SachLuoc.comSách Lược
Khi doanh thu giảm, mùa thấp điểm

Doanh thu giảm nhiều tháng liền: dấu hiệu tạm thời và dấu hiệu buộc phải đổi lớn

Doanh thu giảm vì mùa, vì một cú sốc hay vì nhu cầu đang mất dần? Sáu dấu hiệu nhận ra xu hướng, phép thử ba câu, các mức đổi từ nhỏ đến lớn và lịch 60 ngày.

Older photo shop owner in a highland town sitting behind an empty counter, looking out the open door at passing motorbikes, back view, cool overcast morning light

Doanh thu giảm nhiều tháng liền là tín hiệu phải đổi lớn khi cùng lúc thấy ba điều: giảm cả so với cùng kỳ năm trước chứ không chỉ so với tháng trước, khách cũ không chuyển sang chỗ khác mà thôi cần thứ mình bán, và các tiệm cùng loại trong vùng cũng giảm theo. Nếu chỉ thấy một trong ba, nhiều khả năng đó là nhịp mùa hoặc một cú sốc tạm thời, xử lý bằng cách giữ tiền và chờ có kế hoạch.

Phân biệt sai rất tốn kém theo cả hai chiều. Đổi lớn khi chỉ là mùa vắng thì phá vỡ thứ đang chạy tốt. Coi xu hướng là mùa vắng thì cứ chờ, đến khi muốn đổi đã hết tiền. Bài này đưa ra cách nhận biết, một phép thử nhanh, các mức thay đổi từ nhỏ đến lớn, với ví dụ giả định một tiệm in ảnh ở Lâm Đồng.

Ba kiểu doanh thu giảm và cách nhận ra

Đặt doanh thu của tiệm mình bên cạnh ba kiểu sau. Mỗi kiểu cần một cách ứng phó khác nhau:

Kiểu giảmNhận ra bằngThường kéo dàiCách ứng phó chính
Theo mùaNăm nào cũng giảm vào cùng những tháng đó, rồi tự lên lạiVài tuần đến vài thángĐể dành tiền, giảm chi phí theo mùa, thêm hàng hợp mùa
Cú sốc tạm thờiGiảm đột ngột gắn với một sự kiện rõ: đường sửa, dịch bệnh, thiên tai, đối thủ mới mởVài tháng, có khi lâu hơnGiữ tiền, giữ khách quen, theo dõi sự kiện đó kết thúc khi nào
Theo xu hướngGiảm đều qua nhiều năm, năm sau thấp hơn năm trước dù cùng thángKhông tự lên lạiĐổi lớn: đổi sản phẩm, nhóm khách hoặc mô hình

Muốn đặt được tiệm vào đúng ô, bạn cần số ít nhất hai năm, so từng tháng với cùng tháng năm trước. Nếu không có số cũ, hỏi lại người bán lâu năm trong nghề, nhà cung cấp, những người thấy được nhiều tiệm cùng lúc. Nhà cung cấp thường biết sớm nhất ngành đang đi lên hay đi xuống, vì họ thấy số lượng hàng các tiệm nhập về.

Sáu dấu hiệu cho thấy giảm do xu hướng, không phải do mùa

Cùng kỳ năm nay thấp hơn năm ngoái, năm ngoái thấp hơn năm kia. Một năm giảm có thể do nhiều lý do. Hai ba năm liền giảm ở cùng tháng là đường đi rõ ràng.

Khách quen vẫn quý tiệm nhưng không còn cần thứ tiệm bán. Khách gặp vẫn chào, vẫn khen, nhưng nói thật là giờ không dùng tới nữa. Đây là dấu hiệu khác hẳn với khách bỏ sang tiệm khác.

Các tiệm cùng loại cũng giảm, có tiệm đóng cửa. Nếu chỉ tiệm mình giảm thì vấn đề ở tiệm. Nếu cả loại hình giảm, vấn đề ở nhu cầu.

Nhà cung cấp thu hẹp mặt hàng, ngừng sản xuất một số loại. Nhà cung cấp không tự cắt hàng đang bán được. Họ cắt là vì cả thị trường đang mua ít đi.

Khách mới chủ yếu là người lớn tuổi, ít người trẻ. Nếu nhóm khách đang già đi mà không có người trẻ thay thế, doanh thu sẽ giảm dần theo thời gian dù chất lượng không đổi.

Giảm giá cũng không kéo được khách. Khi nhu cầu còn, giảm giá thường kéo được thêm người. Khi nhu cầu đã mất, giảm giá chỉ làm khách cũ trả ít hơn.

Ví dụ: tiệm in ảnh ở Lâm Đồng

Ví dụ giả định: một tiệm in và rửa ảnh gần chợ ở một phường của Lâm Đồng, mở gần hai mươi năm. Doanh thu từ in ảnh kỷ niệm giảm đều qua mấy năm, năm nay ở tháng cao điểm cũng chỉ bằng khoảng một nửa so với ba năm trước. Chủ tiệm từng nghĩ do khách du lịch ít đi, nhưng khi so lại thì những tháng đông khách du lịch cũng giảm như những tháng vắng.

Ngồi đếm lại, chủ tiệm thấy hai điều. Thứ nhất, phần in ảnh thẻ, in giấy tờ, ép plastic, photo cho người làm thủ tục lại không giảm, thậm chí tăng nhẹ. Thứ hai, những khách in ảnh kỷ niệm còn lại phần lớn là người lớn tuổi, in ảnh chân dung để treo trong nhà, ít người trẻ in ảnh từ điện thoại như trước. Hai tiệm in ảnh khác trong vùng đã đóng một, tiệm còn lại chuyển sang bán văn phòng phẩm.

Đủ ba điều ở đoạn mở đầu: giảm so với cùng kỳ nhiều năm, khách không bỏ sang tiệm khác mà ít cần dịch vụ này, và các tiệm cùng loại cũng giảm. Đây không phải mùa vắng. Nhưng cũng không có nghĩa là tiệm phải đóng. Nó có nghĩa là trọng tâm cần dịch chuyển, từ in ảnh kỷ niệm sang in giấy tờ, ảnh thẻ, những việc nhu cầu vẫn còn và có thể còn lâu. Chủ tiệm không cần đoán tương lai của cả ngành, chỉ cần thấy rõ phần nào trong tiệm mình đang lớn lên.

Phép thử ba câu trước khi kết luận

Khi đã nghi là xu hướng, trả lời ba câu sau. Viết ra giấy, mỗi câu kèm bằng chứng cụ thể chứ không phải cảm giác:

  • Nếu mai mình giảm giá một phần năm, khách cũ có quay lại nhiều không? Nếu câu trả lời thật lòng là không, vấn đề không ở giá.
  • Nếu tiệm cạnh bên đóng cửa, khách của họ có chuyển sang mình không? Nếu không, nhu cầu chung đang thu hẹp, không phải tiệm mình thua tiệm khác.
  • Năm năm nữa, nhóm khách chính của tiệm còn cần thứ mình bán không? Nghĩ về độ tuổi, thói quen, những thứ mới đang thay thế.

Nếu cả ba câu đều nghiêng về phía xấu, bạn đang ở ô xu hướng. Lúc này điều quan trọng nhất là thời gian: tiền để dành còn đủ cho bao nhiêu tháng thử hướng mới. Bắt đầu sớm khi còn tiền và còn khách quen bao giờ cũng dễ hơn khi đã cạn.

Nếu chỉ một câu xấu, đừng vội đổi lớn. Theo dõi thêm ba đến sáu tháng, đồng thời làm những thay đổi nhỏ có thể quay lại được.

Một lưu ý khi trả lời: chủ tiệm hay trả lời câu thứ ba theo hy vọng. Để bớt thiên lệch, hãy hỏi thêm một người trẻ trong nhà hoặc một khách trẻ quen tiệm cùng câu đó. Cách họ trả lời thường cho bạn thấy rõ hơn bất cứ bảng số nào.

Đổi lớn không có nghĩa là đổi hết: các mức từ nhỏ đến lớn

Không phải cứ là xu hướng thì phải bỏ hết làm lại. Đi lần lượt từ mức nhỏ, chỉ lên mức lớn hơn khi mức nhỏ không đủ:

MứcĐổi gìVí dụ ở tiệm in ảnhTốn kém
1Đổi trọng tâm trong các thứ đang bánĐưa in giấy tờ, ảnh thẻ lên phía trước, thu nhỏ khu ảnh kỷ niệmRất ít
2Thêm sản phẩm gần với tay nghề cũPhục chế ảnh cũ, in ảnh lên vật dụng làm quàÍt đến vừa
3Đổi nhóm kháchNhận in cho trường học, cơ quan, cửa hàng quanh khuVừa, cần thời gian tìm khách
4Đổi mô hìnhChuyển sang tiệm văn phòng phẩm và dịch vụ giấy tờ, ảnh chỉ là phần phụLớn
5Dừng và làm việc khácSang nhượng tiệm, dùng tiền và kinh nghiệm cho việc mớiLớn, cả tiền và tâm lý

Nhiều tiệm đi được qua xu hướng chỉ bằng mức một và hai. Điều cần tránh là nhảy thẳng lên mức bốn khi chưa thử mức nhỏ, hoặc dừng ở mức một quá lâu khi số liệu đã cho thấy không đủ.

Chỗ hay sai: chờ quá lâu hoặc đổi quá sớm

Chờ quá lâu là sai lầm phổ biến hơn. Lý do dễ hiểu: tiệm đã nuôi cả nhà nhiều năm, bỏ đi thứ quen thuộc là điều không ai muốn. Mỗi năm giảm một ít, chủ tiệm tự nhủ năm sau sẽ khá hơn, rồi tiêu dần tiền để dành để bù lỗ. Đến khi chấp nhận phải đổi thì đã không còn đủ tiền để thử hướng mới, cũng không còn sức.

Đổi quá sớm ít gặp hơn nhưng cũng tốn kém. Một tiệm đang chạy ổn gặp một năm xấu vì lý do tạm thời, chủ tiệm hoảng và đổi hẳn sang thứ khác đang thịnh, rồi phát hiện thứ mới cũng có những khó khăn riêng, trong khi khách cũ đã đi mất.

Cách tránh cả hai là đặt sẵn mốc bằng số. Ví dụ: nếu cùng kỳ năm nay giảm quá một phần năm so với năm ngoái và năm ngoái cũng đã giảm so với năm kia, thì bắt đầu mức một và hai ngay. Nếu sau hai năm áp dụng mà vẫn giảm, xem xét mức ba hoặc bốn. Mốc này do bạn tự đặt, quan trọng là đặt khi còn bình tĩnh và tuân theo khi đến lúc.

Lịch 60 ngày khi nghi doanh thu giảm theo xu hướng

Trong hai tháng, làm đủ các bước để có một quyết định dựa trên số:

  1. Tuần 1 đến 2: gom doanh thu theo tháng ít nhất hai năm, tách theo từng nhóm sản phẩm hoặc dịch vụ. Nhóm nào giảm, nhóm nào đứng yên, nhóm nào tăng.
  2. Tuần 3: hỏi ba nhà cung cấp và hai chủ tiệm cùng nghề về tình hình chung.
  3. Tuần 4: hỏi mười khách quen họ còn dùng thứ mình bán không, và họ đang cần gì khác.
  4. Tuần 5: trả lời phép thử ba câu, viết ra giấy.
  5. Tuần 6: tính tiền để dành còn đủ bao nhiêu tháng nếu doanh thu tiếp tục giảm như năm nay.
  6. Tuần 7 đến 8: chọn mức thay đổi bắt đầu, viết ra việc cụ thể cho ba tháng tới và mốc kiểm lại.

Nếu quyết định có thể dẫn tới cắt người, thu hẹp mặt bằng, đổi ngành nghề đăng ký hay tạm ngừng, nên ngồi với kế toán và hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh trước khi làm, để biết các thủ tục và nghĩa vụ đi kèm.

Sau khi chọn hướng, viết quyết định lên một tờ giấy kèm ngày, lý do và mốc kiểm lại, cất vào ngăn quầy. Ba tháng sau mở ra đọc. Việc này giúp bạn đánh giá quyết định theo đúng những gì mình đã biết lúc đó, không bị kết quả may hay rủi làm lệch.

Câu hỏi thường gặp

Doanh thu giảm hai tháng liền đã đáng lo chưa?

Hai tháng là quá ngắn để kết luận. Hãy so với đúng hai tháng đó năm trước. Nếu năm trước cũng giảm vào thời điểm này thì nhiều khả năng là mùa. Nếu năm trước không giảm, theo dõi thêm và tìm xem có sự kiện gì vừa xảy ra quanh tiệm.

Không có số liệu nhiều năm thì làm sao biết là xu hướng?

Dựa vào những người nhìn thấy nhiều tiệm cùng lúc: nhà cung cấp, chủ tiệm cùng nghề ở khu khác, người làm lâu năm. Nếu họ cùng nói ngành đang đi xuống, đó là bằng chứng đáng tin hơn cảm giác riêng của bạn.

Ngành đang đi xuống thì có nên đóng cửa ngay không?

Không nhất thiết. Ngành đi xuống không có nghĩa là hết khách ngay, và các tiệm còn lại thường nhận thêm khách của tiệm đã đóng. Thử các mức thay đổi nhỏ trước, chỉ cân nhắc dừng khi các mức đó không đủ bù chi phí.

Đổi trọng tâm có làm mất khách cũ không?

Nếu đổi dần và vẫn phục vụ khách cũ thì hiếm khi mất. Khách cũ thường thông cảm khi tiệm thêm dịch vụ mới. Điều làm mất khách là bỏ hẳn thứ họ đang dùng mà không báo, hoặc chất lượng phần cũ đi xuống vì chủ tiệm dồn sức cho phần mới.

Khi nào nên hỏi người ngoài về quyết định đổi lớn?

Khi đã có số liệu và đang cân nhắc từ mức ba trở lên. Một người làm kinh doanh khác, một kế toán, hoặc người trong gia đình không trực tiếp đứng tiệm có thể thấy điều bạn bỏ sót. Họ không quyết thay bạn, nhưng giúp bạn tránh quyết theo cảm xúc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138