Khi doanh thu đi xuống, giữ lại khách cũ thường rẻ và nhanh hơn nhiều so với kéo khách mới, nhưng muốn giữ thì trước hết phải biết chính xác ai đã thưa đi và vì sao. Khách quen hiếm khi báo trước. Họ chỉ ghé ít dần, rồi một ngày không ghé nữa. Một danh sách ba mươi khách quen nhất, đánh dấu lần ghé gần đây, là đủ để thấy ai đang trôi đi.
Sau đó là hỏi lý do một cách tự nhiên, sửa đúng chỗ khách phàn nàn, và làm vài việc nhỏ cho khách cũ cảm thấy được nhớ tới. Không cần chương trình thành viên, không cần thẻ tích điểm. Ví dụ trong bài là một tiệm sửa xe máy ở Cần Thơ, giả định, nhưng cách làm áp dụng được cho tiệm tóc, tiệm giặt, quán ăn, tiệm tạp hoá.
Bước một: lập danh sách khách quen trong một buổi
Đừng bắt đầu bằng việc nghĩ cách giữ khách. Bắt đầu bằng việc biết mình đang có ai. Làm theo thứ tự:
- Lấy một tờ giấy, viết ra ba mươi khách quen nhất mà bạn nhớ được tên hoặc nhớ mặt. Với tiệm có sổ ghi xe, sổ nợ, lịch hẹn thì lấy từ đó cho chắc.
- Cạnh mỗi tên, ghi khoảng bao lâu họ ghé một lần trước đây: mỗi tuần, mỗi tháng, mỗi quý.
- Ghi lần cuối cùng bạn nhớ họ ghé. Nếu không chắc, hỏi người làm cùng hoặc lật sổ.
- Đánh dấu những ai đã quá gấp đôi nhịp thường lệ mà chưa quay lại. Ví dụ khách thay nhớt mỗi tháng mà đã hơn hai tháng chưa thấy.
- Đếm số khách bị đánh dấu. Nếu chỉ hai ba người thì có thể là chuyện riêng của họ. Nếu từ một phần ba trở lên thì đó là chuyện của tiệm.
Theo ví dụ tiệm sửa xe ở Cần Thơ: chủ tiệm liệt kê ba mươi khách, đánh dấu được mười một người lâu rồi không quay lại. Trong đó bảy người là khách thay nhớt định kỳ, ở cùng một khu nhà trọ công nhân. Chỉ riêng chi tiết đó đã cho thấy hướng cần hỏi tiếp, thay vì nghĩ chung chung rằng tay nghề mình kém đi.
Bốn lý do khách quen bỏ đi mà không nói
Họ đổi chỗ ở, chỗ làm hoặc lộ trình đi lại. Đây là lý do phổ biến nhất và không phải lỗi của tiệm. Một khu nhà trọ giải toả, một nhà máy đổi ca, một con đường mới mở làm khách đi lối khác. Biết được lý do này giúp bạn khỏi sửa nhầm thứ không hỏng.
Có một lần không hài lòng mà họ không nói ra. Chờ quá lâu, bị tính tiền cao hơn lần trước mà không giải thích, sửa xong vài hôm lại hỏng, bị một người làm mới nói chuyện cộc. Khách quen thường không cãi, họ chỉ lặng lẽ thử chỗ khác.
Chỗ khác tiện hơn ở một điểm cụ thể. Mở cửa sớm hơn, có chỗ ngồi chờ mát, nhận chuyển khoản, có người đến tận nhà. Khách không nhất thiết thấy chỗ kia giỏi hơn, chỉ thấy tiện hơn trong lịch sống hiện tại của họ.
Một lý do ít ai nghĩ tới: họ đang thắt chi tiêu. Khách không bỏ tiệm mà giãn lịch ra, thay nhớt ba tháng một lần thay vì mỗi tháng, hoặc tự làm những việc đơn giản ở nhà. Nhóm này vẫn coi tiệm là chỗ quen, chỉ cần được nhắc lịch đúng lúc và không thấy bị nài thêm dịch vụ.
Hỏi khách cũ thế nào cho khỏi ngượng
Nhiều chủ tiệm ngại hỏi vì sợ khách nghĩ mình đang níu kéo. Thật ra hỏi một cách tự nhiên lại làm khách thấy được coi trọng. Cách dễ nhất là hỏi khi tình cờ gặp hoặc nhắn một tin ngắn cho người đã có số, giọng như thăm hỏi chứ không như đòi giải thích. Câu mẫu: "Lâu rồi không thấy anh ghé, xe anh vẫn chạy ổn chứ? Lần trước tiệm làm có chỗ nào chưa ưng thì anh nói giúp để tiệm sửa nha."
Với khách đã chuyển chỗ ở, một câu như "Chị chuyển nhà rồi hả, bên đó chị có chỗ quen chưa?" thường đủ để khách kể thật. Nếu khách nói có chuyện không hài lòng, đừng giải thích hay bào chữa ngay. Cảm ơn, hỏi thêm một câu cho rõ, và nói cụ thể tiệm sẽ sửa gì. Mục tiêu của cuộc hỏi là thông tin, không phải kéo khách quay lại ngay hôm đó.
Hỏi năm đến mười người là đủ thấy lý do lặp lại. Ở ví dụ tiệm sửa xe, bốn trong bảy khách công nhân trả lời giống nhau: ca làm đổi sang bắt đầu từ sáu giờ sáng, trong khi tiệm bảy giờ mới mở cửa, nên họ thay nhớt ở một tiệm gần cổng nhà máy.
Nếu bạn ngại tự hỏi, có thể nhờ người làm lâu năm hỏi giúp, vì khách đôi khi dễ nói thật với thợ hơn với chủ. Chỉ cần dặn người hỏi ghi lại đúng lời khách, không tóm tắt theo ý mình, rồi cuối tuần ngồi đọc chung.
Năm việc giữ khách cũ tốn ít tiền
Sửa đúng cái lý do đã nghe được. Tiệm sửa xe ở ví dụ chỉ cần mở cửa sớm hơn một tiếng hai buổi sáng mỗi tuần, đúng ngày công nhân được nghỉ giữa ca, là có lại phần lớn khách thay nhớt. Không tốn thêm đồng nào ngoài giờ làm.
Nhớ thông tin của khách. Ghi vào sổ loại xe, lần thay nhớt gần nhất, món quen gọi, kiểu tóc lần trước. Lần sau khách đến, chỉ một câu "lần trước anh thay loại nhớt này, giờ vẫn dùng loại đó nha" là khách thấy khác hẳn.
Nhắc lịch khi đến hạn. Với dịch vụ có chu kỳ như thay nhớt, cắt tóc, vệ sinh máy lạnh, một tin nhắn nhắc khi gần đến hạn giúp khách khỏi quên và khỏi tiện đường ghé chỗ khác.
Giữ giá ổn định với khách quen. Nếu phải tăng giá, báo trước và giải thích ngắn. Khách quen khó chịu nhất là bất ngờ thấy hoá đơn cao hơn lần trước mà không ai nói gì.
Ưu tiên khách quen lúc đông. Không cần giảm giá, chỉ cần khi tiệm đông thì khách quen được báo thời gian chờ thật, hoặc được hẹn giờ quay lại. Cảm giác được ưu tiên giữ khách lâu hơn mọi khoản giảm giá nhỏ.
Việc nào đáng làm với nhóm khách nào
Không phải khách cũ nào cũng đáng cùng một công sức. Chia khách bỏ đi thành ba nhóm để quyết định nên dành thời gian cho ai:
| Nhóm khách đã thưa đi | Dấu hiệu | Nên làm | Không nên làm |
|---|---|---|---|
| Đổi chỗ ở, chỗ làm xa hẳn | Khách kể đã chuyển, đi lại xa | Cảm ơn, để ngỏ, giới thiệu nếu họ có người quen gần tiệm | Giảm giá để níu kéo, khách vẫn sẽ không tiện ghé |
| Không hài lòng một lần | Khách nhắc lại một chuyện cụ thể | Xin lỗi, sửa cái đã hỏng, mời quay lại kiểm tra | Cãi lý xem ai đúng ai sai |
| Chỗ khác tiện hơn | Khách nói về giờ giấc, chỗ ngồi, cách trả tiền | Cân nhắc sửa nếu nhiều người cùng nói một điều | Thay đổi theo ý một người duy nhất |
Nhóm thứ hai là nhóm đáng dồn sức nhất, vì vấn đề nằm trong tầm tay bạn và một khách quay lại sau khi được xin lỗi đúng cách thường còn gắn bó hơn trước. Nhóm thứ nhất thì nên chấp nhận, đừng tốn tiền vào. Nhóm thứ ba cần đếm: một người nói thì ghi lại, nhiều người cùng nói thì mới là việc phải làm.
Chỗ hay sai khi doanh thu đi xuống
Sai lầm hay gặp nhất là dồn hết sức sang kéo khách mới: in tờ rơi, giảm giá cho người lần đầu đến, trong khi khách quen vẫn trả giá cũ và vẫn phải chờ như cũ. Khách quen thấy người lạ được ưu đãi còn mình thì không, cảm giác bị bỏ rơi đó đẩy họ đi nhanh hơn. Một tiệm nhỏ sống chủ yếu nhờ khách quay lại, nên bất cứ ưu đãi nào cho người mới cũng nên có phần tương xứng cho người cũ.
Sai lầm thứ hai là coi mọi khách bỏ đi là lỗi của mình rồi thay đổi lung tung: đổi nhà cung cấp, đổi giá, đổi người làm. Như ví dụ trên, phần lớn khách đi vì một lý do rất cụ thể là giờ mở cửa. Nếu không hỏi, chủ tiệm có thể đã đổi loại nhớt sang loại rẻ hơn để giảm giá, vừa mất lãi vừa không lấy lại được khách.
Sai lầm thứ ba là chỉ hỏi lý do một lần rồi quên. Khách thay đổi, khu phố thay đổi. Danh sách ba mươi khách quen nên được xem lại mỗi quý, nhanh thôi, để phát hiện sớm những người bắt đầu thưa.
Cái không cần làm và cách tự kiểm sau hai tháng
Với tiệm nhỏ, mấy việc sau thường tốn công mà ít tác dụng, có thể để sau:
- Làm thẻ thành viên, thẻ tích điểm in sẵn khi chưa biết khách bỏ đi vì đâu.
- Lập nhóm nhắn tin đông người rồi gửi khuyến mãi đều đặn, khách dễ tắt thông báo hoặc rời nhóm.
- Thuê người làm nội dung quảng cáo để kéo khách mới khi khách cũ vẫn đang trôi đi.
- Đổi tên tiệm, đổi biển hiệu khi khách cũ vẫn nhận ra tiệm bằng tên cũ.
Sau hai tháng, mở lại danh sách ba mươi khách quen. Đếm xem trong mười một người từng bị đánh dấu, bao nhiêu người đã quay lại ít nhất một lần, và trong danh sách có thêm ai mới bắt đầu thưa không. Nếu số người quay lại tăng và không có thêm người thưa, cách làm đang đúng. Nếu không đổi, quay lại bước hỏi lý do với nhóm người khác.
Một cách tự kiểm nữa là đếm số khách mới do khách cũ giới thiệu trong hai tháng đó. Khách quen hài lòng thường dẫn người quen đến mà tiệm không phải làm gì thêm. Nếu con số này bằng không, có thể khách cũ đang quay lại vì tiện, chưa phải vì quý tiệm, và vẫn còn điều cần hỏi thêm.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm không có sổ ghi khách thì lập danh sách khách quen bằng cách nào?
Ngồi cùng người làm lâu năm nhất, mỗi người nhớ ra một số khách, ghép lại. Lịch sử chuyển khoản ngân hàng cũng cho thấy tên những người trả tiền nhiều lần. Từ nay ghi thêm tên và lần ghé vào một cuốn sổ nhỏ là đủ.
Nhắn tin hỏi khách cũ có làm phiền họ không?
Một tin ngắn, giọng thăm hỏi, gửi một lần thì hiếm khi làm phiền. Điều làm khách khó chịu là tin quảng cáo gửi đều đặn. Nếu khách không trả lời, đừng nhắn thêm, ghi lại và chờ dịp gặp tình cờ.
Khách cũ nói chỗ khác rẻ hơn thì có nên giảm giá theo không?
Trước hết hỏi rẻ hơn ở dịch vụ nào và rẻ hơn bao nhiêu. Thường khách chỉ so một món, trong khi tiệm mình có lợi thế khác như làm kỹ, bảo hành, quen việc. Nếu giảm theo mà món đó lỗ thì không nên, hãy giải thích rõ khác biệt.
Bao nhiêu khách quen bỏ đi thì đáng lo?
Nếu số khách quá gấp đôi nhịp thường lệ mà chưa quay lại chiếm từ khoảng một phần ba danh sách trở lên, đó thường là chuyện của tiệm chứ không phải chuyện riêng của từng khách. Lúc đó cần hỏi lý do một cách có hệ thống.
Có nên tặng quà để mời khách cũ quay lại không?
Một món quà nhỏ kèm lời xin lỗi hợp với khách từng không hài lòng. Với khách đã chuyển chỗ ở xa thì quà không giải quyết được gì. Tặng quà đại trà cho mọi khách cũ thường tốn tiền mà không biết hiệu quả đến từ đâu.