn.

Giữ hàng của mình chạy song song

Lý do lớn nhất để không để gia công nuốt hết xưởng là: hàng của mình là thứ duy nhất xưởng thật sự sở hữu. Khách gia công có thể đi, nhưng mẫu, khách quen, tên gọi của hàng mình thì ở lại. Một xưởng chỉ còn gia công thì giá trị của nó chỉ là máy và thợ, rất dễ bị thay.

Cách giữ song song thực tế là chia lịch. Ví dụ giả định: xưởng chị Loan dành năm ngày trong tuần cho đơn gia công trong mùa thấp điểm của hàng chợ, nhưng giữ cố định hai thợ giỏi nhất làm mẫu mới và hàng nhà. Khi tới mùa cao điểm của hàng chợ, tỷ lệ đảo lại. Lịch này được báo trước cho bên thuê, để họ không ngạc nhiên khi sản lượng gia công giảm vào mùa đó.

Câu chủ xưởng nên tự hỏi mỗi quý: nếu khách gia công lớn nhất dừng đơn ngay tháng sau, xưởng còn bao nhiêu việc cho thợ? Nếu câu trả lời là gần như không còn, đó là lúc cần kéo hàng của mình lên lại, dù hàng gia công đang chạy tốt.

Tự kiểm năng lực xưởng trước khi nhận

Lời mời gia công dễ làm chủ xưởng gật nhanh vì thấy có việc. Trước khi trả lời, nên tự kiểm vài điểm dưới đây, tốt nhất cùng người thợ cả hoặc người quản lý chuyền.

  • Thợ có quen làm theo chuẩn của người khác không? Làm hàng của mình thì sai một chút vẫn bán được; làm hàng gia công thì sai một chút là cả lô bị trả.
  • Máy có đủ cho kiểu hàng đó không? Nếu phải mua thêm máy chỉ để nhận đơn, hãy tính đơn đó có kéo dài đủ lâu để máy tự trả được tiền không. Bài này không khuyên vay để mua máy cho một đơn chưa chắc.
  • Có người kiểm hàng trong xưởng không? Bên thuê thường kiểm ở cuối, nhưng xưởng nên tự kiểm trước để lỗi bị phát hiện khi còn sửa được rẻ.
  • Chỗ chứa vải và hàng thành phẩm có đủ không? Hàng của người khác để trong xưởng mình mà ẩm, bẩn, thất lạc thì xưởng phải đền.
  • Thợ có đồng ý với cách trả công mới không? Hàng gia công có thể trả theo chiếc với đơn giá khác hàng nhà. Nói trước với thợ để họ không thấy bị thiệt khi chuyển sang làm đơn mới.

Nếu có hai điểm trở lên trả lời không, xưởng nên đề nghị đơn thử nhỏ hơn nữa, hoặc từ chối lịch sự và hẹn khi đã sẵn sàng. Nhận đơn quá sức rồi giao trễ, giao lỗi thì không chỉ mất đơn đó mà còn mất tên tuổi trong giới các bên thuê gia công, vốn hay hỏi nhau về xưởng.

Câu hỏi thường gặp

Xưởng nhỏ có nên nhận gia công khi đang có hàng của mình không?

Có thể, nếu đơn gia công lấp được thời gian máy và thợ đang rảnh mà không làm chậm hàng của mình. Nên đặt trần cho phần gia công, ví dụ không quá một nửa công suất, để giữ được hàng riêng.

Làm sao biết giá gia công bên thuê đưa ra có lãi không?

Tính đủ các khoản trên mỗi sản phẩm: công thợ, phụ liệu, điện, khấu hao máy, mặt bằng và tỷ lệ hàng lỗi. Nếu phần còn lại quá mỏng, chỉ cần tỷ lệ lỗi cao hơn dự tính một chút là đơn thành lỗ.

Có cần hợp đồng khi nhận gia công không?

Nên có, kể cả với đơn nhỏ. Hợp đồng hoặc đơn đặt hàng bằng văn bản ghi rõ chuẩn hàng, cách xử lý lỗi, thanh toán, quyền với mẫu. Nội dung cụ thể nên hỏi luật sư trước khi ký.

Bên thuê muốn trả tiền sau sáu mươi ngày thì sao?

Tính xem xưởng chịu được bao lâu mà vẫn trả lương thợ đúng hạn. Nếu không chịu được, đề nghị đặt cọc, trả theo đợt giao, hoặc nhận đơn nhỏ hơn cho vừa sức chờ tiền của xưởng.

Nhận gia công có làm mất khách hàng của mình không?

Có thể, nếu đơn gia công chiếm hết lịch và xưởng phải từ chối khách quen nhiều lần. Giữ cố định một phần lịch và thợ cho hàng của mình giúp khách quen không bị bỏ rơi.

Khi nào nên dừng nhận gia công?

Khi bên thuê ép giá xuống dưới mức có lãi, thanh toán trễ thành thói quen, hoặc đơn gia công làm xưởng không còn sức làm hàng của mình. Báo trước theo đúng thoả thuận và hoàn tất các đơn đang dở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138