SachLuoc.comSách Lược
Khi mất khách lớn, đối tác

Hợp đồng khung với khách lớn: 9 điều khoản xưởng nhỏ cần đọc trước khi ký

Khách lớn gửi hợp đồng khung dài nhiều trang: chín điều khoản cần đọc kỹ, những gì xưởng nhỏ nên đề nghị thêm, cách thương lượng và khi nào cần nhờ luật sư.

Owner of a small garment workshop sitting at a wooden desk reading blank pages with a pen in hand, sewing machines blurred behind, warm lamp light in the evening

Trước khi ký hợp đồng khung với khách lớn, xưởng nhỏ cần đọc kỹ chín nhóm điều khoản: số lượng cam kết, giá và điều chỉnh giá, thanh toán, giao hàng và phạt chậm, tiêu chuẩn chất lượng và nghiệm thu, độc quyền, quyền sở hữu nguyên liệu và mẫu, chấm dứt hợp đồng, và giải quyết tranh chấp. Phần lớn rủi ro không nằm ở giá, mà ở những điều khoản cho phép khách giảm đơn tuỳ ý trong khi xưởng bị ràng buộc chặt.

Bài này chỉ nêu nguyên tắc để chủ xưởng biết đọc chỗ nào và đặt câu hỏi gì, không thay cho tư vấn pháp lý. Với hợp đồng giá trị lớn, nên nhờ luật sư đọc trước khi ký. Ví dụ giả định: một xưởng may nhỏ ở Hưng Yên, hai mươi lăm thợ, được một công ty thời trang mời ký hợp đồng khung gia công áo sơ mi trong một năm.

Hợp đồng khung khác đơn đặt hàng thế nào

Hợp đồng khung đặt ra các nguyên tắc chung cho quan hệ mua bán trong một thời gian: giá, cách đặt hàng, cách giao, cách thanh toán, trách nhiệm khi có lỗi. Mỗi lần khách cần hàng, họ gửi một đơn đặt hàng cụ thể ghi số lượng, mẫu, ngày giao. Đơn đặt hàng dựa trên hợp đồng khung, và khi hai thứ mâu thuẫn, hợp đồng thường quy định cái nào được ưu tiên.

Điều nhiều chủ xưởng không để ý: ký hợp đồng khung không có nghĩa là khách cam kết đặt hàng. Nhiều hợp đồng khung chỉ nói khách "có thể" đặt hàng theo nhu cầu. Xưởng tưởng mình có khách cả năm, chuẩn bị thợ, máy, nguyên phụ liệu, rồi phát hiện khách không đặt gì mà không vi phạm điều nào.

Vì vậy câu hỏi đầu tiên khi cầm hợp đồng khung: trong văn bản này, cái gì là nghĩa vụ của khách, cái gì là nghĩa vụ của xưởng. Gạch hai màu bút khác nhau. Nếu bên xưởng gạch kín cả trang mà bên khách chỉ vài dòng, hợp đồng đang nghiêng một phía và cần thương lượng. Trong ví dụ, xưởng may gạch được mười bốn nghĩa vụ của mình và chỉ ba nghĩa vụ của khách, trong đó không có nghĩa vụ đặt hàng tối thiểu nào.

Chín điều khoản và câu hỏi cần tự đặt

Đọc từng điều khoản, đặt câu hỏi tương ứng, ghi câu trả lời bên lề. Chỗ nào không trả lời được là chỗ cần hỏi khách hoặc hỏi luật sư:

Điều khoảnCâu hỏi cần tự đặtRủi ro nếu bỏ qua
Số lượng cam kếtKhách có cam kết đặt tối thiểu không, bao nhiêu, trong thời gian nàoChuẩn bị thợ, máy mà không có đơn
Giá và điều chỉnh giáGiá cố định cả năm hay được điều chỉnh khi nguyên liệu, lương tăng; ai đề nghị, theo cách nàoGánh hết chi phí tăng trong năm
Thanh toánBao nhiêu ngày sau giao hàng, có đặt cọc không, trả chậm thì saoThiếu vốn khi làm đơn lớn
Giao hàng, phạt chậmMức phạt chậm giao tính thế nào, có trường hợp miễn trừ khôngPhạt ăn hết lãi của đơn
Chất lượng, nghiệm thuTiêu chuẩn ghi rõ ở đâu, ai kiểm, thời hạn khiếu nại lỗi bao lâuBị trả hàng sau nhiều tháng
Độc quyềnXưởng có bị cấm làm cho khách khác cùng loại hàng khôngKhông tìm được khách thứ hai
Nguyên liệu, mẫu, rậpAi sở hữu, ai chịu khi hư hỏng, thừa thiếu xử lý ra saoTranh cãi về vải thừa, rập
Chấm dứt hợp đồngBên nào được chấm dứt, báo trước bao lâu, đơn dở xử lý thế nàoBị cắt ngang khi đã mua nguyên liệu
Giải quyết tranh chấpHoà giải trước không, toà án hay trọng tài ở đâuChi phí theo kiện quá lớn với xưởng nhỏ

Không cần hiểu mọi chữ pháp lý để làm bảng này. Chỉ cần đọc chậm, hỏi lại khách những chỗ mơ hồ và ghi câu trả lời. Một câu trả lời miệng không thay được chữ trong hợp đồng; nếu khách nói "yên tâm, bên em không phạt đâu" mà hợp đồng vẫn ghi phạt, hãy đề nghị sửa văn bản.

Phạt vi phạm, bồi thường và giới hạn trách nhiệm

Phần phạt là chỗ xưởng nhỏ dễ chịu thiệt nhất. Hợp đồng soạn sẵn của bên mua thường ghi phạt khi xưởng giao chậm, giao thiếu, giao lỗi, nhưng ít khi ghi phạt khi bên mua thanh toán chậm hoặc đổi mẫu sát ngày. Đọc kỹ xem hai phía có tương xứng không.

Pháp luật về hợp đồng thương mại có những quy định riêng về mức phạt vi phạm và về bồi thường thiệt hại; không phải mức nào ghi trong hợp đồng cũng có hiệu lực. Chủ xưởng không cần tự nhớ các quy định này, nhưng nên hỏi luật sư khi thấy mức phạt lớn hoặc điều khoản bồi thường không giới hạn.

Một điều khoản nên đề nghị thêm là giới hạn trách nhiệm: tổng tiền phạt và bồi thường của xưởng cho một đơn không vượt quá một tỷ lệ nhất định của giá trị đơn đó. Thêm nữa là các trường hợp miễn trừ: chậm giao vì khách giao nguyên phụ liệu trễ, vì khách đổi mẫu sau khi đã chốt, vì thiên tai, mất điện diện rộng. Trong ví dụ, xưởng may đề nghị ghi rõ: nếu vải của khách về trễ bao nhiêu ngày thì ngày giao hàng lùi tương ứng. Khách đồng ý vì đó là điều hợp lý, chỉ là bản soạn sẵn không ghi.

Những gì xưởng nhỏ nên đề nghị thêm vào

Hợp đồng do khách lớn soạn thường bảo vệ khách trước. Xưởng có quyền đề nghị bổ sung. Những điểm hay được chấp nhận vì hợp lý với cả hai bên:

  • Dự báo sản lượng theo quý, kể cả không cam kết, để xưởng sắp thợ và máy.
  • Điều chỉnh giá khi chi phí đầu vào hoặc lương tối thiểu thay đổi, theo một cách tính hai bên thống nhất trước.
  • Đặt cọc hoặc thanh toán một phần trước cho đơn lớn hơn mức nhất định.
  • Thời hạn khiếu nại chất lượng rõ ràng, sau thời hạn đó hàng coi như đã nghiệm thu.
  • Khi chấm dứt hợp đồng, khách nhận và thanh toán phần nguyên phụ liệu xưởng đã mua riêng cho đơn đã đặt.
  • Biên bản xác nhận mẫu chuẩn được hai bên ký trước khi sản xuất hàng loạt.
  • Mọi thay đổi về mẫu, số lượng, ngày giao phải được xác nhận bằng văn bản hoặc thư điện tử.

Đề nghị bằng văn bản, ngắn gọn, nói rõ lý do. Khách lớn có thể không đồng ý hết, nhưng thường chấp nhận vài điểm. Ngay cả khi không sửa được gì, việc đọc kỹ và hỏi đã giúp chủ xưởng biết mình đang chịu rủi ro nào, để tính giá và chuẩn bị cho đúng.

Trình tự đọc và thương lượng

Đừng ký ngay trong buổi gặp. Một trình tự hợp lý:

  1. Xin bản hợp đồng trước buổi ký ít nhất vài ngày.
  2. Đọc một lượt toàn bộ, gạch nghĩa vụ hai bên bằng hai màu bút.
  3. Làm bảng chín điều khoản ở trên, ghi những câu chưa trả lời được.
  4. Tính thử một đơn hàng điển hình: nếu bị phạt chậm năm ngày, nếu bị trả lại một phần hàng, xưởng mất bao nhiêu.
  5. Gửi khách danh sách câu hỏi và đề nghị sửa đổi bằng văn bản.
  6. Với hợp đồng giá trị lớn hoặc có điều khoản khó hiểu, nhờ luật sư đọc trước khi trả lời khách.
  7. Chỉ ký khi những điểm rủi ro lớn nhất đã được làm rõ, và giữ một bản có chữ ký hai bên.

Nhiều chủ xưởng ngại hỏi vì sợ khách thấy mình khó tính rồi chuyển sang xưởng khác. Thực tế, bên mua chuyên nghiệp thường đánh giá cao nhà cung cấp đọc kỹ hợp đồng, vì đó cũng là dấu hiệu xưởng sẽ làm việc cẩn thận.

Giữ giấy tờ trong suốt thời gian làm

Ký xong chưa phải là hết. Phần lớn tranh chấp phát sinh từ những thay đổi giữa chừng không được ghi lại. Trong suốt thời gian hợp đồng, giữ đủ:

  • Đơn đặt hàng từng lần, có xác nhận của khách.
  • Biên bản xác nhận mẫu chuẩn, kèm mẫu thật lưu tại xưởng.
  • Phiếu giao nhận nguyên phụ liệu khách cấp, ghi số lượng và ngày nhận.
  • Thư điện tử hoặc tin nhắn xác nhận mọi thay đổi về mẫu, số lượng, ngày giao.
  • Biên bản giao hàng, biên bản nghiệm thu hoặc biên bản ghi nhận lỗi.
  • Hoá đơn và chứng từ thanh toán, đối chiếu công nợ định kỳ.

Đặt một thư mục riêng cho mỗi khách lớn, bản giấy và bản chụp. Khi có tranh cãi, xưởng nào giữ đủ giấy tờ thì đứng ở thế mạnh hơn, bất kể quy mô. Một mẹo đơn giản: sau mỗi cuộc gọi khách đổi ý, gửi ngay một tin nhắn ghi lại "Mình xác nhận lại: bên chị đổi màu chỉ mã hàng này, ngày giao lùi ba ngày, đúng không ạ" và lưu câu trả lời.

Khi nào nên từ chối ký

Khi rủi ro lớn nhất vượt quá lãi của cả năm. Tính thử trường hợp xấu: một đơn bị trả lại toàn bộ, một lần bị phạt chậm giao tối đa. Nếu chỉ một sự cố như vậy đã lấy hết phần lãi dự tính của cả hợp đồng, đây là thỏa thuận mà xưởng gánh rủi ro thay cho khách.

Khi xưởng phải bỏ khách khác để nhận. Điều khoản độc quyền cộng với không cam kết số lượng là tổ hợp nguy hiểm nhất: xưởng phải cắt các khách nhỏ đang có, rồi khách lớn đặt ít đi mà không vi phạm gì.

Khi khách từ chối ghi bằng văn bản những gì đã hứa miệng. Một bên mua thiện chí thường không ngại ghi lại điều mình đã nói. Từ chối ghi là dấu hiệu lời hứa đó sẽ không được giữ khi có chuyện.

Khi thời hạn thanh toán dài hơn sức chịu vốn. Nếu phải làm ba đơn liên tiếp mới thu được tiền đơn đầu, xưởng cần đủ tiền mua nguyên phụ liệu và trả lương cho cả ba đơn. Không đủ thì đơn càng nhiều càng nguy.

Khi chủ xưởng không hiểu điều khoản quan trọng mà không ai giải thích được. Ký điều mình không hiểu là chấp nhận rủi ro mà mình không biết. Trường hợp này, dừng lại hỏi luật sư trước, khách lớn thật sự cần xưởng sẽ chờ thêm vài ngày.

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng khung không ghi số lượng tối thiểu thì có nên ký không?

Có thể ký, nhưng phải hiểu rằng khách không có nghĩa vụ đặt hàng. Đừng đầu tư thêm thợ, máy, nguyên liệu chỉ dựa vào hợp đồng đó. Nên đề nghị thêm dự báo sản lượng theo quý để có cơ sở sắp xếp.

Khách lớn không cho sửa hợp đồng mẫu thì làm sao?

Đọc kỹ để biết mình đang chịu rủi ro nào, tính vào giá và cách chuẩn bị. Nếu có điều khoản rủi ro quá lớn so với giá trị đơn hàng, cân nhắc không ký. Hỏi luật sư nếu không chắc điều khoản đó có hiệu lực hay không.

Điều khoản độc quyền có ảnh hưởng gì đến xưởng nhỏ?

Nếu xưởng bị cấm làm loại hàng tương tự cho khách khác, xưởng sẽ khó tìm khách thứ hai và phụ thuộc nặng vào khách này. Nên hỏi rõ phạm vi độc quyền và đề nghị thu hẹp, hoặc đổi lấy cam kết số lượng tối thiểu.

Khi nào cần nhờ luật sư đọc hợp đồng?

Khi giá trị hợp đồng lớn so với doanh thu của xưởng, khi có điều khoản phạt hoặc bồi thường không giới hạn, khi có độc quyền, hoặc khi chủ xưởng không hiểu một điều khoản nào đó. Chi phí nhờ đọc thường nhỏ hơn nhiều so với một vụ tranh chấp.

Thay đổi mẫu qua điện thoại có được tính không?

Thay đổi miệng rất khó chứng minh khi có tranh chấp. Sau mỗi cuộc gọi đổi mẫu, số lượng hay ngày giao, nên gửi tin nhắn hoặc thư điện tử ghi lại nội dung và đề nghị khách xác nhận, rồi lưu lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138