SachLuoc.comSách Lược
Chuyển giao và kế nghiệp

Bàn giao mối quen cho người kế nghiệp: nhà cung cấp, khách sỉ và thứ tự giới thiệu

Mối hàng, khách sỉ, chủ nhà quen chủ cũ chứ chưa quen người mới. Cách lập danh bạ mối quen, giới thiệu theo thứ tự nào, nói gì và tự kiểm sau sáu tháng.

Older Vietnamese building materials dealer introducing his son to a truck driver beside stacked cement bags in a roadside yard, faces turned away, bright midday sun, wide angle

Mối quen không tự chuyển sang người kế nghiệp; chủ cũ phải dẫn người mới đi gặp từng mối theo thứ tự, nói rõ điều kiện nào giữ nguyên, điều kiện nào sẽ đổi, và trong vài tháng đầu chuyển hết mọi cuộc gọi về cho người mới. Trước khi đi gặp, nên lập một danh bạ mối quen có ghi chú tính nết, điều kiện đang có và chuyện cần biết của từng người.

Với tiệm nhỏ, mối quen thường là phần đáng giá nhất mà không nằm trong sổ sách: nhà cung cấp cho nợ ba mươi ngày vì quen, khách sỉ đặt hàng vì tin, chủ nhà không tăng tiền thuê vì nể. Bài dưới đi qua một ví dụ giả định với đại lý vật liệu xây dựng ở Nghệ An, bảng danh bạ mối quen, thứ tự giới thiệu, câu nói mẫu, phần ưu đãi gắn với người chủ cũ và cách tự kiểm.

Vì sao mối quen không tự đi theo tiệm

Nhà cung cấp cho một tiệm nợ tiền hàng ba mươi ngày không phải vì đọc báo cáo tài chính của tiệm, mà vì họ đã làm ăn với ông chủ mười năm, biết ông trả đúng hẹn, biết nhà ông ở đâu. Khách sỉ gọi đặt hàng mà không hỏi giá vì tin ông không chặt chém. Những niềm tin đó gắn với một con người, không gắn với cái biển hiệu.

Khi người mới tiếp quản, phía bên kia sẽ dè chừng một thời gian. Nhà cung cấp có thể rút ngắn thời hạn nợ, đòi trả trước. Khách sỉ có thể thử đặt chỗ khác để so. Đây không phải là thiếu tình nghĩa, mà là cách người làm ăn tự bảo vệ khi chưa biết đối tác mới thế nào. Nếu chủ cũ không đứng ra bảo đảm, người mới phải xây lại từ đầu, và trong lúc đó tiệm mất bớt mối.

Có một rủi ro ngược lại: chủ cũ giới thiệu xong vẫn tiếp tục nghe điện thoại, nhận đơn, hứa hẹn thay. Mối quen thấy vẫn gọi được cho ông thì cứ gọi ông, người mới mãi không có chỗ đứng. Bàn giao mối quen vì vậy gồm hai nửa: dẫn người mới vào và để mình lui ra.

Ví dụ giả định: đại lý vật liệu xây dựng ở Nghệ An

Ví dụ: ông Hùng có đại lý vật liệu xây dựng nhỏ ở Nghệ An, bán xi măng, sắt thép, gạch, cát đá cho người dân xây nhà và cho khoảng hai chục đội thợ quen. Ông nhập hàng từ năm nhà cung cấp, trong đó hai nhà cho nợ một tháng. Phần lớn đội thợ mua chịu, trả khi chủ nhà thanh toán cho họ. Con trai ông, anh Minh, ba mươi hai tuổi, đã phụ ông bốn năm, chủ yếu lo kho và giao hàng.

Ông muốn giao hẳn cho Minh trong một năm. Ông nhận ra Minh biết mặt gần hết đội thợ nhưng chưa bao giờ nói chuyện tiền với họ, chưa từng gọi cho nhà cung cấp, chưa gặp chủ đất cho thuê bãi. Mọi chuyện mặc cả, khất nợ, đòi nợ đều qua ông.

Ông và Minh lập danh bạ trong hai buổi tối, chia mối thành ba nhóm theo mức quan trọng. Trong ba tháng, ông dẫn Minh đi gặp từng người nhóm đầu, ngồi uống nước, nói rõ từ tháng sau Minh lo phần này. Ông tự đặt cho mình một luật: ai gọi ông đặt hàng hay hỏi nợ thì ông trả lời "chuyện này anh gọi Minh nhé, mình dặn nó rồi", rồi nhắn Minh gọi lại ngay. Ông không nhận lời thay Minh nữa, kể cả với những người quen lâu nhất.

Danh bạ mối quen: chép bảng này trước khi đi gặp ai

Mỗi mối quen một dòng. Cột quan trọng nhất là "chuyện cần biết": thói quen, tính nết, chuyện cũ từng có va chạm. Đó là phần chỉ chủ cũ biết và không ai hỏi thì không bao giờ được nói ra.

MốiHọ cần gì ở mìnhĐiều kiện đang cóChuyện cần biếtNhóm
Nhà cung cấp xi măng AĐơn đều mỗi tuầnNợ 30 ngày, giao tận bãiThích được báo trước khi đổi lượng đặtNhóm 1
Nhà cung cấp thép BThanh toán đúng hẹnTrả ngay, có chiết khấu khi lấy nhiều (ví dụ)Từng giao thiếu một lần, phải đếm kỹNhóm 1
Đội thợ anh NămHàng có ngay khi gọiMua chịu, trả theo công trìnhTrả chậm nhưng chưa bao giờ quỵtNhóm 1
Chủ bãi cho thuêTiền thuê đúng ngàyHợp đồng đứng tên chủ cũKhông thích ai tới bàn chuyện tiền buổi tốiNhóm 1
Đội thợ nhỏ, mua lẻGiá rõ ràngTrả ngayHay so giá với đại lý khácNhóm 2
Thợ sửa xe tải giao hàngGọi trước một ngàyTrả khi sửa xongBiết rõ tình trạng xe của tiệmNhóm 3

Nhóm 1 là những mối mà mất một người cũng ảnh hưởng tới tiền hoặc hàng của cả tháng. Nhóm 2 là mối thường xuyên nhưng có thay thế. Nhóm 3 là những người hữu ích khi có chuyện. Đi gặp trực tiếp nhóm 1, gọi điện cho nhóm 2, nhóm 3 chỉ cần ghi lại để người mới biết mà liên hệ.

Thứ tự giới thiệu: ai trước, ai sau

Thứ tự quan trọng vì mối quen trong một vùng thường biết nhau. Người quan trọng nghe tin đổi chủ qua người khác trước khi được báo trực tiếp sẽ thấy mình không được coi trọng.

  1. Chủ nhà hoặc chủ bãi cho thuê, vì đây là mối mà mất thì tiệm mất chỗ đứng.
  2. Nhà cung cấp đang cho nợ, vì họ là người lo nhất khi tiệm đổi người.
  3. Khách sỉ lớn nhất, gặp riêng từng người, không gom chung một bữa.
  4. Nhà cung cấp trả ngay và khách sỉ nhỏ, có thể gọi điện kèm một lần ghé qua.
  5. Người làm của tiệm, nếu chưa được báo, vì họ thường bị mối quen hỏi dò.
  6. Những người hỗ trợ như thợ sửa, người chở hàng thuê, chỉ cần báo tên và số liên lạc của người mới.

Giữa các lần gặp, người mới nên tự gọi lại cho mối vừa được giới thiệu trong vòng một tuần, hỏi một việc cụ thể như lịch giao hàng hay số lượng tháng tới. Cuộc gọi đầu tiên do chính người mới chủ động là lúc mối quen bắt đầu coi người đó là đầu mối.

Nói gì khi giới thiệu: vài câu mẫu

Câu giới thiệu nên ngắn, nói rõ ba ý: người này là ai, từ khi nào lo việc gì, điều kiện làm ăn có đổi không. Vài câu mẫu để chủ cũ chỉnh theo giọng mình:

  • "Anh chị làm ăn với nhà mình mười năm rồi, từ tháng sau thằng Minh nó lo phần đặt hàng, anh chị cứ làm việc với nó như với mình."
  • "Chuyện nợ ba mươi ngày vẫn giữ như cũ, nếu có gì thay đổi thì mình sẽ nói trước với anh chị, không để anh chị phải đoán."
  • "Mình vẫn ở đây, vẫn ghé tiệm, nhưng chuyện hàng và tiền từ nay anh chị gọi Minh, mình cũng đã dặn nó gọi lại anh chị trong tuần."
  • "Nó còn non chỗ nào thì anh chị cứ nói thẳng với nó, hoặc nói với mình, mình nhắc."

Người kế nghiệp nên có mặt và tự nói thêm vài câu về cách mình sẽ làm, chẳng hạn sẽ báo giá trước mỗi tháng, sẽ chốt công nợ cuối tháng bằng tin nhắn. Mối quen muốn nghe người mới nói, không chỉ nghe chủ cũ bảo đảm.

Ưu đãi gắn với người chủ cũ: cái gì giữ, cái gì phải bàn lại

Hạn nợ và hạn mức nợ. Nhà cung cấp cho nợ ba mươi ngày vì tin chủ cũ có thể muốn rút xuống mười lăm ngày trong vài tháng đầu. Đừng coi đó là bị xem thường. Nên đề nghị giữ nguyên và hứa chốt công nợ đều đặn; nếu họ vẫn muốn rút thì chấp nhận, sau một hai quý trả đúng hẹn thì xin lại.

Giá ưu đãi miệng. Nhiều mức giá chỉ là thoả thuận miệng giữa chủ cũ và mối. Ghi lại từng mức trong danh bạ và xin mối xác nhận lại bằng tin nhắn khi giới thiệu, để người mới không bị báo giá khác đi mà không biết.

Hợp đồng đứng tên chủ cũ. Hợp đồng thuê, hợp đồng với nhà cung cấp lớn mà đứng tên chủ cũ thì phải tính chuyện đổi tên hoặc ký lại. Đây là việc có ràng buộc pháp lý; nên hỏi luật sư hoặc người am hiểu pháp luật trước khi ký, và hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh nếu đổi cả người đứng tên hộ kinh doanh.

Công nợ khách còn treo. Khách nợ chủ cũ thì từ ngày bàn giao, ai đòi, tiền vào túi ai. Chốt danh sách công nợ có ngày tháng, báo khách biết, để khách không trả nhầm hay viện cớ chủ cũ đã cho khất.

Tự kiểm sau sáu tháng: mối nào đang rơi

Sáu tháng sau ngày bắt đầu bàn giao, ngồi lại với danh bạ và trả lời từng dòng. Mối nào có câu trả lời "không" thì chủ cũ nên gặp lại một lần.

  • Mối này có gọi thẳng cho người mới không, hay vẫn gọi chủ cũ?
  • Lượng hàng nhập hoặc bán với mối này có giảm rõ so với cùng kỳ không?
  • Điều kiện nợ, giá, giao hàng có bị đổi bất lợi mà chưa ai bàn lại không?
  • Người mới đã tự giải quyết được một lần va chạm với mối này chưa?
  • Mối này có giới thiệu thêm khách hay nhà cung cấp mới cho người mới không?

Câu cuối là dấu hiệu tốt nhất. Khi mối quen bắt đầu giới thiệu người khác cho người kế nghiệp, quan hệ đã thật sự chuyển xong.

Nếu sau sáu tháng vẫn còn vài mối nhóm 1 chỉ chịu làm việc với chủ cũ, đừng vội trách. Hỏi riêng mối đó điều gì làm họ chưa yên tâm: người mới giao chậm, nói chuyện cộc, hay đơn giản là chưa đủ thời gian. Có khi chỉ cần chủ cũ đi cùng thêm một lần, có khi phải chấp nhận rằng mối đó gắn với người chứ không gắn với tiệm, và tìm mối khác thay dần.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tổ chức một bữa tiệc mời hết mối quen để giới thiệu người kế nghiệp không?

Có thể làm để báo tin, nhưng không thay được việc gặp riêng những mối quan trọng. Trong bữa đông người, mối lớn khó nói chuyện tiền bạc hay điều kiện làm ăn, và dễ thấy mình bị gom chung với người khác.

Nhà cung cấp đòi rút ngắn hạn nợ khi đổi chủ thì làm sao?

Nên đề nghị giữ nguyên kèm cam kết chốt công nợ đều đặn. Nếu họ vẫn muốn rút thì chấp nhận một thời gian, chuẩn bị đủ tiền, trả đúng hẹn vài tháng rồi xin lại điều kiện cũ. Đây là chuyện bình thường khi đổi người.

Chủ cũ có nên tiếp tục nghe điện thoại của mối quen sau khi giao không?

Nghe được, nhưng không nhận đơn, không hứa hẹn, không quyết thay. Câu trả lời nên luôn là chuyển cho người mới và báo lại cho người mới biết. Giữ nguyên thói quen cũ thì người mới mãi không thành đầu mối.

Danh bạ mối quen có nên cho nhân viên xem không?

Phần tên và số liên lạc thì nhân viên lo việc liên quan nên biết. Phần điều kiện giá, hạn nợ và ghi chú tính nết nên chỉ chủ và người kế nghiệp giữ, vì đây là thông tin nhạy cảm của tiệm.

Khách sỉ bỏ đi sau khi đổi chủ thì có nên giảm giá để kéo lại không?

Trước hết nên gặp hỏi lý do. Nhiều khi khách bỏ vì giao chậm, vì thấy người mới không nhớ thói quen của họ, chứ không vì giá. Giảm giá khi chưa biết lý do dễ làm mất tiền mà vẫn không giữ được khách.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138