Tựa gốc: The Seven Habits of Highly Effective People

Tác giả: Stephen Covey

Tóm tắt: Blinkist

Người dịch: Dung Zing

Tóm tắt

Cuốn sách Bảy thói quen của người thành đạt giới thiệu tới người đọc những thói quen tạo nên sự khác biệt của những người có khả năng xử lý các vấn đề quanh mình một cách đặc biệt hiệu quả. Tác giả tin rằng những người có được cuộc sống thành đạt và trọn vẹn không coi vị thế độc lập cá nhân là mục tiêu theo đuổi cuối cùng, mà họ luôn hướng tới khả năng điều chỉnh bản thân mình từ bên trong với những nguyên tắc phổ quát, ví như lòng trung thực và tính chính trực.

Ai nên đọc cuốn sách này?

  • Những ai quan tâm đến vấn đề phát triển cá nhân và tự quản lý bản thân
  • Những ai đã nghe nói về “Bảy thói quen” và muốn tìm hiểu thêm về điều này.

Về tác giả

Stephen Covey (1932-2012) là một tác giả người Mỹ, một chuyên gia cố vấn, đồng thời là giảng viên đại học. Bên cạnh các cuốn sách thuộc chủ đề về kỹ năng tự khích lệ và tu thân, Covey cũng viết nhiều bài về chủ đề tôn giáo. Bảy thói quen của người thành đạt là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.

Để thay đổi, điều bạn phải nhắm tới là tính cách, chứ không phải hành vi của mình.

Nói chung, có hai con đường để trau dồi bản thân và thay đổi cuộc đời của mình. Có một cách là nhắm tới các kỹ năng cần thiết cho một hành vi mong kỳ vọng nào đó; ví như học các kỹ năng giao tiếp hay các phương pháp quản lý thời gian.

Một cách khác, bạn có thể chọn một con đường vòng, xa xôi hơn, bằng việc đào sâu thêm một chút và nỗ lực trau dồi chính tính cách của mình: đó là những thói quen nền tảng và các hệ niềm tin giúp xây dựng nên thế giới quan của bạn.

Cách tiếp cận đầu tiên là một nỗ lực hiệu quả nhằm đi tắt đến thành công: trở nên giàu có mà không lao động, hay đạt được những thăng tiến cá nhân mà không cần trải qua những bước phát triển thực sự.

Thực ra thì sự phát triển cá nhân không thể đạt được bằng đường tắt. Trên con đường dẫn tới nấc thang thành đạt thực sự, bạn sẽ chẳng thể nhảy cóc chút nào, dù là một bước nhỏ.

Điều này quả thật đúng đắn với những môn thể hiện tài năng như tennis hay chơi đàn piano, và cũng hết sức đúng đắn với tiến trình phát triển xúc cảm của con người, cũng như phát triển tính cách của họ.

Nếu bạn thực sự muốn thay đổi, bạn cần phải thực hiện “thay đổi từ bên trong”. Chỉ khi bạn đã thay đổi chính mình một cách mạnh mẽ, bạn mới có thể bắt đầu thay đổi thế giới quanh mình. Giả như bạn muốn có một cuộc hôn nhân hạnh phúc, trước hết chính bạn phải trở thành một người tích cực hơn đã.

Nếu bạn muốn được nhìn nhận là một người đáng tin cậy, sẽ chẳng tốt đẹp gì khi bạn chỉ cố gắng nâng cao kỹ năng giao tiếp – thay vào đó, điều bạn cần phải làm là nỗ lực để bản thân mình thực sự trở thành một người đáng tin cậy.

Để thay đổi, điều bạn phải nhắm tới là tính cách, chứ không phải hành vi của mình.

 

Nỗ lực phát triển tính cách đòi hỏi việc điều chỉnh mô thức cá nhân theo những nguyên tắc phổ quát.

Các mô thức là những khối lắp ghép cho tính cách của ta. Chúng là những nguyên tắc nền tảng – là lăng kính mà qua đó ta nhìn ra thế giới.

Nhận thức của chúng ta không phải là một thực tại khách quan, mà là cách diễn giải chủ quan có nhuốm màu sắc của lăng kính mô thức ta đang mang.

Những thói quen tạo nên phần lớn các hành động của chúng ta chính là kết quả trực tiếp của các mô thức này.

Bởi đó là cốt lõi tính cách của chúng ta, các mô thức là chìa khóa dẫn tới bất kỳ thay đổi nào. Nếu bạn muốn thay đổi bản thân mình, trước hết bạn phải thay đổi các nguyên tắc nền tảng. Chỉ bằng cách này ta mới có thể thay đổi thực tại chủ quan của ta, và nhờ đó thay đổi hành vi.

Bạn cũng cần nhận thức rõ các mô thức của chính mình. Nếu bạn muốn vượt qua những thói quen thâm căn cố đế, như tính chần chừ, tính tự coi mình là trung tâm, hay tính thiếu kiên nhẫn, trước hết bạn phải nhận ra nguyên tắc nền tảng tạo nên thói quen đó.

Nếu bạn muốn vươn tới sự thành đạt thực sự, sẽ rất hữu ích khi bạn điều chỉnh các mô thức cá nhân với những nguyên tắc phổ quát có tính bao trùm hơn – chính là những giá trị như công bằng, trung thực và chính trực.

Bởi đa số mọi người đều đồng ý với những nguyên tắc trên, ta có thể xem chúng như quy luật tự nhiên mang tính trường tồn vĩnh cửu, gần như là thước đo chuẩn mực mà ta có thể dùng để đo lường các giá trị của mình.

Có thể đánh giá hành vi con người dựa vào các nguyên tắc phổ quát này. Khi khả năng điều chỉnh hành vi bản thân theo những nguyên tắc đó càng tốt, chúng ta càng có thể hòa nhập vào thế giới quanh mình một cách hiệu quả hơn.

Và bởi hành vi của chúng ta được tạo nên trực tiếp bởi các nguyên tắc nền tảng cá nhân của mình, ta có thể nói:

Nỗ lực phát triển tính cách đòi hỏi việc điều chỉnh mô thức cá nhân theo những nguyên tắc phổ quát.

“Hãy mài sắc lưỡi cưa” nếu bạn còn muốn cưa tiếp.

Nếu bạn bỏ ra cả ngày chỉ để ngồi miệt mài kéo cưa mà chưa bao giờ tìm được một khoảng thời gian cho việc mài lưỡi cưa đó thì có lẽ về căn bản bạn đang làm việc gì đó sai phương cách.

Quan tâm chăm sóc các nguồn lực thiết yếu là điều không thể bỏ qua nếu bạn muốn giữ hiệu quả lâu bền: có thể coi những nguồn lực đó chính là lực lượng nhân viên của bạn.

Xét về khía cạnh này, tính chủ động là thiết yếu và được áp dụng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.

Nói đơn giản thế này. Để có một hình thể cân đối, bạn phải thường xuyên tập thể dục, ăn uống lành mạnh và tránh căng thẳng quá mức. Và để có một đời sống tinh thần khỏe mạnh, bạn nên cố gắng hết sức để đọc nhiều cuốn sách bổ ích, sắp xếp thời gian để viết lách một chút – như viết thư hay nhật ký – và chủ động lên kế hoạch cho tương lai của mình theo những mục tiêu dài hạn.

Có một việc nữa cũng hết sức quan trọng đối với bạn, đó là biết chăm sóc cho đời sống xã hội/ xúc cảm của mình bằng cách thiết lập các mối quan hệ tích cực nhiều nhất có thể và đừng bao giờ lơ là nhu cầu giao thiệp xã hội của mình.

Đời sống tinh thần cũng góp phần đáng kể vào sự thành công lâu bền: có thể là cầu nguyện hay thiền định, nhưng cũng có thể là việc thường xuyên đối chiếu với các quy tắc và giá trị của chính mình và chủ động hành động theo các quy tắc và giá trị này.

Điều quan trọng nhất là bạn nên để tâm dành thời gian để lấy lại sức và nạp lại năng lượng. Hầu hết mọi người đều kêu ca rằng họ chẳng lấy đâu ra thời gian cho việc đó. Tuy nhiên, về lâu dài, khoảng thời gian bạn dành ra cho nó sẽ đem lại vô số lợi ích về hiệu suất làm việc cũng như tâm thái sảng khoái.

Lối tư duy này được áp dụng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống nơi cần đến vai trò của tính hiệu quả: các doanh nghiệp không phải chỉ cần quan tâm đến sản phẩm mà mình muốn sản xuất, mà còn phải nghĩ tới lợi ích của những người thực hiện sản xuất (trong trường hợp này, chính là đội ngũ nhân viên).

“Hãy mài sắc lưỡi cưa” nếu bạn còn muốn cưa tiếp.

 

“Luôn chủ động” và hãy làm chủ số phận của mình.

Trong mỗi chúng ta đều tồn tại một nhu cầu cơ bản của con người, đó là mong muốn có sức ảnh hưởng đến thế giới xung quanh, hay nói cách khác, là có tính chủ động.

Điểm này phân biệt con người với những loài động vật khác: loài vật chỉ đơn thuần phản ứng theo cách chúng đã được lập trình sẵn. Mỗi tác nhân kích thích bên ngoài sẽ dẫn tới một phản ứng nhất định nào đó. Ngược lại, con người chúng ta lại có khả năng “tự lập trình”. Chúng ta có năng lực suy nghĩ sau khi tiếp nhận tác nhân kích thích và trước khi phản ứng. Khả năng tự thoát khỏi chính mình, đưa ý thức lên để tự soi rọi bản thân và quan sát các hành động của mình giúp ta chủ động quyết định cách thức ta phản ứng lại với những tác động bên ngoài. Một ví dụ nổi bật về khả năng chủ động đích thực là Viktor Frankl, người có khả năng duy trì sự tự chủ cảm xúc của bản thân trong suốt thời gian ông bị nhốt trong các trại tập trung của Hitler, trong đó có trại tử thần Auschwitz. Nói một cách đơn giản, ông quyết không cho phép những kẻ tra tấn có cơ hội kiểm soát những cảm xúc sâu thẳm trong nội tâm của ông. Ngược lại, rất nhiều người không hề chủ động trong cuộc sống, mà sống theo lối phản ứng phản xạ. Họ chỉ biết phản ứng tức thì với ngoại cảnh và những hành vi hay cảm xúc của họ đều phụ thuộc vào những điều đang diễn ra quanh họ. Vì lẽ ấy, tâm trạng họ có thể đặc biệt hứng khởi chỉ đơn giản vì thời tiết thật đẹp.

Trong khi đó, những người chủ động sẽ tự quyết định “tình hình thời tiết” cho tâm trạng của chính mình. Họ được thúc đẩy bởi những giá trị bên trong và dám đảm đương trách nhiệm cho cuộc sống của chính mình. Chính những quyết định cá nhân chi phối hành vi của họ, và họ không chấp nhận bị ảnh hưởng bởi ngoại cảnh. Điều này được thể hiện rõ ràng nhất qua ngôn từ: những người sống theo lối phản ứng phản xạ đổ toàn bộ trách nhiệm cho số phận của mình vào ngoại cảnh. Họ hay nói những câu kiểu “Chẳng phải lỗi của tôi,” hay “Tôi chẳng thể kiểm soát đươc vấn đề đó.”

Ngược lại, những người chủ động biết làm chủ số phận của mình: những gì họ quyết định trong quá khứ đã tạo nên chính con người họ ngày hôm nay. Họ thường nói những điều như “Tôi đã quyết định sẽ…” hay “Hãy cùng thử xem và tìm ra cách giải quyết vấn đề này.”

“Luôn chủ động” và hãy làm chủ số phận của mình.

“Hãy bắt đầu từ một mục tiêu đã được xác định” – nếu muốn đạt được điều gì đó, bạn cần lập những mục tiêu dài hạn và một bản tuyên ngôn sứ mệnh.

Có nhiều người theo đuổi những mục tiêu vô nghĩa, bởi họ quan tâm đến đạt hiệu suất cao nhiều hơn làm việc hiệu quả.

Có hiệu suất cao là đạt được lượng công việc hoàn thành tối đa trong một khoản thời gian tối thiểu, và điều đó thật vô nghĩa nếu bạn không biết vì sao mình làm công việc đó. Việc không nhận thức được điều gì là thực sự cốt yếu quan trọng với mình cũng chẳng khác gì việc cặm cụi leo lên chiếc thang bị bắc lên nhầm bức tường.

Hãy tưởng tượng một nhóm thợ dùng dao rựa để phát quang đường rừng. Họ chỉ là những người thợ, chỉ biết việc rèn luyện sức khỏe và kỹ năng để chặt nhiều cây nhất trong một thời gian ngắn nhất, họ là những người có hiệu suất cao. Vậy ai là người làm việc hiệu quả? Đó có lẽ là một anh chàng leo lên một ngọn cây cao nhất, quan sát toàn bộ và thét lên: “Anh em ơi, chặt nhầm cánh rừng mất rồi!”

Để tránh tình trạng này, trước hết cần suy nghĩ sáng tỏ về những mục tiêu dài hạn của bạn. Nhằm làm được việc đó, có thể tự hỏi mình những câu hỏi cho “lễ tang tưởng tượng” như:

  • Tôi muốn mọi người nói về tôi như thế nào trong lễ tang của tôi?
  • Tôi muốn được nhớ đến như một người thế nào?
  • Tôi muốn được mọi người nhớ đến vì điều gì?

Một người hiểu rõ về các mục tiêu lớn và dài hạn của chính mình sẽ có khả năng kiên định hướng tới chúng trong mỗi việc họ làm.

Do vậy tự mình thảo ra một bản tuyên ngôn sứ mệnh cá nhân là một cách thức vô cùng hiệu quả. Trong bản tuyên ngôn này, bạn sẽ viết ra những quan điểm sống của chính mình: các giá trị cốt lõi và những nguyên tắc mà bạn tin tưởng, và những mục tiêu lớn lao hơn nữa mà bạn muốn đạt được trong cuộc sống.

Bản tuyên ngôn sứ mệnh có thể được hiểu như “hiến pháp” cá nhân, một hệ tiêu chuẩn được thiết lập nhằm đo lường và đánh giá mọi việc. Có được một chiếc la bàn như vậy, bạn sẽ cảm nhận định hướng rõ ràng và cũng cảm thấy vững tin hơn.

“Hãy bắt đầu từ một mục tiêu” – nếu muốn đạt được điều gì đó, bạn cần lập những mục tiêu dài hạn và một bản tuyên ngôn sứ mệnh.

Phần hai

Similar Posts:

Facebook Comments